ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ମହାତ୍ମ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଯେଉଁଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ଏବଂ ମନକୁ ଉପହାର ଦେଇ ନାୟିକା ପର୍ବତକନ୍ୟାଙ୍କର ବ୍ରତକୁ ପଢିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, ସେ ଦେବତା, ଦେବକନ୍ୟା ଏବଂ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏବେ ଆଉ ଏକ ତୃତୀୟ ବ୍ରତର ବିବରଣା ଦିଅଯାଉଛି, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରି ଶୁଭ ଫଳ ଦେଉଛି—ପୁରାତନ କ୍ରିୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକ ଏହିପରି ଜାଣନ୍ତି। ମାଘ ମାସ ଆସିଲେ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ସକାଳେ ଗୋ ଦୁଧ ଓ ତିଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧୁ ଓ ଇଉଁ ସରକାନ୍ଦ ରସରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା, ତା’ପରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଓ କେସରରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା, ପ୍ରଥମେ ଦେବୀଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ, ପରେ ବାମ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ପୂଜା କରିବା। ଦେବୀ ଲଳିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଓ ଗୋଡ଼, ପରେ ଶିର୍ଷ, ଗୁଡ଼ି, ଘୁଣ୍ଟି, ଉପରେ ଉପରେ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପୂଜା କରିବା। ମଦାଲସାଙ୍କୁ କଟି, ଅମଲାଙ୍କୁ ପେଟ, ମଦନବାସିନୀଙ୍କୁ ସ୍ଥନ, କୁମୁଦାଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ି ପୂଜା କରିବା। ମାଧବୀଙ୍କୁ ହାତ, କମଳାଙ୍କୁ ହସିଥିବା ମୁହଁ, ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କପାଳ, ଶଙ୍କରାଙ୍କୁ କେଶ ପୂଜା କରିବା। ବିଶ୍ୱବାସିନୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, କାନ୍ତୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ମଦନାଙ୍କୁ କପାଳ, ମୋହନାଙ୍କୁ ଭୃକୁତି, ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧଧାରିଣୀଙ୍କୁ ଚକ୍ଷୁ, ତୁଷ୍ଟୀଙ୍କୁ ମୁହଁ, ଉତ୍କଣ୍ଠିନୀଙ୍କୁ ଗଳା, ଅମୃତାଙ୍କୁ ସ୍ଥନ ପୂଜା କରିବା। ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ବାମ ଅଙ୍ଗ, ବିଶୋକାଙ୍କୁ କଟି, ମନ୍ମଥାଧିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ହୃଦୟ, ପାଟାଳାଙ୍କୁ ପେଟ ପୂଜା କରିବା। ସୁରତବାସିନୀଙ୍କୁ କଟି, ଚମ୍ପକପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଉପର, ଗୌରୀଙ୍କୁ ଘୁଣ୍ଟି ଓ ଶିର୍ଷ, ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗୋଡ଼ ପୂଜା କରିବା। ଧରାଧରାଙ୍କୁ ପାଦ, ବିଶ୍ୱକାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ଭବାନୀ, କାମିନୀ, କାମଦେବୀ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା। ଆନନ୍ଦା, ସୁନନ୍ଦା, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଆବୃତ ନମସ୍କାର କରିବା। ଏହିପରି ଭାବରେ ପୂଜା କରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଇ ଆତ୍ମୀୟତାରେ ଭୋଜନ କରାଯିବା। ଏକ ଜଳପୁର୍ଣ୍ଣ କଳଶ, ଦୁଇ ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ର ଓ ଏକ ସୁନାର କମଳ ଦେଇ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାରେ ପୂଜା କରିବା। ଏଠାରେ କୁମୁଦା ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତି; ଏହି ବିଧିରେ ନମକ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତି ମାସ ଏହିପରି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମାଘରେ ନମକ ବର୍ଜନ, ଫାଲ୍ଗୁନରେ ଗୁଡ଼, ଚୈତ୍ରରେ ତେଲ ଓ ତିଳ, ମାଧବରେ ମଧୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ମିଠା ପାନୀୟ, ଆଷାଢ଼ରେ ଜିରା, ଶ୍ରାବଣରେ ଦୁଧ, ଭାଦ୍ରପଦରେ ଦହି ବର୍ଜନ କରିବା। ଆଶ୍ୱିନରେ ଘିଅ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ମଧୁ, ମାର୍ଗଶିର୍ଷରେ ଧନିଆ, ପୌଷରେ ଚିନି ବର୍ଜନ କରିବା। ବ୍ରତର ଶେଷରେ ପ୍ରତି ମାସ, ଦୁଇ ବେଳା ଭୋଜନରେ ପୁର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଉପହାର ଦେବା। ଶ୍ୱେତ ଲଡ଼ୁ, ସମ୍ୟବା, ପୁରିକା, ଘାରି, ଅପୁପ, ମାଣ୍ଡକ ଏବଂ ମାଂଦକ ଦେବା। ଦୁଧ, ତରକାରୀ, ଦହି-ଭାତ, ତଳା ଖାଦ୍ୟ, ଅଶୋକ ଦଣ୍ଡ, ଇନ୍ଦ୍ର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରତି ମାସ ପ୍ରଦାନ କରିବା, ପାତ୍ର ଉପରେ ରଖିବା। କୁମୁଦା, ମାଧବୀ, ଗୌରୀ, ରମ୍ଭା, ଭଦ୍ରା, ଜୟା, ଶିବା, ଉମା, ରତି, ସତୀ, ମଙ୍ଗଳା, ରତିଲାଲସା—ଏହି ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତି ମାସ ମାଘରୁ ଆରମ୍ଭ କରି 'ସମସ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତି' ଭାବରେ ଜପ କରିବା। ସ everywhere ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ନିତ୍ୟ ଉପବାସ କରିବା; ଯଦି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ରାତିରେ ଭୋଜନ ଅନୁମତି। ପୁନଃ ମାଘ ଆସିଲେ, ପାତ୍ର ଉପରେ ଚିନି ରଖିବା ଓ ଗୌରୀଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସୁନାର ପ୍ରତିମା ରଖିବା। ଏହି ପ୍ରତିମା ଅଙ୍ଗୁଳ ଆକାରର, ମାଳା ଓ କଳଶ ଧାରଣ କରି, ଚାରି ହାତରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ରେ ଶୋଭିତ, ଶ୍ୱେତ ଚକ୍ଷୁବସ୍ତ୍ରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ। ଏଭଳି ଦୁଇ ଶ୍ୱେତ ଗାଈ, ସୁନା ମୁହଁ, ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ର, ପାତ୍ର ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ 'ଭବାନୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତି' ବୋଲି ଦେବା। ଯେଉଁଜଣେ ଏହି ରସକଳ୍ୟାଣିନୀ ବ୍ରତକୁ ଏହି ବିଧିରେ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏକ ମାନବ ନବ ହଜାର କୋଟି ବର୍ଷ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିନାହିଁ; ପ୍ରତି ମାସ ଗୌରୀଙ୍କୁ ସୁନାର କମଳ ଦେଇ, ଏକ ହଜାର ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଉଛି। ଯଦି ଏହି ବ୍ରତ କୌଣସି ଜନନୀ, କୁମାରୀ କିମ୍ବା ବିଧବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି, ଶୁଭ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଗୌରୀଙ୍କର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁଜଣେ ଏହାକୁ ପଢିବେ, ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ଶୁଣାଇବେ, ସେ କଳି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଯେଉଁଜଣେ ଏହି ବ୍ରତକୁ ପ୍ରେମ ପାଇଁ କରନ୍ତି, ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥର ନେତୃତ୍ୱ କରିବେ, ଅଚ୍ୟୁତ ଫଳ ପାଇବେ। ଏହିପରି ଆଉ ଏକ ତୃତୀୟ ବ୍ରତ ଅଛି, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ଲୋକେ ଆର୍ଦ୍ରାନନ୍ଦକରୀ ବ୍ରତ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି। ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ଆଷାଢ଼ ନକ୍ଷତ୍ର କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମା, ମୃଗ, ହସ୍ତ, ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସିଲେ, ଦର୍ଭା ଗ୍ରାସର ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବା। ଶ୍ୱେତ ମାଳା ଓ ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶ୍ୱେତ ସୁଗନ୍ଧିରେ ଅଭିଷେକ କରି, ଭବାନୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଶ୍ୱେତ ଫୁଲରେ, ମହାଦେବଙ୍କ ସହ ଏକ ବଡ଼ ଆସନରେ ବସି ପୂଜା କରିବା। ବିଧିରେ କହିବା: 'ବାସୁଦେବୀଙ୍କର ପାଦରେ ନମସ୍କାର, ଶଙ୍କରଙ୍କର ଉପରେ, ଦୁଃଖ ନାଶକଙ୍କର ଶିର୍ଷରେ, ଆନନ୍ଦଙ୍କର ପ୍ରଭୁରେ ନମସ୍କାର।' ରମ୍ଭାଙ୍କର ଉପରେ, ବାଣଧାରୀ ଶିବଙ୍କର କଟି, ଆଦିତ୍ୟା ଦେବୀଙ୍କର କଟି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କର ହାତ ପୂଜା କରିବା। ମାଧବୀଙ୍କୁ ନାଭି, ଭବାଙ୍କୁ ସ୍ଥନ, ଆନନ୍ଦଦାୟିକାଙ୍କୁ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା। ଉତ୍କଣ୍ଠିନୀଙ୍କୁ ଗଳା, ନୀଳକଣ୍ଠ ହରଙ୍କୁ, ହାତରେ ପଦ୍ମଧାରିଣୀଙ୍କୁ, ରୁଦ୍ର ଜଗତପତିଙ୍କୁ, ପରିରମ୍ଭିଣୀଙ୍କୁ ହାତ, ହରାଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା। ବିଲାସିନୀଙ୍କୁ ମୁହଁ, ବୃଷେଶ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, ହସିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ, ବିଶ୍ୱବକ୍ତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା।