ଏହି କଥାରେ ବର୍ଷର ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସ ପାଇଁ ବିଶେଷ ନିୟମ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି । ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଦୁଧ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ଦହି ମିଶାଇ ଘୃତ ଖାଇବାକୁ କହାଯାଇଛି । ମାର୍ଗଶିରା ମାସରେ ଗାଈର ପିଶାବ ଏବଂ ପୌଷରେ ଘୃତ ସେବନ କରିବା ନିୟମ । ମାଘ ମାସରେ କଳା ତିଳ ଏବଂ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ସେବନ କରିବା, ଫାଲ୍ଗୁନରେ ଲଳିତା, ବିଜୟା, ଭଦ୍ରା, ଭବାନୀ, କୁମୁଦା ଓ ଶିବା ନାମ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ । ଏହିପରି ଭାବେ, ବାସୁଦେବୀ, ଗୌରୀ, ମଙ୍ଗଳା, କମଳା, ସତୀ ଓ ଉମାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତାଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ବିଦିପୂର୍ବକ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସରେ ମଲ୍ଲିକା, ଅଶୋକ, ପଦ୍ମ, କଦମ୍ବ, ନୀଳପଦ୍ମ, ମାଳତୀ, କୁବ୍ଜକା, କରବୀର, ବାଣ ଓ ତରୁଣ କୁଙ୍କୁମ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ସିନ୍ଧୁବାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିମାସ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦରକାର; ଜବା, କୁସୁମ୍ଭ, ମାଳତୀ ଓ ଶତପତ୍ରୀ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ । ଯେଉଁ ଫୁଲ ଉପଲବ୍ଧ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ କରବୀର ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଉତ୍ତମ । ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ନିୟମିତ ଭାବେ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବାକୁ ଉଚିତ । ଏହି ବ୍ରତର ଶେଷରେ ଜେଉଁ ମହିଳା, ଭକ୍ତା କିମ୍ବା କୁମାରୀ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ସାଜସଜ୍ଜା ସହିତ ଏକ ବିଛାନା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ । ଏହି ବିଛାନା ଉପରେ ସୁନାର ତିଆରି ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତିମା, ଏକ ବୃଷଭ ଓ ଗାଈ ରଖି, ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ନିୟମ । ଅନ୍ୟ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ପୋଷାକ, ଧାନ୍ୟ, ଅଳଙ୍କାର, ଗାଈ ଓ ଧନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର; କଞ୍ଚନ୍ୟ ଓ ଅହଂକାର ବିନା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଏହି ମଙ୍ଗଳ ବିଛାନା ବ୍ରତ ଯେଉଁଠି ସଠିକ୍ ଭାବେ ପାଳିତ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦ ଲାଭ ହୁଏ; ଏକ ଫଳ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ । ଯିଏ ଖ୍ୟାତି ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ ପ୍ରତିମାସ ତାହା ପାଆନ୍ତି; ସୁଭାଗ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଶୃଙ୍ଗାର ତିନିଶେ ମିଳିଅନ୍ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହେ । ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ, କିମ୍ବା ସାତ କିମ୍ବା ଆଠ ବର୍ଷ ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଗୃହରେ ତିନି ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରେ । ମହିଳା କିମ୍ବା କୁମାରୀ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ଦେବୀଙ୍କ କୃପା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତି । ଯିଏ କେବଳ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଦାନ ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଦ୍ୟାଧର ଭାବେ ବାସ କରନ୍ତି । ପୂର୍ବେ ଏହି ବ୍ରତ ମଦନ, ଶତଧନ୍ୱା, କୃତବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବରୁଣ କିମ୍ବା ନନ୍ଦିନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ପରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଲୋକ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ କେତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇବେ ତାହା କିଏ କହିପାରିବ? ଏହିପରେ, ଭୂର୍ଲୋକ, ଭୁଵର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଲୋକ, ମହର୍ଲୋକ, ଜନଲୋକ, ତପୋଲୋକ ଓ ସତ୍ୟଲୋକ—ଏହି ସାତଟି ଦେବଲୋକ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକରେ କିପରି କ୍ରମେ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଲାଭ କରାଯାଏ? ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିପରି ଶୁଭ ଆକୃତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସୁଭାଗ୍ୟ ଓ ବିପୁଳ ଧନ ମିଳେ? ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ଅନେକ ଅସୁର ଦଗ୍ଧ ହେବା ପରେ, ତାରକ, କମଳାକ୍ଷ, କାଳଦଂଷ୍ଟ୍ର, ପରାବସୁ ଓ ବିରୋଚନ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ । ସେମାନେ ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ରହିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ସେମାନେକୁ ଅବହେଳା କଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଅଜୟ । ଏହିପରି ଭାବେ, ସେମାନେ ଦେବତା, ମାନବ ଓ ସର୍ବ ଚରାଚର ଜୀବକୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରି, ପୁନର୍ବାର ସମୁଦ୍ର ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୋଭିତ କରୁଥିଲେ । ପାଞ୍ଚ ଓ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ଜଳଦୁର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ ତିନି ଲୋକକୁ କ୍ଷୋଭିତ କରୁଥିଲେ । ଶେଷରେ, ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ: “ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ଏବେ ଶୁଷ୍କ କର । ଏହା ଆମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହୋଇଯାଇଛି, ତେଣୁ ଦୁଇଜଣେ ଏହାକୁ ନଶ୍ଟ କର ।” ତେବେ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଦେବେଶ, ସମୁଦ୍ର ନାଶ ଅନ୍ୟାୟ । ଏଠି ଅନେକ କୋଟି ଜୀବ ନିବାସ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ କହିଲେ: “ଅମୃତମାନେ କଦାଚିତ୍ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମିଶ୍ରଣ ପାଇନାହାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମହାତ୍ମା, ତେଣୁ ଏପରି କରିବା ଉଚିତ । ମୋର ଆଜ୍ଞା ଅବମାନ କରି, ତୁମେ ଋଷି ଓ ଅହିଂସା ନିୟମ ଅନୁସରିଛ; ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହ । ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏକ ଦେହ ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ମାନବ ଋଷି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବ । ଏବଂ ମାନବ ଦେହରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଭାବେ ସମୁଦ୍ର ଶୁଷ୍କ କଲେ, ତୁମେ ପୁନଃ ଦେବତ୍ୱ ପାଇବ ।” ଏପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ, ସେମାନେ ଏକ ଦେହରେ ମଟକୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଭାଇ ଭାବେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ତିନି ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ । ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, କିପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଭାଇ ହେଲେ? କିପରି ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ତାଙ୍କ ପିତା ଭାବେ ସ୍ମରିତ? କିପରି ମଟକୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା? ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଭାବେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ବିଷ୍ଣୁ ଭାରୀ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାକୁ ଭୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ମାଧବ ଓ ଅନଙ୍ଗଙ୍କୁ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କୁ ବିଘ୍ନ କରିବାକୁ ପଠାଇଲେ । କିନ୍ତୁ ହରି କୌଣସି ସଙ୍ଗୀତ, ଗନ୍ଧ ଓ କାମ ଉଦ୍ଦୀପକ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ମାଧବ ଓ ଅନଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ମନ ଉତ୍କଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ । ଏହା ଦେଖି ଅପ୍ସରାମାନେ ନିରାଶ ହେଲେ, ତେବେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ତାଙ୍କ ଜଂଘାରୁ ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରିବାକୁ ଏକ ଅପୂର୍ବା ନାରୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ।