ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଜଳପାତ୍ର ଭିତରେ ଥିଲେ, ସେହିପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି, ଶାନ୍ତ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଚାରିଟି ହାତ, ଏକ ଚକ୍ଷୁ, ଏକ ତନ୍ତୁ ଓ ଜଳପାତ୍ର ସହିତ ଧଳା ରଙ୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମଲୟ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ, ବୈଖାନସ ନୀତି ଅନୁସାରେ, ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ତାରକ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରୁଷ୍ଟ ହେଇ ଭାରୁଣର ନିବାସ, ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଇ ନେଇଥିଲେ। ଏହାପରେ, ଶଂକର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଆସି ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଏକ ଭିକ୍ଷା ଦେବାକୁ କହିଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, "ପ୍ରତି ୨୫ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାର ହଜାର ବର୍ଷ ଚକ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗରେ ଦେବୀୟ ଯାନରେ ରହିବି।" ତାଙ୍କର ଦେବୀୟ ଯାନ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ଯେଉଁଠି ମୁଁ ପୂଜିତ ହେବି, ସେଉଁଠି ପୂଜାକାରୀ ଜଣେ ସପ୍ତ ଲୋକର ନାଥ ହେବେ। ଦେବତାମାନେ "ତଥା" କହି ଚାଲିଗଲେ। ଏହିଠି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ କିପରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଯିଏଁ, ଏହାର ଉଚିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା କଣ? ସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ, ପ୍ରଭାତରେ, ବିଦ୍ୱାନ ଲୋକେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ କିମ୍ବା ରାତିରେ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ପୋଷାକ ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଧଳା ତିଳ ଧରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଦୋଷ ହୀନ କଳସ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଗହଣା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ, ଏକ ଘୀର ପାତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଫଳ, ଏକ କାଉ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ। କଳସର ମୁହଁରେ, ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଏକ ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ହାତ, ଚାରିଟି ମୁହଁ, ଏବଂ ସପ୍ତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏକ କଞ୍ଚ ପାତ୍ର, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଏକ ଶଂଖ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଦେବା ଉଚିତ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୀର୍ଘ ହାତ ଓ ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ଧଳା ଗାଈ ଓ ଛେନା, ଚାନ୍ଦିର ଖୁର, ସୁନାର ମୁହଁ, ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଛେନା ଘଣ୍ଟି ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବନ୍ଦାଇ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ସପ୍ତ ଦିନ, କିମ୍ବା ଦଶ ଦିନ, କିମ୍ବା ଅଧିକ, କିଛି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସପ୍ତମ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଯାଏଁ ଦେବା ଉଚିତ। ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ, "କଶ ଫୁଲ ପରି, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମିତ୍ର ଓ ବାରୁଣର ପୁତ୍ର, ହେ ଜଳପାତ୍ର ଜନ୍ମ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଅଛି।" "ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ରତ୍ନର ପ୍ରିୟ, ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ କରିଥିବା, ମେଘ, ଜଳ ଓ ବିଷ ଦୂର କରିଥିବା, ଲଙ୍କାର ନିବାସୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।" "ଯିଏ ବାତାପିକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ, ଏକଥି ଏ ଦିନ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଥିଲେ, ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପତି, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।" "ଏ ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି ରାଜକନ୍ୟା, ମୁନିଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ମନୋହର ମୁହଁ ଥିବା ଲୋପାମୁଦ୍ରା, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ମୋର ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ନିତ୍ୟ ପୂଜା କଲେ, କେହି କ୍ଷୟ ନାହିଁ, ଏହି କ୍ରିୟା ଫଳ ଦିଏ। ହୋମ କରିବା ପରେ, ଫଳ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯିଏ ଏହି ନୀତି ଅନୁସାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥାଏ—ସେ ଏହି ଲୋକକୁ ପାଇଁ, ସୁନ୍ଦରତା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଭୁବର୍ ଲୋକ ଓ ପରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ। ଯିଏ ସପ୍ତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ସେ ସପ୍ତ ଲୋକ ପାଏ; ଏବଂ ଏହି କ୍ରିୟା ଜୀବନ ଭରି କଲେ ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପାଏ। ଯିଏ ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଦାନ ଉପଖ୍ୟାନ ପଢ଼େ, ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁର ନିବାସରେ ଅମରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ। ଏହାପରେ, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା: "ଏହିପରି କଣ କ୍ରିୟା ଅଛି, ଯାହା ଶ୍ରୀ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦିଏ?" ଦେବତା କହିଲେ, "ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦେବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଶହର ନାଶକ ଶିବ ନିଜେ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ବସି ବିଶ୍ୱର ମାୟା ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ।" ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଧର୍ମମୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ଦିଏ; ଏହି କଥାକୁ ଆପଣ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦୁହେଁ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚତମ ପୂଜା ଅଛି, ଯାହା ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦିଏ। ନଭସ୍ୟ କିମ୍ବା ବୈଶାଖ ମାସରେ, କିମ୍ବା ଶୁଭ ମାର୍ଗର ଆରମ୍ଭରେ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ହଳଦି ଆଳସି ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗାଈର ପିତ୍ତ, ଗାଈର ମୁତ୍ର, ଉତ୍ତପ୍ତ ଗାଈ ଗୋବର, ଦହି ଓ ଚନ୍ଦନ ମିଶାଇ ତିଲକ କରିବା ଉଚିତ—ଏହା ସଦା ଶ୍ରୀ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦିଏ, ଲଳିତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ପୁରୁଷ ଶୁଧ୍ଧ ପୋଷାକ, ନାରୀ ସଂଯମୀ ହେଲେ ଲାଲ ଚିର ଯୋଗୁ ଦେବା ଉଚିତ। ବିଧବା ଲାଲ ଗେରୁଆ ରଙ୍ଗରେ, କୁମାରୀ ଧଳା ପୋଷାକରେ। ଦେବୀଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ଦୁଧ, ମଧ, ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଧଳା ଫୁଲ, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ଧାନ୍ୟ, ଜିରା, ତିଳ, ଲୁଣ, ଗୁଡ଼, ଦୁଧ ଓ ଘୀ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଧଳା ଚାଉଳ ଓ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପକ୍ଷରେ ପାଦ ଠାରୁ ଉପରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଦେବୀଙ୍କ ପାଦରେ ବରଦାତ୍ରୀ, ତାଙ୍କ ଗୁଡ଼ ଠାରେ ଶ୍ରୀ, ଶଙ୍କର ଶଙ୍କରାରେ ଅଶୋକା, ଘୁଡ଼ିରେ ପାର୍ବତୀକୁ ପ୍ରଣାମ। ତାଙ୍କ ଉରୁରେ ମଙ୍ଗଳକାରିଣୀ, କଟିରେ ବାମଦେବୀ, ପେଟରେ ପଦ୍ମୋଦରା, ଛାତିରେ କାମଶ୍ରୀକୁ ପ୍ରଣାମ। ହାତରେ ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟିନୀ, ହରଙ୍କ ପ୍ରିୟାର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ହାତରେ, ମୁହଁରେ ଦର୍ପଣବାସିନୀ, ହସରେ ପ୍ରେମଦାତ୍ରୀକୁ ପ୍ରଣାମ। ନାକରେ ଗୌରୀ, ଚକ୍ଷୁରେ ଉତ୍ପଲା, ଫରେ ତୁଷ୍ଟି, ଚୁଲରେ କାଟ୍ୟାୟନୀ, ମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରଣାମ। ଗୌରୀ, ଧିଷ୍ଣ୍ୟା, କାନ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ରମ୍ଭା, ଲଳିତା, ପୁନଃପୁନଃ ବାସୁଦେବୀକୁ ପ୍ରଣାମ। ଏହିପରି ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୁଇ ମାଳା ସହିତ ଏକ ଦ୍ୱାଦଶ ପତ୍ର ଅଂକିତ ଲଟସ ଚିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବଦିଗରେ ଗୌରୀ, ପରେ ଅପର୍ଣ୍ଣା, ଦକ୍ଷିଣରେ ଭବାନୀ, ପରେ ରୁଦ୍ରାଣୀ; ପଶ୍ଚିମରେ ସୌମ୍ୟା, ଯେଉଁଠି ମଦନ ସହିତ ବସିଥାଆ; ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମରେ ପାଟଳା, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉମାକୁ ରଖିବା ଉଚିତ।