ଏକ ସମୟର କଥା। ଏକ ପବିତ୍ର ସୂର୍ୟତୀର୍ଥରୁ ଆଣିଥିବା ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭରିତ, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଉପଦାନ ଓ ଗୋମାତାଙ୍କ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ମିଶିତ ଏକ ଘଟ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଏହି ଘଟକୁ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମଣି, ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରିବା ନିୟମ। ଏହିପରି, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ବିଲା, ସଂଗମ, ପୋଖରୀ ଓ ଗୋଶାଳାରୁ ଶୁଭ୍ର ମାଟି ଆଣି ସମସ୍ତ ଘଟରେ ରଖାଯାଏ। ଏହି ଚାରିଟି ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭରିତ ଘଟ ମଧ୍ୟରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟଭାଗର ଘଟ ନେଇ ସୂର୍ୟମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ପୁନଃ, ସାତଜଣ ଦୌଷ୍ୟହୀନ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳା, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ଏହି ମାଟି ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁର ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ। ତାପରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଆଯାଏ: "ଏହି ଶିଶୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମହିଳା ସଜୀବ ପୁଅ ସଂପାଦନ କରୁନ୍ତୁ; ସୂର୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଏହି ଶିଶୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଲୋକପାଳ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ପୁଅଙ୍କୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ମିତ୍ର, ଶନି, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ସେଠି ଏହି ଶିଶୁ, ତାଙ୍କର ମା ବାପାଙ୍କୁ କେବେ ଦୁଃଖ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ପରେ, ସଫେଦ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶିଶୁର ରକ୍ଷାଦେବୀ ସହିତ ସାତ ଜଣ ମହିଳାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜନ୍ତି, ଏବଂ ଅବରୋଧ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି। ଏଉଁପରେ ଏକ ସୁନା ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି ତାକୁ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ରଖି, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ମାନ୍ୟତା, ସୁନା, ମଣି, ଖାଦ୍ୟ, ଘୃତ ଓ ଚାଉଳପାୟସ ଦ୍ୱାରା ଦାନ କରାଯାଏ। ଖାଇବା ପରେ, ଶିକ୍ଷକ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି: "ଏହି ଶିଶୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ଶତବର୍ଷ ସୁଖୀ ରୁହୁ।" ତାଙ୍କର ଯେଉଁ କିଛି ଅପମୂଳ୍ୟ, ତାହା ସମୁଦ୍ରାଗ୍ନିକୁ ଦିଅ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ବସୁ, ଶ୍କନ୍ଦ, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି—ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜି, "ସମସ୍ତେ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ, ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ" ବୋଲି କହିବା ନିୟମ। ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଏକ ପିତାମ୍ବର ଗାଈ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଦାନ କରି, ପୁଅ ସହିତ ରବି ଓ ଶଂକରଙ୍କୁ ପକାଇଥିବା ନିବେଦିତ ଭୋଗ ଦେଇ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, "ସୂର୍ୟଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର" ବୋଲି ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଗ ଭୋଜନ କରାଯାଏ। ଏହି କ୍ରିୟା ବିଶେଷତଃ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଆପଦ ବା ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ ସମୟରେ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ରୂପେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏହି ଉପଚାର ସଦା କରିବା ଉଚିତ, କର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଜନ୍ମତିଥି ବା ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କରାଯାଏ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ କଲେ କେବେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଦା ପାଳନ କଲେ ଏକ ମଣିଷ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଏ ଓ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ରାଜ କରିଥାଏ। ଏହି ସପ୍ତମୀ ସ୍ନାନ ମହାପୁଣ୍ୟ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଆୟୁଷ୍ୟଦାୟି। ସୂର୍ୟଦେବ ସମସ୍ତ କଥା କହି, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କ ପାଖରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହିପରି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ସପ୍ତମୀ ସ୍ନାନର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂରକରେ, ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ତମ ଫଳଦାୟକ। ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋଗ୍ୟ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ମାଗିବା ଉଚିତ। ଏହି ବିଧି ମହାପାପ ନାଶକ, ଉତ୍ତମ ଫଳଦାୟକ ଓ ପୁତ୍ର ବୃଦ୍ଧିକାରୀ। ମୁନିମାନେ କହନ୍ତି, ଏହି କଥା କାନ୍ଧ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସଫଳତା ମିଳେ। ଏବେ ଦୀର୍ଘପୂର୍ବର କଥା, ରାଥନ୍ତର କଳ୍ପରେ, ମହାପ୍ରାଣ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ଯିଏ ମନ୍ଦର ଶିଖରରେ ଥିଲେ, ପଚାରିଲେ: "ଅମରେଶ୍ୱର, କିପରି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଅନନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଲଘୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ପାଇପାରିବେ?" "ମହାଦେବ, ତୁମେ ଅଜଣା କ’ଣ ଅଛି? ତୁମ ଦୟାରେ, ଏଠାରେ କହ, କିପରି ଲଘୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।" ଏପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ଲୋକସୃଷ୍ଟା, ଉମାପତି ମନକୁ ପ୍ରିୟ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ: "ଏହି ରାଥନ୍ତର କଳ୍ପରୁ, ଏକୋଇଶଟି କଳ୍ପ ପରେ, ବରାହ କଳ୍ପ ଆସିବ; ତାହାର ଶୁଭ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସପ୍ତମ, ବୈବସ୍ବତ ନାମକ ମନ୍ବନ୍ତର ଜନ୍ମିବ, ସେହି ସମୟରେ ସପ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାପରଯୁଗ ଅଟ୍ଟାଇଶତମ ହେବ।" "ତାହାର ଶେଷରେ, ମହାଦେବ ବସୁଦେବ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଭୂଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ତ୍ରିରୂପ ଧାରଣ କରିବେ। ତାପରେ, ଦ୍ୱୈପାୟନ ଋଷି, ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ରାମ ଓ କେଶବ—ଏହି କେଶବ କଂସ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଭିମାନ ନାଶକ, ଦୁଃଖ ହରଣ କରିବେ।" "ଦ୍ୱାରାବତୀ ନାମକ ଏହି ସହର, ଏବେ କୁଶସ୍ଥଳୀ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କ ନିବାସ ହେବ। ଟ୍ୱଷ୍ଟା, ମୋର ଆଦେଶରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ତିଆରି କରିବେ।" "ଏକ ସମୟରେ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ସଭାରେ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଓ ଦାନଶୀଳ ରାଜାମାନେ ସହିତ ବସିଥିଲେ। କୁରୁ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଘେରିଥିଲେ, କୈଟଭ ବିଧ୍ୱଂସୀ ପୁରାତନ ଓ ଧର୍ମସମ୍ବନ୍ଧୀ କଥା ଶୁଣୁଥିଲେ।" "ଉପଦେଶ ଶେଷରେ, ପ୍ରବଳ ଭୀମସେନ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମର ଗୁହ୍ୟତମ ଅଂଶ ନେଇ ପଚାରିଥିଲେ, ଯାହା ଏବେ ତୁମେ ପଚାରିଛ।" "ତାହା ସେଉଁଥିରେ ସେଉଁଥିରେ ସେ କରିବେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ବୃକୋଦର, ପ୍ରବଳଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ଧର୍ମର ଆରମ୍ଭକାରୀ ଓ କର୍ତ୍ତା ହେବେ।" "ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ବୃକ ନାମକ ଓ ତାଙ୍କ ପେଟରେ ଅଗ୍ନିଦେବତା ଦେଇଥିଲି; ତେଣୁ ସେ ବୃକୋଦର ନାମରେ ପରିଚିତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆତ୍ମା।" "ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ଗମ୍ଭୀର, ନାଗମାଳା ଶକ୍ତିଧର, ମହାନ୍, ଅଜର, ତେଜସ୍ୱୀ ଓ କାମଦେବ ଭଳି ରୂପବାନ୍ ହେବେ।" "ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯଦି ଶକ୍ତିହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ତପସ୍ୟାର ତୀବ୍ରତାରେ ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ବ୍ରତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।