ଏକ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭରେ, ଶୁଭ ଘଟଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ—ସେଠାରେ ସ୍ଫଟିକ, ଧଳା ଚନ୍ଦନ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଜଳ ଏବଂ ସୋରିଷ ମିଶିତ ହୋଇଥାଏ; ଏହା ସହିତ ରାଜା ହାତୀର ଦାନ୍ତ, କୁମୁଦା ଫୁଲ, ଉଶୀର ଏବଂ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ। ଏ ସମସ୍ତ ଉପଚାର ଘଟଗୁଡ଼ିକୁ ଭରି ଦେଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ସାଗର, ନଦୀ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ମେଘ ଏବଂ ଝରଣାମାନେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆସି, ତାଙ୍କର ପାପ ନାଶ କରନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଇନ୍ଦ୍ର—ଅନେକ ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କର ନାୟକ, ବଜ୍ରଧାରୀ—ଗ୍ରହଦୋଷରୁ ଉପଜିଥିବା କ୍ଳେଶ ଦୂର କରନ୍ତୁ ବୋଲି ଡାକ ଦିଆଯାଏ। ତେଣୁ ଅଗ୍ନିଦେବ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମୁହଁ ଭାବେ ଅବିରାମ ଜ୍ୱାଳାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣର କ୍ଳେଶ ଦୂର କରନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଯମ—ଯିଏ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ ଏବଂ ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥାନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣର କ୍ଳେଶ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଡାକାଯାଏ। ଦେବସେନାପତି, ଯିଏ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ତଳ୍ୱଧାରୀ ଏବଂ ଦାନବମାନେ ଆଣିଥିବା କ୍ଷୋଭ ନାଶ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ନାଗପାଶଧାରୀ, ମକର ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଜଳପତି ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଉପଜିତ କ୍ଳେଶ ଦୂର କରନ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା ହୁଏ। ବାୟୁଦେବ, ଯିଏ ଶ୍ୱାସରୂପେ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣର କ୍ଳେଶ ଦୂର କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଧନଧାନ୍ୟର ଅଧିପତି, ତଳ୍ୱ, ଶୂଳ ଏବଂ ଗଦାଧାରୀ ଦେବତା ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣର ଅଶୁଦ୍ଧି କୁ ଦୂର କରି, ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ ହୁଏ। ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ଧନୁର୍ଧାରୀ, ବୃଷଭାରୁଢ଼ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ଳେଶ ନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ପାପକୁ ଦହି ଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗାଯାଏ। ଏପରେ ଏହି ଦେବତାମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଆହ୍ୱାନ ହେଲେ, ଘଟଗୁଡ଼ିକୁ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଛିଟାଯାଏ, ତାଙ୍କୁ ଧଳା ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଯାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ଚୟିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗାଁ ଦାନ କରାଯାଏ। ଏହାପରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ହସ୍ତମୁଦ୍ରା ସହିତ କପଡ଼ା କିମ୍ବା ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଲିଖି, ପଞ୍ଚ ମଣି ରଖିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହାକୁ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ଗ୍ରହଣ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି। ଉଦିଚୀମୁଖୀ ହୋଇ, ପ୍ରଧାନ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଶେଷ ହେଲେ, ଗାଁ ଦାନ, ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଏବଂ ସ୍ନାନ କରି, ସେଇ କପଡ଼ାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାନୁସାରେ ଯେଉଁମାନେ ଗ୍ରହସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗ୍ରହଦୋଷ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁବିୟୋଗର ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଯାନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନାମ ମନ୍ତ୍ର ଚିରକାଳ ପଠିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ଓ ଶୋଭାବନ୍ତି ଗୋଧୂଳିବର୍ଣ୍ଣ ମଣି ରାତିର ନାଥଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି କଥାକୁ ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଚମତ୍କାର କିମ୍ବା ବିପଦ ସମୟରେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ? କେମିତି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନାଶ ହୁଏ? ମୃତ ଶିଶୁଙ୍କ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ? ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପାପ ଏଠାରେ ରୋଗ, ଦରିଦ୍ରତା, କୁରୂପତା ଓ ଅଭିଲଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିର ମୃତ୍ୟୁ ଭାବେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ସପ୍ତମୀ ସ୍ନାପନ ନାମକ ଏକ ଉପଚାର କଥାଏଁ, ଯାହା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଙ୍ଗଳ ଆଣେ ଏବଂ ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ। ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଧପାନ ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଯୁବା ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖାଯାଏ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ଶିଶୁ ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଏହି ଉପଚାର ମନର ଭ୍ରମ ଓ ଚିନ୍ତା ଦୂର କରେ। ଏଠିକୁ ଏକ ଦିନ ବରାହ ଅବତାର ହେବେ, ଯେଉଁଠି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନୁ ବୈବସ୍ୱତ ମାନବ ରୂପେ ଆସିବେ। ସେଉଁଠି କୃତ ନାମକ ପଚିଶତମ ଚକ୍ର ଆସିଲେ, ହୈହୟ ବଂଶର ପ୍ରବଳ ଏବଂ ପ୍ରତାପୀ ରାଜା କୃତବୀର୍ୟ ଉଦୟିତ ହେବେ। ସେ ସାତଟି ଦ୍ୱୀପର ପୃଥିବୀକୁ ସତତରେ ସତତି ସାତି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସନ କରିବେ। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମରୁ ଶତପୁତ୍ର ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଚ୍ୟବନ ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ଇହଲୋକ ଛାଡ଼ି ଯିବେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହସ୍ରବାହୁ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ଶୁଭ, ମୃଗନୟନ, ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ। କୃତବୀର୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଉପବାସ, ବ୍ରତ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜି ଏହି ସ୍ନାନ ଉପଚାର ଲାଭ କରିବେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଉପଚାର ଦେଇ, ଏହା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟି ଓ ଅପବିତ୍ରତା ନାଶ କରେ ବୋଲି କହିବେ। "ତୁମ ପୁତ୍ର ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବେ, ଏହି ଉପଚାର ଅପବିତ୍ରତା ନାଶ କରେ," ବୋଲି ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିବେ। ମୁଁ ଏହି ସପ୍ତମୀ ସ୍ନାପନ ଉପଚାରକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ଏହି ଉପଚାର ମୃତ ଶିଶୁଙ୍କୁ, ସପ୍ତମ ମାସ କିମ୍ବା ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ବହୁତ ପ୍ରଶଂସିତ। ଗ୍ରହ ଏବଂ ନକ୍ଷତ୍ରର ଶକ୍ତି ଲାଭ କରି, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଠ କରାଯିବା ଉଚିତ; ଶିଶୁଙ୍କ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ସେଇ ତିଥି ଏଡ଼ାଯିବା ଉଚିତ; ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କ୍ରିୟା କରାଯିବା ଉଚିତ। ଗୋମୟ ଲିପିତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏକ ଅଗ୍ନି ଜଳାଯିବା ଉଚିତ; ଲାଲ କାନ୍ଦା ଓ ଗାଁ ଦୁଧ ମିଶାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ।