ଏକ ଦିନ, ମୁନିନ୍ଦ୍ର ନାରଦଙ୍କୁ ଏକ ଗଭୀର ତତ୍ତ୍ୱ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ ଭଗବାନ, “ହେ ତପସ୍ବୀ, ଗତ କାଳରେ ଯେଉଁ ପାପ କରାଯାଇଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଜନ୍ମରେ ରୋଗ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, କୁରୂପତା ଓ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କର ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଭାବେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଓ ଅପଶକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ‘ସପ୍ତମୀ ସ୍ନାପନ’ ନାମକ ଏକ ପୂଜା ବିଧି କଥା କହିବି, ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଶୁଭ ଓ ଦୁଃଖ ସମୂଳେ ନାଶ କରେ। ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ ଯେ, ଦୁଧପିଆ ବାଳକମାନେ, ବୃଦ୍ଧ, ଅସୁସ୍ଥ ବା ଯୁବା ଅକାଳରେ ଅପମୃତ୍ୟୁରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ସ୍ନାପନ ବିଧି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପକାରୀ। ଏହି ପୂଜା ଚିତ୍ତର ଅଶାନ୍ତି ଓ ଅବାକ୍ତାକୁ ଦୂର କରେ। ତାଳେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ବରାହ ଅବତାର ହେବେ, ଯେତେବେଳେ ମହାନ ମନୁ ବୈବସ୍ବତ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେବେ। ସେଉଁଠି, ପଚିଶତମ କୃତ ନାମକ ଚକ୍ର ଆସିଲେ, ହୈହୟ ବଂଶର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର ରାଜା କୃତବୀର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ। ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଶାସନ କରିବେ, ଓ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଷତ୍ତରି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବ। କୃତବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ଠାରୁ ଶତପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଚ୍ୟବନ ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିବେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହସ୍ରବାହୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଯିଏ ମୃଗ ଦୃଷ୍ଟି, ରାଜାଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ହେବେ—ତାଳେ କୃତବୀର୍ଯ୍ୟ ଉପବାସ, ନିୟମ, ଓ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ପୂଜା କରି, ପୁତ୍ରଙ୍କ ଆୟୁ ପାଇଁ ଏହି ସପ୍ତମୀ ସ୍ନାପନ ବିଧି ଅଧିଗମ କରିବେ। କୃତବୀର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଏହି ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବେ—ଏହି ବିଧି ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତି ଓ ଅଶୁଚିତାକୁ ଦୂର କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିବେ, “ବଡ଼ ଦୁଃଖର ଅବସାନ ହେଲା, ତୁମର ପୁତ୍ର ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଧି ଅଶୁଚିତାକୁ ଦୂର କରିବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।” ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି ସପ୍ତମୀ ସ୍ନାପନ ବିଧି ବିସ୍ତାରରେ କହିବି। ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ବାଳକ, ସପ୍ତମ ମାସରେ ବା ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଏହି ବିଧି ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ। ଗ୍ରହ ତାରା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ସଂଚୟ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରପାଠ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଓ ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତିଥିକୁ ଏଢ଼ାଇ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ବୃଦ୍ଧ, ଅସୁସ୍ଥ, ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ। ଗୋମୟ ଲେପିତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏକ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇବା ଦରକାର। ଏହିଠିରେ ଲାଲ ଚାଉଳ ଓ ଗୋଦୁଧ ମିଶାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ନିୟମିତ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସପ୍ତଶ୍ଲୋକୀ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରି, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଆହୁତି ଦେବା ଦରକାର। ଏଉଁପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ଏଠାରେ ଇଂଧନ ଦାଣ୍ଡ ଓ ଅର୍କ ଓ ପଳାଶ କାଠ ଦେଇ, ଯବ ଓ କଳା ତିଳ ଦ୍ୱାରା ଆଠଶଏ ଆହୁତି ଦେବା ଦରକାର। ପୁନଃ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଘୃତ ସହିତ ଆଠଶଏ ଆହୁତି ଦେବା ପରେ, ବିଦ୍ୱାନ ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବେ। ଏହା ପରେ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦର୍ଭା ଧାରଣ କରି, ଚାରି କୋଣରେ ଶୁଭ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। ପଞ୍ଚମ କଳଶ ମଧ୍ୟରେ ଦହି, ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ୍ୟ, ସପ୍ତଶ୍ଲୋକୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରି, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରଖିବେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୀର୍ଥର ପବିତ୍ର ଜଳ, ରତ୍ନ, ସମସ୍ତ ଔଷଧୀ, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ କରି, ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ, ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଣ୍ଡିତ କରିବେ। ସାଥିରେ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ବାଉଁରି, ସଂଗମ, ପୋଖରି, ଓ ଗୋଶାଳା ର ମାଟି ଆଣି, ସମସ୍ତ କଳଶରେ ରଖିବା ଦରକାର। ଚାରି ରତ୍ନମୟ କଳଶରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟକଳଶ ନେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବେ। ପରେ, ଶରୀରରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିବା ସାତଜଣୀ ମହିଳାଙ୍କୁ ଫୁଲ, ବସ୍ତ୍ର, ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ସେମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ମାଟି ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁକୁ ଅଭିଷେକ କରିବେ। ଏହି ବିଧି ସହିତ କହିବେ—“ଏହି ଶିଶୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ଏହି ଧନ୍ୟ ନାରୀ ଜୀବନ୍ତ ପୁତ୍ର ପାଉ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମଣ୍ଡଳ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଲୋକପାଳ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର; ଓ ସମସ୍ତ ଦେବମଣ୍ଡଳ ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ। ମିତ୍ର, ଶନି, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ଗ୍ରହ ଶିଶୁକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଅପଶକ କରନ୍ତି, ଶିଶୁ, ମାତା ବା ପିତାଙ୍କୁ କେବେ ଅପମୃତ୍ୟୁ ନ ଦେଉନ୍ତୁ।” ଏପରେ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶିଶୁର ରକ୍ଷାଦାୟିନୀ ସାତଜଣୀ ମହିଳାଙ୍କୁ ମହିଳାମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବେ, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବେ। ଏହା ପରେ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସ୍ୱରୂପର ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ତାହାକୁ ତାମ୍ର ପାତ୍ର ଉପରେ ରଖି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦାନ କରିବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସ୍ତ୍ର, ସୁନା, ରତ୍ନ ଓ ଖିର-ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅତିଥିସତ୍କାର କରିବେ, କଞ୍ଜୁସି ଛାଡ଼ି। ଖାଇପରେ, ଗୁରୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ: “ଏହି ଶିଶୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଖୀ ରହୁ।” ଯେଉଁ ଅପଶକ ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଛି, ସେ ସବୁ ସମୁଦ୍ରାଗ୍ନିରେ ନିକ୍ଷେପିତ ହେଉ; ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ବସୁ, ସ୍କନ୍ଦ, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏମିତି କହିବେ: “ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ କେବେ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।” ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ପିଙ୍ଗଳା ଗାଈ ଦାନ କରି, ଶିଶୁ ସହିତ ରବି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପାକା ନୈୱେଦ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରଣାମ କରିବେ। ଏହି ପରେ, ନୈୱେଦ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଖାଇ, “ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର” ବୋଲି କହିବେ। ଅବାକ୍ତା, ବିପଦ ବା ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏହି ବିଧି ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ। କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ତିଥି ବା ନକ୍ଷତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଶାନ୍ତିପାଇଁ ଏହି ବିଧି ସଦା କରିବା ଉଚିତ; ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ କଲେ କେବେ ବିଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।