ଏକ ସମୟର କଥା, ପୂଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ଧତି ଓ ମହିମା ବିଷୟରେ ଗୁରୁଜନେ ଶିଷ୍ୟାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଭକ୍ତିମୟ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ: “ମା ଦେବୀଙ୍କୁ ଧଳା ଫୁଲ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ, ଧାନ, ଜୀରା, ତିଳ, ଲୁଣ, ଗୁଡ଼, ଦୁଧ ଏବଂ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କୁ ଧଳା ଚାଉଳ ଓ ତିଳ ଦେଇ, ପ୍ରତି ପକ୍ଷେ ତାଙ୍କର ପାଉଁଠୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବୀଙ୍କ ପାଉଁରେ ବରଦାୟିନୀଙ୍କୁ, ଗୋଡ଼ର ଗିଠିରେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ, ଗୋଡ଼ର ଶିରାରେ ଅଶୋକାଙ୍କୁ, ଘୁଂଟିରେ ପାର୍ବ୍ବତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର। ଉରୁରେ ମଙ୍ଗଳକାରିଣୀଙ୍କୁ, କଟିରେ ବାମାଦେବୀଙ୍କୁ, ଉଦରରେ ପଦ୍ମୋଦରାଙ୍କୁ, ଛାତିରେ କାମଶ୍ରୀଙ୍କୁ ନମନ କରିବା ଉଚିତ। ହାତରେ ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟିନୀଙ୍କୁ, ବାହୁରେ ହରପ୍ରିୟାଙ୍କ ରୂପକୁ, ମୁହଁରେ ଦର୍ପଣବାସିନୀଙ୍କୁ, ହାସିରେ ପ୍ରେମଦାୟିନୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମନ କର। ନାକରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ, ଆଖିରେ ଉତ୍ପଳାଙ୍କୁ, କପାଳରେ ତୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ, କେଶରେ କାଟ୍ୟାୟନୀଙ୍କୁ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର। ଗୌରୀ, ଧିଷ୍ଣ୍ୟା, କାନ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ରମ୍ଭା, ଲଳିତା ଓ ପୁନିପୁନି ବାସୁଦେବୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର। ଏପରି ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରି, ପୂଜା ମଣ୍ଡପରେ ଏକ ଦ୍ୱାଦଶଦଳ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ, କେଶର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟଭାଗ ଚିହ୍ନିତ କରି। ପୂର୍ବଦିଗରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ, ତାପରେ ଅପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଭବାନୀଙ୍କୁ ଏବଂ ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ବସାଇବା ଦରକାର। ପଶ୍ଚିମରେ ସୌମ୍ୟାଙ୍କୁ, ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମରେ ପାଟଳାଙ୍କୁ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଉମାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ କୁମୁଦାଙ୍କୁ ରୁଦ୍ର ସହିତ ଏବଂ ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ଲଳିତାଙ୍କୁ ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ ବା ଜଳ ଦେଇ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ଥାପନ କର। ଏହା ପରେ ଶୁଭ ଗୀତ ଓ ଧ୍ୱନିରେ ମଙ୍ଗଳ କରି, ସତୀ ନାରୀମାନେଂକୁ ଲାଲ ପୋଶାକ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ଅଲଙ୍କୃତ କର; ସିନ୍ଧୂର ଓ ଉତ୍କା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଦିଅ। ସିନ୍ଧୂର ଓ କେଶର ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ସହିତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର, କାରଣ ଯେଉଁଠି ଗୁରୁଙ୍କ ମାନ୍ୟତା ନାହିଁ, ସେଠି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳହୀନ। ନଭସ୍ୟ ମାସରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ନୀଳ କମଳ, ଆଶ୍ୱୟୁଜ ଓ କାର୍ତ୍ତିକରେ ବନ୍ଧୁଜୀବ ଫୁଲ, ଶତପତ୍ରକରେ କମଳ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ଜାସ୍ମିନ, ପୌଷରେ ହଳଦିଆ କୁରଣ୍ଟକ, ମାଘରେ କୁନ୍ଦ ଓ କେଶର ଫୁଲ, ଫାଲ୍ଗୁନରେ ଉମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଚୈତ୍ରରେ ମଲ୍ଲିକା ଓ ଅଶୋକ, ବୈଶାଖରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଟଳ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ କମଳ ଓ ମନ୍ଦାର, ଆଷାଢ଼ରେ ତର ତର କମଳ, ଶ୍ରାବଣରେ କଦମ୍ବ ଓ ମାଳତୀ ଦେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଗୋମୂତ୍ର, ଗୋମୟ, ଦୁଧ, ଦହି, ଘିଅ, କୁଶ ଜଳ, ବିଲ୍ବ ପତ୍ର, ଅର୍କ ଫୁଲ, ଯବ ଏବଂ ଗୋଶୃଙ୍ଗ ଜଳ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ବିଲ୍ବ ସଂକ୍ରମଣ କ୍ରମେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଭାଦ୍ରପଦରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ନିୟମ। ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୋଶାକ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ନାରୀଙ୍କୁ କଉସୁମ୍ଭ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ଦେଉ, ନିଷ୍ପାବ, ଅଜାଜୀ, ଲୁଣ, ଖଣ୍ଡ ଓ ଗୁଡ଼ ଦିଅ, ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଦେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦାନ କର। ଏମିତି ଭାବି, “ହେ ଦେବୀ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ କେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ମୋତେ ଏହି ଭବସାଗର ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।” କୁମୁଦା, ବିମଳା, ଅନନ୍ତା, ଭବାନୀ, ସୁଧା, ଶିବା, ଲଳିତା, କମଳା, ଗୌରୀ, ସତୀ, ରମ୍ଭା ଓ ପାର୍ବ୍ବତୀଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର। ନଭସ୍ୟ ଆଦି ମାସରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳରେ ଶୋଭିତ ବିଚାନା ଦାନ କରିବା ନିୟମ। ଚବିଶି, ଦଶ, ଦୁଇ, ଆଠ କିମ୍ବା ଛଅ ଯୁଗଳ ଓ ପ୍ରତିମାସ ଅନୁଯାୟୀ ଯୋଗ୍ୟାନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ପରେ ଅନ୍ୟମାନେଂକୁ ପୂଜିବା ଦରକାର। ଏହି ତୃତୀୟା ବ୍ରତ ଅନନ୍ତ ଫଳଦାୟିନୀ ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ହେ ଦେବୀ, ଅପରାଧ ନାଶ କରିବାରିନୀ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବଢ଼ାଇବାରିନୀ, ଧନ ଲୋଭରେ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ପୁରୁଷ ବା ନାରୀ ଯେ କିଏ ଧନ ଲୋଭ କରେ, ସେ ଅବନତିରେ ପଡ଼େ। ଯଦି ଜଣେ ନାରୀ ଗର୍ଭବତୀ, ନବଜାତ ଶିଶୁର ମା, ରାତିରେ ଉପବାସିଣୀ, କୁମାରୀ କିମ୍ବା ଆସୁସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଶୁଦ୍ଧ, ତେବେ ଅନ୍ୟଜଣେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ତୃତୀୟା ବ୍ରତ କିଏ କରେ, ସେ ଶତକୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ଧନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରତ ଓ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଜଣେ କୁମାରୀ କିମ୍ବା ବିଧବା ନାରୀ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ମଧ୍ୟ ଗୌରୀଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟେ ଇନ୍ଦ୍ରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ମା ପାର୍ବ୍ବତୀଙ୍କ ବ୍ରତ କଥା ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ମନ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଦେବତା, ଅପ୍ସରା ଓ କିନ୍ନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଏହିପରେ ଗୁରୁ କହିଲେ, “ଏବେ ମୁଁ ତୃତୀୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ରତ କଥା କହିବି, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ ଓ ଶୁଭ ଦିଏ; ପ୍ରାଚୀନ ବିଧି ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ଏହାକୁ ଏଭଳି ମାନନ୍ତି। ମାଘ ମାସ ଆସିଲେ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତୃତୀୟାରେ, ପ୍ରଭାତରେ ଗୋଦୁଧ ଓ ତିଳ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ ଓ ଖଣ୍ଡସାର ରସ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଇ, ତାପରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଓ କେଶର ଦେଇ ଅଭିଷେକ କରି, ପ୍ରଥମେ ଦହିଣ ଅଂଗ ଓ ପରେ ବାମ ଅଂଗ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଲଳିତାଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପାଉଁ, ଗିଠି, ଶିରା, ଘୁଂଟି ପୂଜି ଶାନ୍ତି ଲାଗି, ଉରୁ ପୂଜି ସମୃଦ୍ଧି ଲାଗି। ମଦାଲସାଙ୍କୁ କଟି, ଅମଳାଙ୍କୁ ଉଦର, ମଦନବାସିନୀଙ୍କୁ ସ୍ତନ, କୁମୁଦାଙ୍କୁ ଗଭୀର ଅଂଶରେ ନମସ୍କାର କର। ମାଧବୀଙ୍କୁ ବାହୁ ଓ ହାତରେ, କମଳାଙ୍କୁ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ, ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କପାଳରେ, ଶଙ୍କରାଙ୍କୁ କେଶରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର।