ଏହି ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ଯେ କିପରି ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠା ସହ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଉଛି। ଆରମ୍ଭରେ, ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ହରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ତାଙ୍କ ନାକରେ ଅସିତାଙ୍ଗୀଙ୍କୁ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ ଉଗ୍ରଙ୍କୁ, ଏବଂ ଲଳିତାଙ୍କୁ ଭୂଷିତ ଭୌହରେ ନମନ କରାଯାଉଛି। ଶର୍ବ ନାଗର ନାଶକ ଭାବରେ, ଶିବଙ୍କ କେଶରେ ବାସବୀଙ୍କୁ, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠନାଥଙ୍କୁ ଓ ଭୀମୋଗ୍ରସମରୂପିଣୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ନମସ୍କାର ଓ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଦିଆଯାଉଛି। ଏପରେ, ଯେଉଁଠି ଶିବଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠି ସୌଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ ନାମକ ବିଶେଷ ପଦାର୍ଥ ରଖାଯାଏ, ଯାହା ଭୁନା ଚାଉଳ, କେଶର, ଦୁଧ ଓ ଜିରା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ଏହି ସହିତ ଗୁଣ୍ଡ, ଲୁଣ, ଏବଂ ଆଠ ପ୍ରକାର ଧନିଆ ଦିଆଯାଏ; ଏହି ଦାନକୁ 'ସୌଭାଗ୍ୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ସୌଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ କୁହାଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ଆଗରେ ଅର୍ପଣ କରି, ରାତିରେ ଶୃଙ୍ଗୋଦକ ଓ ପୃଥିବୀର ପଦ୍ମ ପିଆଯାଏ। ପୁଣି ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସୌଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ ଓ ସୁନାର ଜୋଡ଼ି ଚରଣ ଲଳିତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଅନୁଷ୍ଠାନ। ଏହିପରି, ପୂରା ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରତି ତୃତୀୟ ତିଥିରେ ଏହି ବ୍ରତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିୟମରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ବିଶେଷ ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଉପରେ କଥା ଆସିଛି—ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଶୃଙ୍ଗୋଦକ, ବୈଶାଖରେ ଗୋମୟ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଓ ବିଲ୍ୱପତ୍ର, ଶ୍ରାବଣରେ ଦହି, ଭାଦ୍ରପଦରେ କୁଶ ମିଶିତ ଜଳ, ଆଶ୍ୱୟୁଜରେ ଦୁଧ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ଦହି ଘିଅ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ଗୋମୁତ୍ର, ପୌଷରେ ଘିଅ, ମାଘରେ କଳା ତିଳ ଓ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ, ଫାଲ୍ଗୁନରେ ଲଳିତା, ବିଜୟା, ଭଦ୍ରା, ଭବାନୀ, କୁମୁଦା, ଶିବା ଓ ବାସୁଦେବୀ, ଗୌରୀ, ମଙ୍ଗଳା, କମଳା, ସତୀ, ଉମା ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ନିୟମ। ଏହି ସମୟରେ ମଲ୍ଲିକା, ଅଶୋକ, ପଦ୍ମ, କଦମ୍ବ, ନୀଳପଦ୍ମ, ମାଳତୀ, କୁବ୍ଜକା, କରବୀର, ବାଣ, ତଜା କେଶର ଓ ସିନ୍ଧୁବାର ଫୁଲ ପ୍ରତି ମାସ ଅନୁସାରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଜବା, କୁସୁମ୍ଭ, ମାଳତୀ ଓ ଶତପତ୍ରୀ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଏ। ଯାହା ମିଳେ, ତାହା ଦେବା ଉଚିତ; କରବୀର ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମିତ ଭାବେ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତ ଶେଷରେ ଜେଉଁମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ସାଜସଜ୍ଜା ଥିବା ଏକ ଶଯ୍ୟା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ସୁନାର ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି, ଏକ ବୃଷ ଓ ଗାଈ ସହ ରଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ନିୟମ। ଅନ୍ୟ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବସ୍ତ୍ର, ଧାନ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଗାଈ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; କଞ୍ଜୁସି ଓ ଅହଂକାର ବିନା ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଏହି ମଙ୍ଗଳ ଶଯ୍ୟା ବ୍ରତ ଯେଉଁଠିଏ ନିୟମିତ ଭାବେ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଲାଭ କରେ; ଏହି ବ୍ରତ ଏକ ଫଳ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠିଏ ଖ୍ୟାତି ଚାହେ, ସେ ପ୍ରତିମାସ ଲାଭ କରେ; ଭାଗ୍ୟ, ଆୟୁ, ଶୌଭନ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଶୃଙ୍ଗାର ତିନି ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପହୃତ ହୁଏନି। ଯେଉଁଠିଏ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ସାତ ବା ଆଠ ବର୍ଷ ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଗୃହରେ ତିନି ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅମର ଦେବମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ବାସ କରେ। ଯଦି ଏହି ବ୍ରତ ଜଣେ ମହିଳା ବା କୁମାରୀ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ମାନେ ଯେଉଁଠିଏ କେବଳ ଶୁଣନ୍ତି ବା ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଦ୍ୟାଧର ଭାବେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ମଦନ, ଶତଧନ୍ବାନ, କୃତବୀର୍ୟ ପୁତ୍ର, ଭାଗ୍ୟରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବରୁଣ ବା ନନ୍ଦିନି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା; ତେଣୁ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଫଳ କିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ହେବ? ଏହି ବେଳେ, ସତ୍ତ୍ୱଲୋକ, ଭୁର୍ଲୋକ, ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଲୋକ, ମହର୍ଲୋକ, ଜନଲୋକ, ତପୋଲୋକ, ଏବଂ ସତ୍ୟଲୋକ—ଏହି ସାତଟି ଦେବଲୋକ ବିବରଣ କରାଯାଏ। ଏମିତି ଅନୁକ୍ରମେ ସେମାନେ ସାର୍ବଭୌମ ଶକ୍ତି କିପରି ପାଆନ୍ତି? ଏହି ଜଗତରେ ଶୁଭ ରୂପ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଧନସମୃଦ୍ଧି କିପରି ଲାଭ କରାଯାଏ? ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପୃଥିବୀରେ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ନାଶ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ହଜାର ହଜାର ଅସୁର ଦହିଯିବା ପରେ, ତାରକ, କମଳାକ୍ଷ, କାଳଦଂଷ୍ଟ୍ର, ପରାବସୁ, ଓ ବିରୋଚନ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ସେମାନେ ଅପରାଜେୟ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ। ପରେ, ସେମାନେ ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଚରାଚରକୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରି, ପୁଣିପୁଣି ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ସେମାନେ ପଞ୍ଚ ଓ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ଜଳ ଦୁର୍ଗରେ ରହି ତିନି ଲୋକକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ। ଶେଷରେ, ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦ୍ଦିପନାରେ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁକୁ ଆଦେଶ ମିଳିଲା—"ଏହି ସାଗରକୁ ଏବେ ଶୁଷ୍କ କର!" କାରଣ ଏହି ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଏବେ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହୋଇଯାଇଛି; ତେଣୁ ଏହାକୁ ଦୁଇଁଜଣ ଏହି ଦିନେ ନାଶ କର। ତେବେ, ଦୁଇଁଜଣ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା, ସାଗର ନାଶ କରିବା ଅନ୍ୟାୟ।" କାରଣ ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଯୋଜନ ମାତ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ କୋଟି ଜୀବ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ କହିଲେ—"ଅମରମାନେ କଦାପି ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ମିଶ୍ରଣ କରନ୍ତିନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ବିଶେଷ କରି ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ମହତ୍ତ୍ୱ ଧାରଣ କରିଥିବାରୁ ଏହିପରି ହେବା ଉଚିତ।" "ତୁମେ ବାୟୁ ସହିତ ମୋ ଆଦେଶ ଅବହେଳା କରି, ଋଷିର ନିୟମ ଓ ଅହିଂସା ଧରି, ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଅଗ୍ନି, ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଅବହେଳା କରି ଶତ୍ରୁପ୍ରତି ଏପରି ଅଭିଗମନ କରିଛ।