ହରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଉଁ ନାରୀ ସାଧାରଣତଃ ଏକ ଅପ୍ସରା ଅଟେ।” ସେ ଆଉ କହିଲେ, “ଉର୍ବଶୀ ନାମରେ ସେ ସାରା ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।” ଏପରେ, ମିତ୍ରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ଉର୍ବଶୀକୁ ଡାକାଯାଇଲା ଏବଂ କହାଯାଇଲା, “ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ।” ଉର୍ବଶୀ ସମ୍ମତି ଦେଇ କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଟେ।” ଉର୍ବଶୀ ଆକାଶ ମାନେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେଙ୍କର ନୀଳ ଚଉଁ ଅଖି ଦେଖି, ବରୁଣା ପଛରୁ ସେଙ୍କୁ ଧରିଲେ; କିନ୍ତୁ ଉର୍ବଶୀ ବରୁଣାଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଲେ ନାହିଁ। ଉର୍ବଶୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟନିତ ହୋଇଛି; ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଜନାନୀ ନୁହଁ, ହେ ସ୍ୱାମୀ।” ବରୁଣା କହିଲେ, “ମୋତେ ଚିନ୍ତା କରି, ତୁମେ ଯାଅ।” ଉର୍ବଶୀ ଯିବା ପରେ, ମିତ୍ର କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେବ।” ଏବଂ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ମାନବ ଲୋକକୁ ଯାଅ ଏବଂ ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହ ଏକତ୍ର ହେବ।” “ଯେହେତୁ ତୁମେ ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ରୀତି ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ସେଥିପାଇଁ ସେଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ହେବ।” ଏବଂ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣା ଦୁଇଜଣେ ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ର ଜଳପାତ୍ର ମାନେ ରଖିଦେଲେ, ଏହିପରି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଜନ୍ମ ଲାଗିଲେ। ଏକଥିରେ, ଏକ ରାଜା ନିମି ନାମରେ ନାରୀମାନେ ସହ ଦାୟ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଶିଷ୍ଠ ଆସିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଋଷି ଶାପ ଦେଲେ, “ତୁମେ ଦେହ ବିହୀନ ହେଉ।” ଏହିପରି, ସେ ଋଷି ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହେଲେ। ଏହି ମୁତୁଆ ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ମନ ଅନ୍ୟତା କୁ ଯାଇଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ନିମିଙ୍କ ଚେତନା ଚଉଁ ମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଚଉଁ ଝପଟିବା ଶ୍ରମର ଅବସ୍ଥା ହେଲା, ଓ ନାରଦ। ବଶିଷ୍ଠ ଆଗରୁ ଜଳପାତ୍ରରେ ଥିଲେ; ସେଠାରେ ଶାନ୍ତ ଋଷି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଧଳା, ଚାରି ହାତ, ଏକ ଅଖି, ଜନ୍ତ୍ର ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମଲୟ ପ୍ରଦେଶର ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ, ବୈଖାନସ ନୀତି ଅନୁସାରେ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଅତି କଠିନ ତପ ଉପସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହିପରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ତାରକ ଦ୍ୱାରା ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିବା ଜଗତକୁ ଦେଖି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ସମୁଦ୍ର, ବରୁଣାଙ୍କ ନିବାସ, ପିଇଗଲେ। ଏହିପରି, ଶଂକର ଆଦି ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଭଗବତ୍ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେବାକୁ ଆସି, କହିଲେ, “ଏ ବୃଦ୍ଧ, ଯେଉଁ ବର ଚାହୁଁଛ, ଚୟନ କର।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ପଚିଶ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହଜାର ବର୍ଷ ଚକ୍ରରେ, ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗରେ ଦେବବିମାନରେ ବସିବି।” “ଯେଉଁ ଜଣେ ମୋ ଦେବବିମାନ ଉଦୟ ସମୟରେ ପୂଜା କରିବେ, ସେ ସପ୍ତ ଲୋକର ନାଥ ହେବେ।” ଦେବମାନେ “ଏହିପରି ହେବ” କହି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ତେପରି ଯାଇଗଲେ। ତେଣୁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନେ ସଦା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। “କିପରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ?” ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା। “ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୂଜାର ନିୟମ କହନ୍ତୁ।” ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ଉଷାକାଳରେ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶୁଭ୍ର ତିଲ ନେଇ, ଜ୍ଞାନୀ ମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଏବଂ ରାତିରେ ସ୍ନାନ କରିବେ। ଏକ ଦୋଷ ହୀନ କମଣ୍ଡଳୁ, ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ସଜାଇ, ପାଞ୍ଚ ଧରଣର ରତ୍ନ, ଘିଅ ପାତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଫଳ, ତାମ୍ର ପାତ୍ର ପୂରଣ କରିବେ। କମଣ୍ଡଳୁର ମୁହଁରେ, ଅଙ୍ଗୁଠି ସମାନ ଏକ ସୁନା ମୂର୍ତ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ହାତ, ଚାରି ମୁହଁ, ସାତ ଧରଣର ଧାନ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ରଖିବେ। ଏକ କାଞ୍ଚ ପାତ୍ର, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଶଂଖ ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହ କରି, ଦୀର୍ଘ ହାତ ଓ ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ଅନନ୍ୟ ମନ ଦେଇ ଉଠାଇ ଦେବେ। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ସେ ଏକ ଧଳା ଗାଈ ଓ ଛାନା, ଚାନ୍ଦିର ଖୁର, ସୁନା ମୁହଁ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଧ, ଛାନା ଗଣ୍ଟି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ସବୁ ଦାନ ଜଣେ ପୁରୁଷ ସାତ ଦିନ, କିମ୍ବା ଦଶ ଦିନ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ଦିନ, କିଛି କହନ୍ତି, ସପ୍ତମ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବା ଉଚିତ। କଶ ଫୁଲ ସମାନ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁରୁ ଜନ୍ମ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବନ୍ଦନା କରିଛି, ହେ କମଣ୍ଡଳୁଜ! ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ରତ୍ନର ପ୍ରିୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟକାରୀ, ମେଘ, ଜଳ, ବିଷ ହରଣ କରିଥିବା, ଲଙ୍କାବାସୀ, ବନ୍ଦନା କରିଛି। ଯିଏ ବାତାପିକୁ ଖାଇଥିଲେ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଥିଲେ, ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ପତି, ପୁନିପୁନି ବନ୍ଦନା କରିଛି। ରାଜକୁମାରୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଋଷିଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ଲୋପାମୁଦ୍ରା, ବନ୍ଦନା କରିଛି; ମୋ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ, କେବେ ପତନ ହୁଏନାହିଁ, ଏହା ଫଳଦାୟୀ ଅଟେ। ହୋମ କରିବା ପରେ, ଫଳ ଖାଇବାରୁ ବ୍ୟତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ନିୟମରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥାଆ—ସେ ଏହି ଲୋକକୁ, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଭୁଵର୍ଲୋକ, ତାପରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଆ। ଯିଏ ସାତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥାଆ, ସପ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏବଂ ଜୀବନ ଭରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଆ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏଠାରେ ଯିଏ ଏହି କମଣ୍ଡଳୁଜ ଋଷିଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉପାୟର କଥା ପଢ଼େ, ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସରେ ଅମରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ। “ହେ ଜନାର୍ଦନ, ଏହିପରି କ’ଣ ଯାହା ଶ୍ରୀ, ଆରୋଗ୍ୟ ଦେଇଥାଆ, ଅଗ୍ରଣୀ ମେରିଟ୍ ଦେଇଥାଆ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଆ?” ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା। “ଦେବ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦେବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ନଗର ନାଶକ ଶିବ, କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ବସି, ଜଗତର ମାୟା ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ।” “ମୁଁ ଏହି କଥା କହିବି, ଯାହା ଧର୍ମ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟୀ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ଦେଇଥାଆ। ଦେବୀ, ମନ ଦେଇ ଶୁଣ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦୁଇଁ ଲାଗି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜା, ଅନନ୍ତ ମେରିଟ୍ ଦେଇଥାଆ। ନଭସ୍ୟ କିମ୍ବା ବୈଶାଖ ମାସରେ, କିମ୍ବା ଶୁଭ୍ ମାର୍ଗର ଆରମ୍ଭରେ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ହଳଦି ଶାରସପ ବ୍ୟବହାର କରି ଭଲ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।