ଏ ଭାବରେ, ହେ ଦେବୀ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହେଶ୍ୱର କେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ମୋତେ ଏହି ସଂସାର ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ। ଦେବୀଙ୍କର ନାମମାନେ କୁମୁଦା, ବିମଳା, ଅନନ୍ତା, ଭବାନୀ, ସୁଧା, ଶିବା, ଲଲିତା, କମଳା, ଗୌରୀ, ସତୀ, ରମ୍ଭା ଓ ପାର୍ବତୀ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ପୂଜିତ କରିବା ଉଚିତ। ନଭସ୍ୟ ମାସଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଉପବାସ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରତର ଶେଷରେ ସୁନା ଦଳରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଶୟ୍ୟା ଦାନ କରିବା ନିୟମ। ଏଠାରେ ଚବିଶ ଯୁଗଳ, ଦଶ ଯୁଗଳ, ଦୁଇ ଯୁଗଳ, ଆଠ କିମ୍ବା ଛଅ ଯୁଗଳ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରତି ମାସରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଆଦିରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ପୂଜା କରି, ପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହି ତୃତୀୟ ଦିନର ଉପବାସ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶିନୀ, ଶ୍ରୀ ଓ ଆୟୁର୍ବୃଦ୍ଧି ଦାତ୍ରୀ, ଧନ ଲୋଭରେ କେବେ ଆପଣଙ୍କ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ଯେ ଧନ ଲୋଭରେ ଏହି ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଅବନତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯଦି କୌଣସି ନାରୀ ଗର୍ଭବତୀ, ନବଜାତ ଶିଶୁ ମା, ରାତିରେ ଉପବାସରେ, କୁମାରୀ କିମ୍ବା ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ଅପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ୟମରେ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଏହି ତୃତୀୟ ଦିନର ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଶିବ ଲୋକରେ କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ହୁଏ। ଯଦି ଧନ ନଥାଏ ମଧ୍ୟ, ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ଫୁଲ ମଞ୍ଜୁଳା ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଉପବାସ କଲେ ସେ ଫଳ ମିଳେ। କୁମାରୀ କିମ୍ବା ବିଧବା ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ଗୌରୀଙ୍କ ଦୟାରେ ସେଇ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଯିଏ ବା ଏହି ବ୍ରତ କଥା ପଢ଼ିବେ, ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇବେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଚୀର ଧାରଣ କରି ମନ ନିବେଦନ କଲେ ଦେବତା, ଅପ୍ସରା ଓ କିନ୍ନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ତୃତୀୟ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ ଓ ଶୁଭ ଫଳ ଦିଏ। ପୁରାତନ ବ୍ରତ ବିଦ୍ୟାରେ ପରିଚିତ, ଏହି ବ୍ରତକୁ ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ପ୍ରଭାତରେ ଗାଏର ଦୁଧ ଓ ତିଳ ସହିତ ସ୍ନାନ କରି ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ ଓ ଖଣ୍ଡରସ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି, ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଓ କେଶର ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗପୂଜା କରିବା ନିୟମ। ପ୍ରଥମେ ଲଲିତାଙ୍କୁ ପଦପୂଜା, ତାଳୁ ଓ ଗୁଡ଼ିକୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ଉରୁକୁ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ମଦାଲସାଙ୍କୁ କଟି, ଅମଳାଙ୍କୁ ଉଦର, ମଦନବାସିନୀଙ୍କୁ ସ୍ତନ, କୁମୁଦାଙ୍କୁ ଗୂହ୍ୟ ଅଂଶ ପୂଜିତ କରିବା ନିୟମ। ମାଧବୀଙ୍କୁ ବାହୁ, କମଳାଙ୍କୁ ମୁଖ, ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଲାଳାଟ, ଶଙ୍କରାଙ୍କୁ କେଶ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବିଶ୍ୱବାସିନୀଙ୍କୁ ମୂର୍ଧା, କାନ୍ତୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ମଦନାଙ୍କୁ ଲାଳାଟ, ମୋହନାଙ୍କୁ ଭୃକୁଟି ପୂଜିବା ନିୟମ। ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧଧାରିଣୀଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି, ତୁଷ୍ଟୀଙ୍କୁ ମୁଖ, ଉତ୍କଣ୍ଠିନୀଙ୍କୁ କଣ୍ଠ, ଅମୃତାଙ୍କୁ ସ୍ତନ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ବାମ ଅଂଶ, ବିଶୋକାଙ୍କୁ କଟି, ମନ୍ମଥାଧିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ହୃଦୟ, ପାଟଳାଙ୍କୁ ଉଦର ପୂଜିବା ନିୟମ। ସୁରତବାସିନୀଙ୍କୁ କଟି, ଚମ୍ପକପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଉରୁ, ଗୌରୀଙ୍କୁ ଜାଙ୍ଘ ଓ ଗୁଡ଼ି, ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ି, ଧରାଧରାଙ୍କୁ ପାଦ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବିଶ୍ୱକାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ଭବାନୀ, କାମିନୀ, କାମଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ନିୟମ। ଅନନ୍ଦା, ସୁନନ୍ଦା, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି ଭାବେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ପରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମଧୁର ଖାଦ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପାନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଜଳଭରା କଳଶ, ଦୁଇ ଯୁଗଳ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁନା ଦଳ ଦେଇ, ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ସହ ପୂଜା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏଠାରେ କୁମୁଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ, ଏହି ମାସରେ ଲବଣ ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତି ମାସ ଏହି ଧାରାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ମାଘରେ ଲବଣ, ଫାଲ୍ଗୁନରେ ଗୁଡ଼, ଚୈତ୍ରରେ ତେଲ ଓ ତିଳ, ମାଧବରେ ମଧ ତ୍ୟାଗ କରିବା ନିୟମ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ମିଠା ପାନୀୟ, ଆଷାଢ଼ରେ ଜିରା, ଶ୍ରାବଣରେ ଦୁଧ, ଭାଦ୍ରପଦରେ ଦହି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଆଶ୍ୱିନରେ ଘୃତ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ମଧ, ମାର୍ଗଶିର୍ଷରେ ଧନିଆ, ପୌଷରେ ଚିନି ତ୍ୟାଗ କରିବା ନିୟମ। ପ୍ରତି ମାସ ଉପବାସ ଶେଷରେ ଦୁଇ ବେଳ ଭୋଜନ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଧଳା ଲଡ୍ଡୁ, ସମ୍ୟାବ, ପୁରିକା, ଘରି, ଅପୂପ, ଚପାଟି, ମଣ୍ଡକ ଓ ଦୁଧ, ଶାକ, ଦହି-ଭାତ, ତଳିତ ପିଠା, ଅଶୋକ ଦଣ୍ଡ, ଇନ୍ଦ୍ର ପିଠା ଏହି ସମସ୍ତ ମାଘଠାରୁ ପ୍ରତିମାସ ଦେବୀଙ୍କ ପାତ୍ର ଉପରେ ଦେଇ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। କୁମୁଦା, ମାଧବୀ, ଗୌରୀ, ରମ୍ଭା, ଭଦ୍ରା, ଜୟା, ଶିବା, ଉମା, ରତି, ସତୀ, ମଙ୍ଗଳା, ରତିଲାଲସା—ଏହି ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତି ମାସ ମାଘଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି 'ସମସ୍ତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ନିୟମ। ସବୁଠାରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଏବଂ ଉପବାସ ରହିବା ଉଚିତ, ଯଦି ନ ସମ୍ଭବ ତେବେ ରାତିରେ ଭୋଜନ ଚାଲିବ। ପୁନର୍ବାର ମାଘ ଆସିଲେ, ପାତ୍ର ଉପରେ ଚିନି ଓ ପଞ୍ଚ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଗୌରୀଙ୍କ ସୁନା ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ। ଅଙ୍ଗୁଳ ଏତିକି ମାପର ଚାରିହସ୍ତୀ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରିଣୀ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳା ସହିତ ମୂର୍ତ୍ତି ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହିପରି ଦୁଇ ଧଳା ଗାଏ ସୁନା ମୁଁହ ଓ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, କଳଶ ଓ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ 'ଭବାନୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ' ବୋଲି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଏହି ରସକଳ୍ୟାଣି ବ୍ରତ ଏହିପରି କ୍ରମେ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ପୁରୁଷ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ନବ ହଜାର କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ପ୍ରତି ମାସ ଗୌରୀଙ୍କୁ ସୁନା ଦଳ ଦାନ କଲେ ହଜାର ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ନାରୀ, କୁମାରୀ କିମ୍ବା ବିଧବା ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଶ୍ରୀ ଓ ଆୟୁର୍ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଗୌରୀ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ବ୍ରତକଥା ପଢ଼ନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି, ସେ କଳି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ପାର୍ବତୀ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।