ଏହି ଗଢ଼ିକଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏପରି— ଏକ ସମୟରେ, କିଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଦେବତା, ମଣିଷ ଓ ସମସ୍ତ ଚରଚର ଜୀବକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ, ପୁନି ପୁନି ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି ରହିଥିଲେ। ସେମାନେ ଏମିତି ଭାବେ ପଞ୍ଚ ହଜାର ଓ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଜଳର ଦୁର୍ଗରେ ରହି, ତିନି ଲୋକକୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ— ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ କହିଲେ, “ଏହି ସାଗରକୁ ଏବେ ଶୁଷ୍କ କର। ଏହା ଆମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହୋଇଯାଇଛି, ଏହି ସାଗରକୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଧ୍ୱଂସ କର।” ତେବେ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ, “ହେ ଦେବେଶ, ସାଗର ଧ୍ୱଂସ ଅଧର୍ମ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଜୀବ ନଷ୍ଟ ହେବେ, ତେଣୁ ଆମେ ଏହି ପାପ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ। ଏହି ସାଗରର କେବଳ ଏକ ଯୋଜନା ମାତ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଜୀବ ବସନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହା ଧ୍ୱଂସ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବେନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଅମରଦେବତାମାନେ କେବେ ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମର ମିଶ୍ରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଭାବେ ମହତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛ। ତୁମେ ମୋର ଆଦେଶ ଅମାନ୍ୟ କରି, ଶାନ୍ତି ଓ ଅହିଂସାର ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ଶତ୍ରୁପ୍ରତି ଧର୍ମ ଓ କାମ୍ୟତା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହାଁ। ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏକ ଦେହରେ ମଣିଷ ମୁନି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବା। ଏବଂ ମଣିଷ ଦେହରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଭାବେ ସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କଲେ, ପୁନି ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଘଡ଼ିରୁ ଏକ ଦେହରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଭାବୀ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଭାଉଣ୍ଡ ଭାବେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏଠିରେ ଜିଜ୍ଞାସା ହେଲା— ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଭାଉଣ୍ଡ କିପରି ହେଲେ? ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ କିପରି ତାଙ୍କ ପିତା ଭାବେ ପରିଚିତ? ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଘଡ଼ିଜନ୍ମ କିପରି? ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତପଃଶକ୍ତିକୁ ଭୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ମାଧବ, ଅନଙ୍ଗ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମିଶି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ବିଘ୍ନ ଘଟାଇବାକୁ ପଠାଇଲେ। ହେଲେ ହରିଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଗୀତ, ସଙ୍ଗୀତ, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଆକର୍ଷଣ ବିପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି ଅପ୍ସରାମାନେ ନିରାଶ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବାକୁ, ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଉରୁଠାରୁ ଏକ ଅପୂର୍ବା ନାରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକର ଜୀବମାନେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ହେବେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଭାବେ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଅପ୍ସରାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ସେ ସାଧାରଣ ଅପ୍ସରା, ଏବଂ ଉର୍ବଶୀ ନାମରେ ପୃଥିବୀରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେବେ।” ଏହା ପରେ ମିତ୍ର ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଉର୍ବଶୀ ସାମ୍ମତି ଦେଲେ। ସେ ଆକାଶରେ ଯିବା ସମୟରେ, ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ପଛରୁ ଧରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ଉର୍ବଶୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟିତ, ଆଜି ଆପଣଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ନୁହେଁ।” ବରୁଣ କହିଲେ, “ମନ ଆମ ପାଖରେ ରଖି ଯାଅ।” ସେ ଯିବା ପରେ, ମିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ମଣିଷ ଲୋକକୁ ଯାଅ ଓ ସୋମପୁତ୍ର ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଅ। ତୁମେ ବେଶ୍ୟାର ପଥ ଅନୁସରଣ କରିଛ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଅ।” ଏହା ପରେ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଏକ ଘଡ଼ିରେ ସଂରକ୍ଷଣ କଲେ, ତାହାଠାରୁ ଦୁଇ ମହାନ ଋଷି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏକ ଦିନ ନିମି ନାମକ ରାଜା ନାରୀମାନେ ସହିତ ଚଉପଟି ଖେଳୁଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ବସିଷ୍ଠ ଆସିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନଦେଲେ, ତେଣୁ ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ଦେହ ବିହୀନ ହେଅ।” ଏହାର ପ୍ରତିଶୋଧରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶାପ ମିଳିଲା। ଏହି ଦୁଇଜଣ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ନିମିଙ୍କ ଚେତନା ଚକ୍ଷୁରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଝିମୁଡ଼ି ଏହି ନିମି ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା। ବସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଘଡ଼ିରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଘଡ଼ିରୁ ଶାନ୍ତ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ରିନେତ୍ର ଓ କମଣ୍ଡଳୁଧାରୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି, ମାଲୟ ପର୍ବତର ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ, ବହୁତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ। ବହୁତ ବର୍ଷ ପରେ, ତାରକ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ସେ କ୍ରୋଧରେ ବରୁଣଙ୍କ ସାଗରକୁ ପିଇଗଲେ। ଏହା ପରେ, ଶଙ୍କର ଆଦି ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ, ଭୋଗ ଚୟନ କରିବାକୁ କହିଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ପଚିଶ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହଜାର ବର୍ଷ ଚକ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣ ପଥରେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବାସ କରିବି। ମୋ ବିମାନୋଦୟ ସମୟରେ ଯିଏ ମୋ ପୂଜା କରିବେ, ସେ ସପ୍ତ ଲୋକର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।” ଦେବତାମାନେ “ତଥାସ୍ତୁ” କହି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ମନ୍ଦିର ଓ ଘରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଠିରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା, “ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ କିପରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ?” ଉତ୍ତର ହେଉଛି— ପ୍ରଭାତେ, ନୀତିଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଧଳା ତିଳ ନେଇ, ନିର୍ମଳ ଘଡ଼ିକୁ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି, ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମଣି, ଘୃତପାତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ଭୋଜ୍ୟପଦାର୍ଥ, ଫଳ ଓ ତମ୍ବା ପାତ୍ର ଭରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।