କୃତବୀର୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ସୂର୍ୟଦେବ ସ୍ପଷ୍ଟ କଲେ—ସେ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତାର ନାଶକ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧିର ଅପହରଣକାରୀ। ରାଜାଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ, “ବହୁତ ଦୁଃଖ ହେଲା, ତୁମର ପୁଅ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବେ; ଏହି ବିଧି ଅଶୁଦ୍ଧିକୁ ଦୂର କରେ। ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷେମର ନିମିତ୍ତେ ସପ୍ତମୀ ସ୍ନାନପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଯଦି କୌଣସି ଶିଶୁ ସପ୍ତମ ମାସରେ କିମ୍ବା ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ଏହି ବିଧି ବହୁତ ପ୍ରଶଂସିତ। ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନ୍ତ୍ରପାଠ କରିଥିଲେ, ଶିଶୁର ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତିଥିକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବଞ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ବୃଦ୍ଧ ବା ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ନିୟମାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ। ପୃଥିବୀକୁ ଗୋମୁତ୍ରରେ ଲିପି, ଏକ ଅଗ୍ନି ଜଳାଯିବା ଉଚିତ। ଏପରେ ଲାଲ ଚାଉଳ ଓ ଗୋଦୁଧ ମିଶାଇ, ସୂର୍ୟ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ। ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ସପ୍ତ ଶ୍ଲୋକୀ ସ୍ତୁତି ପଢ଼ି, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରସ୍ତୁତିରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କରିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ଅର୍କ ଓ ପଳାଶ ଗଛର ଇଂଧନ ଦେଇ, ଯବ ଓ କଳା ତିଳ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଶତ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ପବିତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ପୁନି ଏକ ଶତ ହୋମ କରିବା ପରେ, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବ। ଏବେ ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦର୍ଭା ଧରି, ଚାରି କୋଣରେ ଚାରିଟି ଶୁଭ କଳଶ ବଢ଼ିଯିବେ। ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ କଳଶ, ଦହି ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ୍ୟରେ ଭରି, ଅପବିତ୍ର ନ ଥିବା ଏହି କଳଶକୁ ସପ୍ତଶ୍ଲୋକୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯିବ। ସୂର୍ୟତୀର୍ଥର ଜଳ, ରତ୍ନ, ଔଷଧୀ ଓ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ମିଶାଇ, ଏହି କଳଶକୁ ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ କରିବା ଦରକାର। ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ବାଉଁଳି, ସଂଗମ, ପୋଖରୀ ଓ ଗୋଶାଳାର ମାଟି ଆଣି ସମସ୍ତ କଳଶରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଚାରି ରତ୍ନଭରା କଳଶ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟକଳଶ ନେଇ, ସୂର୍ୟମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ସାତି ଦେହରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିବା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଭୂଷଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଶିଶୁକୁ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ସିଞ୍ଚନ କରାଯିବ। ଏହି ସମୟରେ କହାଯାଉଛି—“ଏହି ଶିଶୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ତାହାର ମାତା ଜୀବନ୍ତ ସନ୍ତାନ ପାଉନ୍ତୁ। ସୂର୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଲୋକପାଳ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର, ଓ ସମସ୍ତ ଦେବମଣ୍ଡଳ ଏହି ପୁଅକୁ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ। ମିତ୍ର, ଶନି, ଅଗ୍ନି ଓ ଶିଶୁମାନେଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ଗ୍ରହଦେବତାମାନେ କେଉଁଠି ଅପାୟ କରୁଥିବେ, ଶିଶୁ, ତାଙ୍କ ମାତା ବା ପିତାକୁ କେବେ ଦୁଃଖ ଦେଉନାହଁ। ପରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶିଶୁର ରକ୍ଷାଦାୟିନୀ ସାତି ଜଣୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରିବେ, ପୁନି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ। ତା’ପରେ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ତାହାକୁ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ରଖି, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦାନ କରିବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ସୁନା, ରତ୍ନ ଓ ଘୃତ ଚାଲା ଖିର ଦେଇ, ଉଦାରତାରେ ସମ୍ମାନିତ କରିବେ। ଭୋଜନ ପରେ ଗୁରୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବେ—“ଏହି ଶିଶୁ ଶତବର୍ଷ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଉ।” ତାଙ୍କର ଯେଉଁ ଅପମଙ୍ଗଳ ଅଛି, ସେ ସବୁ ସମୁଦ୍ରାଗ୍ନିରେ ପତିତ ହେଉ; ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ବସୁ, ଷ୍କନ୍ଦ, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, କହିବେ—“ସମସ୍ତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଠାରୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ପିତାଳି ଗାଈ ଦାନ କରି, ପୁଅ ସହିତ ରବି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପକାଯାଇଥିବା ନିବେଦିତ ଭୋଗ ଦେଇ ପ୍ରଣାମ କରିବେ। ଏବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଗ ଖାଇ, “ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର” ବୋଲି କହିବେ। ଏହି ବିଧି ବିଶେଷ କରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଦୁଃଖ ବା ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ ସମୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ସ୍ୱଜନ୍ମ ଦିନ ବା ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏହା ସଦା କରିବା ଉଚିତ, ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ କଲେ ଅବଶ୍ୟ ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଏହି ବିଧି ସଦା ପାଳନ କଲେ, ଲୋକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରନ୍ତି। ସପ୍ତମୀ ସ୍ନାନ ମହାପୁଣ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଓ ଆୟୁଷ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ। ଏହି ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି ସୂର୍ୟ ଦେବ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଧି ସର୍ବୋତ୍ତମ ସପ୍ତମୀ ସ୍ନାନ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଏହା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର କରେ, ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳକାମନା ଦେଉଛି। ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋଗ୍ୟ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଅର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବିଧି ମହାପାପ ନାଶକ, ଉତ୍ତମ ଫଳଦାୟକ ଓ ସନ୍ତାନବୃଦ୍ଧିକାରୀ; ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି, ଏହା ଅଖଣ୍ଡ ମନସ୍କୁ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ। ପୁନି ଏକଥା ପ୍ରାଚୀନ ଦିନର ଘଟଣା—ରାଥନ୍ତର କଳ୍ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମହାଦେବଙ୍କୁ, ଯିଏ ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ଥିଲେ, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଅମରପତି! କିପରି ସ୍ୱଳ୍ପ ତପସ୍ୟାରେ ମଣିଷ ଆରୋଗ୍ୟ, ଅନନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ବା ମୋକ୍ଷ ପାଇପାରିବେ? ମହାଦେବ, ତୁମେ କ’ଣ ଅଜ୍ଞାତ? ତୁମ ଦୟାରେ ଏଠାରେ କହ, ସ୍ୱଳ୍ପ ତପସ୍ୟାରେ କେଉଁ ମହାଫଳ ମିଳେ?” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ଲୋକସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ଉମାପତି ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଏହି ରାଥନ୍ତର କଳ୍ପର ୨୩ଟି ଯାଇଗଲାପରେ ବରାହ କଳ୍ପ ଆସିବ; ଏହାର ଶୁଭ ମନ୍ବନ୍ତରରେ— ସପ୍ତମ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିବାବେଳେ, ସପ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ୨୮ତମ ହେବ। ଏହାର ଶେଷରେ, ବିଶ୍ୱର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ରୂପେ ପ୍ରକଟିତ ହେବେ। ତେବେ, ଦ୍ୱୈପାୟନ ଋଷି, ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ରାମ ଓ କେଶବ—ଏହି କେଶବ, ଯିଏ କଂସ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅହଂକାର ନାଶ କରିଥିଲେ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦ୍ୱାରାବତୀ ନାମକ ନଗରୀ, ଏବେ ଯାହା କୁଶସ୍ଥଳୀ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିବାସ ହେବ।