ଏକ ସମୟର କଥା, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ—ଯେଉଁଠି ମହାଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପୂଜାରେ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁନା ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଧ୍ୟାନ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହିପରି ପୂଜା କରି ଭକ୍ତି ଦେଖାଇ ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ୍—"ଯେପରି ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଆପଣାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ରହିପାରିବେନି, ସେପରି ଆପଣ ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ, ମୋର ଇଛା ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଳା ଯେଉଁଠି ଦେବୀର ଅନୁଗ୍ରହ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସିଦ୍ଧି ଦେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମେଧା, ଧରା, ପୁଷ୍ଟି, ଗୌରୀ, ତୁଷ୍ଟି, ପ୍ରଭା ଓ ମତି—ଏହି ଅଷ୍ଟ ରୂପରେ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ ମୋତେ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏମିତି ଭାବେ, ବୀଣା ଓ ଅକ୍ଷମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଧଳା ଫୁଲ ଓ ଅଭାଗ ଚାଉଳ ଦେଇ, ଜଳଘଟ ଓ ପୁସ୍ତକ ସହିତ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଦିନ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ନିର୍ବାଚନା ରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରତି ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଉପବାସ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଏହି ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍—ଘୀ ଦେଇ ଚାଉଳ, ଦୁଧ, ସୁନା ଦେଇ 'ଗାୟତ୍ରୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ୍। ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୌନ ରହି, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ନ କରି, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ତେର ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଉପବାସ ସମାପ୍ତି ପରେ, ଧଳା ଚାଉଳର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଆଗରୁ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜୋଡ଼ି ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୋଜନ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକ ଛତା, ଧଳା ଆଖି ଥିବା ଘଣ୍ଟା, ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଈ, ଚନ୍ଦନ, ଜୋଡ଼ି ବସ୍ତ୍ର ଓ ଏକ ଶିଖର ଦାନ କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ମାଳା ଦେଇ, ଦାନଶୀଳ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯିଏ ସରସ୍ୱତ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଧନୀ ଓ ଲାଲ ଗଳା ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଦୟାରେ, ଏହି ବ୍ରତ କରୁଥିବା ପୁରୁଷ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେଉଁ ନାରୀ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ତିନି ଦଶ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବାସ କରିଥାଏ। ଯିଏ ଏହି ସରସ୍ୱତ ବ୍ରତର କଥା ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଧର ନଗରରେ ଏତେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ବାସ କରେ। ଏହାପରେ, ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ କଣ ପ୍ରକାର ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍? ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧୀୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସହିତ ଏହା କିପରି କରିବା ଯାଉଚି?" ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି କହିଲେ—"ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ରାଶିରେ ଗ୍ରହଣ ଲାଗୁଛି, ସେ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଆସିଲେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରାଇ, ଚାରିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଗ୍ରହଣ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ, ଔଷଧୀୟ ଉପଚାର ଏବଂ ଚାରିଟି ଅନ୍ଦାଜ ଜଳଘଟ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମୟରେ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ପଥର ସଂଧି, ବିଲାର ଗୁହା, ପୋଖରି, ଗାଈ ଶାଳ ଏବଂ ରାଜଦ୍ୱାର ନିକଟର ମାଟି ଏକଠା କରି, ଏହି ଘଟରେ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଘଟରେ ଶୁଦ୍ଧ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ, ମୁକ୍ତା, ରୋଚନା, ପଦ୍ମ, ଶଂଖ ଓ ପଞ୍ଚ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ରଖିବା ଚାହିଁ। ଏହା ସହିତ, ସ୍ଫଟିକ, ଧଳା ଚନ୍ଦନ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଜଳ ଓ ସୋରିଷ ଦାଣା, ରାଜା ହାତୀ ଦାନ୍ତ ସହ କୁମୁଦ ଫୁଲ, ଉଶୀର ଓ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ରଖି, ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଚାର ଘଟରେ ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ୍—"ସମସ୍ତ ସାଗର, ନଦୀ, ତୀର୍ଥ, ବଦଳ ଓ ଝରଣାମାନେ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତୁ। ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୁଖ ହେଉଥିବା ଅଗ୍ନି, ସାତ ଶିଖା ଧାରଣ କରି, ଅସମାନ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କ୍ଷତି ଦୂର କରନ୍ତୁ।" "ଯମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ, ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କ୍ଷତି ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଦାନବମାନଙ୍କ ଅଧିପତି, ଯିଏ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସଦୃଶ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଧାରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର, ସେ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କ୍ଷତି ଦୂର କରନ୍ତୁ। ନାଗପାଶ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ମକର ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା, ଜଳ ରାଜା ଦେବତା, ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କ୍ଷତି ଦୂର କରନ୍ତୁ। ବାୟୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପ୍ରାଣ ଦେଇ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି, କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ପ୍ରିୟ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କ୍ଷତି ଦୂର କରନ୍ତୁ।" "ଧନର ଅଧିପତି, ତଳୱାର, ଶୁଳ ଓ ଗଦାଧାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଅଶୁଦ୍ଧି ଦୂର କରି ମୋତେ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଶିଵ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ଧନୁର୍ଧର, ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କ୍ଷତି ନାଶ କରନ୍ତୁ। ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ, ଏହି ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ପାପ ଦହନ କରନ୍ତୁ।" ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ରପୠଠନ ଓ ଘଟରେ ଥିବା ବିଶେଷ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି, ଋକ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଧଳା ମାଳା ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଚୟିତ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗାଈ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ହସ୍ତମୁଦ୍ରା ସହିତ ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ପଦ୍ମ ଉପରେ ଲେଖି, ପଞ୍ଚ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ବସ୍ତ୍ରଟିକୁ ଯଜ୍ମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ଗ୍ରହଣ ଅନୁସାରେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍।