ଏକ ସମୟର କଥା, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଶ୍ରୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ସଉଭାଗ୍ୟ, ତାଙ୍କର ସାର ରୂପେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ । ସେହି ସାର ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତିରେ ରହିଲା । ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ, ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଅପାର ସମ୍ଭାର ଅଛି, ସେଇ ସାରକୁ ଆକାଶକୁ ଉଠାଇଲେ ଓ ତାହାକୁ ପିଇଲେ । ଏହି ସାର ପିଇବା ସହିତ ସେ ବେଶ୍ ରୂପ ଓ ଆକର୍ଷଣର ମୂଳ ହେଲା । ଏହି ସାର ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଟ୍ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ଯେଉଁଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା, ସେଠାରୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏହା ଅଷ୍ଟ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହେଲା । ସେଠାରୁ ସପ୍ତ ସଉଭାଗ୍ୟ ଦାତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ଏହିମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଚିନି, ରସରାଜ, ବୁଟ, ଯଉ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାନ୍ୟ । ଏହିମାନଙ୍କ ସହିତ ଗୋଧୁଳିର ଦୁଧ, କୁସୁମ୍ଭ ଓ କେଶର ଏବଂ ଅଷ୍ଟମ ହେଉଛି ଲୁଣ—ଏମାନେ ସଉଭାଗ୍ୟର ଅଷ୍ଟ ରୂପ ବୋଲି ପରିଚିତ । ଯେଉଁ ସାର ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତାଯାଇଥିଲା, ତାହା ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଯାହା ସତୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯିଏ ଗୃହୀତ ହୁଏ, ସେ ଲଳିତା ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ । ତୀନି ଲୋକରେ ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଇ ଲଳିତାଙ୍କୁ ଧନୁର୍ଧର ଶିବ ବିବାହ କଲେ । ସେଇ ଭାଗ୍ୟମୟୀ ଦେବୀ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥିବା ମହାଶକ୍ତି । ଯେଉଁ ନର-ନାରୀ ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଏହି ଜଗତ୍ଧାତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କିପରି କରିବା ଉଚିତ, ଏହି ବିଷୟରେ ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବାକୁ ଚାହେଁ । ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିଲେ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିର ସକାଳେ, ତିଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ । ସେଇ ଦିନ ସତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ଶିବ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତୃତୀୟା ଦିନ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ଦେବାଦିଦେବଙ୍କୁ ଫଳ, ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ପ୍ରତିମାକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସହିତ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ । ପାଦରେ ପାତାଳ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ‘ଶିବା’ ଓ ‘ଜୟ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦୁଇ ଗୁଡିକୁ ପୂଜନ୍ତୁ । ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ‘ତ୍ରିଗୁଣ’, ଦୁଇ ଜଂଘାକୁ ‘ଭବାନୀ’, ରୁଦ୍ରେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ‘ଶିବା’, ଆଉ ଗୁଡିକୁ ‘ବିଜୟା’ ଓ ଅଞ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗକୁ ‘ବରଦାୟିନୀ’ ବୋଲି ପୂଜା କରନ୍ତୁ । ଇଶାଙ୍କୁ ଦେବୀଙ୍କ ନିତମ୍ଭ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କଟି, କୋଟବୀଙ୍କୁ ପାର୍ଶ୍ୱଦ୍ୱୟ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳରେ ପୂଜନ୍ତୁ । ମଙ୍ଗଳାଙ୍କୁ ଉଦର, ବ୍ୟାପକ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଈଶାନୀଙ୍କୁ ସ୍ତନଦ୍ୱୟ ପୂଜା କରନ୍ତୁ । ଶିବଙ୍କୁ ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କଣ୍ଠ, ତ୍ରିପୁରାସୁର ନାଶକଙ୍କୁ ମହାପ୍ରଭୁ, ଅନନ୍ତାଙ୍କୁ ହସ୍ତଦ୍ୱୟ ପୂଜା କରନ୍ତୁ । ତ୍ରିନେତ୍ର ହରଙ୍କୁ ବାହୁ, କାଳାଗ୍ନିପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଭୂଷଣ, ସ୍ୱାହା-ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ମୁଖ, ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳ ପୂଜନ୍ତୁ । ଅଶୋକମଧୁବାସିନୀଙ୍କୁ ଓଠ, ସ୍ଥାଣୁ ଓ ହରଙ୍କୁ ଦାନ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରାନନପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ମୁଖ ପୂଜନ୍ତୁ । ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର, ଅସିତାଙ୍ଗୀଙ୍କୁ ନାକ, ଉଗ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ, ଲଳିତାଙ୍କୁ ଭୂକୁଟି ପୂଜା କରନ୍ତୁ । ଶର୍ବଙ୍କୁ ନଗର ନାଶକ, ବାସବୀଙ୍କୁ କେଶ, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠନାଥଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ କେଶ, ଭୀମୋଗ୍ରସମରୂପିଣୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ସର୍ବବ୍ୟାପିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତୁ । ଏହିପରି ଶିବଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କରି, ସମ୍ମୁଖରେ ସଉଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ—ଭଜା ଚାଉଳ, କେଶର, ଦୁଧ, ଜିରା ଓ ମସଲାରାଜ, ଲୁଣ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ଧନିଆ ରଖନ୍ତୁ । ଏହି ଦାନକୁ ‘ସଉଭାଗ୍ୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହିଠାରୁ ଏହାକୁ ସଉଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ କୁହାଯାଏ । ଏହି ସବୁ ଶିବଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଦେଇ, ରାତିରେ ଶୃଙ୍ଗୋଦକ ଓ ପୃଥିବୀକ ଲୋଟସ ପାନ କରନ୍ତୁ । ପୁଣି ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଭୂଷଣ ଦେଇ ପୂଜନ୍ତୁ । ସଉଭାଗ୍ୟାଷ୍ଟକ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାଦଦ୍ୱୟ ଦେଇ ଲଳିତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ, ସେଗୁଡିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତୁ । ଏହିପରି ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରତି ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଏହି ବ୍ରତ ନିୟମିତ ଭାବେ ଓ ଭକ୍ତିସହିତ କରିବା ଉଚିତ । ଏବେ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ନିୟମ ଶୁଣ । ଚୈତ୍ରରେ ଶୃଙ୍ଗୋଦକ, ବୈଶାଖରେ ଗୋମୟ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଓ ବିଳ୍ବପତ୍ର, ଶ୍ରାବଣରେ ଦହି, ଭାଦ୍ରପଦରେ କୁଶ ଜଳ, ଆଶ୍ୱିନରେ ଦୁଧ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ଘୃତ ଦହି ମିଶ୍ରିତ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ଗୋମୂତ୍ର, ପୌଷରେ ଘିଅ, ମାଘରେ କଳା ତିଳ ଓ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ । ଫାଲ୍ଗୁନରେ ଲଳିତା, ବିଜୟା, ଭଦ୍ରା, ଭବାନୀ, କୁମୁଦା, ଶିବା ଏହି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ । ଏହିପରି ଭାବେ ବାସୁଦେବୀ, ଗୌରୀ, ମଙ୍ଗଳା, କମଳା, ସତୀ, ଉମାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସରେ ମଲ୍ଲିକା, ଅଶୋକ, ପଦ୍ମ, କଦମ୍ବ, ନୀଳୋତ୍ପଳ, ମାଲତୀ, କୁବ୍ଜକା, କରବୀର, ବାଣା ଓ ତାଜା କେଶର ଫୁଲ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ । ସିନ୍ଧୁବାର, ଜବା, କୁସୁମ୍ଭ, ମାଲତୀ ଓ ଶତପତ୍ରୀ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ । ଯାହା ଉପଲବ୍ଧ, ତାହିଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, କରବୀର ସବୁବେଳେ ଉତ୍ତମ । ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏକ ବର୍ଷ ପୂରା ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ । ଏହିପରି ଜେଉଁ ମହିଳା, କୂମାରୀ କିମ୍ବା ଭକ୍ତ ନାରୀ ଭକ୍ତିସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରତ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହ ଏକ ଶଯ୍ୟା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ । ତାହାରେ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି, ଏକ ବୃଷଭ ଓ ଗାଈ ରଖି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ । ଅନ୍ୟ ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ବସ୍ତ୍ର, ଧାନ୍ୟ, ଭୂଷଣ ଓ ଗାଈ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରିବା ଉଚିତ । ମନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଦାନରେ କଞ୍ଜୁସି ଓ ଅହଂକାର ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।