ଏହି ପବିତ୍ର ଗାଥାରେ, ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି—ଯେପରି ବାଉଳି, ଜଳାଶୟ, ଅଥବା ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ଦେବଳୟ ମନ୍ଦିର ଆଦିର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ପୂଜା ଓ ସଂସ୍କାରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଲାଗୁ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ମନ୍ଦିର ଓ ଭୂମିରେ ନଥିବା ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ମନ୍ତ୍ରରେ କିଛି ପ୍ରଭେଦ ଥାଏ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଏବଂ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କ୍ଷୁଦ୍ର ସାଧନା ଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ପରି କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କଞ୍ଚନତା ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଫଳ କମିଯାଏ। ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଯଦି ଜଳ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିଯାଏ, ତେବେ ତାହା ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ; ଶରତ୍କାଳରେ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଫଳ ମିଳେ; ଶୀତ ଓ ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ ଏହା ଭାଜପେୟ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଫଳଦାୟକ। ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଏହା ଅଶ୍ୱମେଧ ସମାନ ହୁଏ, ଏବଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ବିଶେଷ କ୍ରିୟା ଯେଉଁମାନେ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଦିଓ ପୂର୍ବପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଅଶୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧିରେ କରନ୍ତି, ତଥାପି ଶୀଘ୍ର ରୁଦ୍ର ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଅନେକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଦୁଇ ପରାର୍ଧ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହିତ ବଡ଼ ଓ ଛୋଟ ଅନେକ ଲୋକକୁ ଭୋଗ କରି, ଏହି ଯଜ୍ଞର ଫଳରେ ପୁନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରେ, ଶୃତା ନିବେଦନ କରନ୍ତି—"ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ ଓ ପାଳନ ପାଇଁ ଉଚିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା କଣ? ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କିପରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ଏବଂ ଏହାଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କଣ ଫଳ ମିଳେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଦୟାକରି ବିସ୍ତୃତ କରି କୁହନ୍ତୁ।" ତେଣୁ ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଯେପରି ଜଳାଶୟ ପାଇଁ ନିୟମ ଅଛି, ସେହିପରି ବୃକ୍ଷ ଓ ବଗିଚା ତିଆରିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ପାଇଁ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଗୁରୁଙ୍କ ସ୍ଥିତି ନିଶ୍ଚିତ କରିବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବେ। ତାପରେ, ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷକୁ ଔଷଧିୟ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସିଞ୍ଚି, ମଣ୍ଡା ଓ ମାଳା ଦେଇ ସଜାଇବା ଉଚିତ। ସୁନା ଶଳାକା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷର କାନ ଛେଦନ କରିବା ଓ ସୁନା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା କାଜଳ ଲଗାଇବା ଦରକାର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍ଷ ପାଇଁ ସତ୍କାଳରେ ସଫା କରାଯାଇଥିବା ସାତ କିମ୍ବା ଆଠ ପ୍ରକାର ଫଳ ତିଆରି କରି, ମଣ୍ଡପ ଉପରେ ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଗୁଗୁଳୁ ଧୂପ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତାହାକୁ ତାମ୍ର ପାତ୍ରରେ ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ସହିତ ରଖି, ବସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ଅଙ୍ଗ ଲେପନ କରିବେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍ଷ ପାଖରେ ପାତ୍ର ରଖି, ସୁନା ଭରି ଦେଇ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ହୋମ କରିବା ଦରକାର। ବିଶେଷ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦିଗପାଳ ଓ ବୃକ୍ଷପତିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅଗ୍ନିହୋମ କରିବେ। ଏପରେ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ସୁନା ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦୁଧରେ ପ୍ରଚୁର ଗାଈ, କଞ୍ଚନ ଶିଙ୍ଗ ଓ କଞ୍ଚା ଭାଣ୍ଡ ସହିତ, ବୃକ୍ଷମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ। ଏପରେ, ଶୁଭ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ସହିତ, ଋକ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମ ଓ ବରୁଣ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରଧାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେହି ପାତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ବୃକ୍ଷମାନେ ଅଭିଷେକ କରିବେ। ପରେ, ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରହିତଙ୍କୁ ଗାଈ ଦେଇ ଆଦର କରିବେ। ଚାରି ଦିନ ଧରି ଦୁଧ ଭୋଜନ, ସୁନା ତାନ୍ତୁ ବସ୍ତ୍ର, କଙ୍ଗନ, ମୁଦ୍ରା, ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର, ଶଯ୍ୟା, ପାତ୍ର ଓ ସାଣ୍ଡେଲ୍ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବେ। ପଲାଶ କାଠ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ସରିଷ ଦାଣ୍ଡା, ଯବ ଓ କଳା ତିଳ ଦେଇ ହୋମ କରିବା ଦରକାର। ଚାରିଥ ଦିନରେ ଉତ୍ସବ ଏବଂ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ, ତାହା ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦୁଇଗୁଣା ଦେବା ଓ ଶିର ନମାଇ ବିଦାୟ ଦେବା ଦରକାର। ଏପରି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯେଉଁଜଣ ଜ୍ଞାନପୂର୍ବକ ବୃକ୍ଷ ଉତ୍ସବ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ଅନନ୍ତ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତିନି ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଜଣ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ବୃକ୍ଷ ସମାନ ମାନି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏହି କଥା ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟ ଜନମାର ଏକ ବିଶେଷ କ୍ରିୟା କୁହିବି, ଯାହାକୁ 'ସୌଭାଗ୍ୟ-ଶୟନ' ବୋଲି ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଯେତେବେଳେ ଭୂ, ଭୁଵଃ, ସ୍ୱର୍ ଓ ମହସ୍ ଲୋକ ଦହିଯାଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସୌଭାଗ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଯୋଗ ହୋଇ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ବସିଲା। ବହୁ ଦିନ ପରେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୃଷ୍ଟିକାଳରେ, ଯେତେବେଳେ ସଂସାର ଅହଂକାର, ପ୍ରାକୃତିକ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ପରମପୁରୁଷରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ତେବେ ଲୋଟସ୍ ଉପରେ ବସିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଅଗ୍ନି ସମ ଭୟାନକ ଏକ ରୂପ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ହରିଙ୍କ ଛାତିର ଦାହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଇ ସାର ଭାଗ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ରହିଲା, ପରେ ଭୂମି ଉପରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ଏହି ସାରକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ଆକାଶକୁ ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ପିଇବା ସହିତ ସେ ଚମତ୍କାର ଶ୍ରୀର ମୂଳ ହେଲା। ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶରୀରରେ ବିଶେଷ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା; ଯେଉଁଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା, ସେଉଁଠୁ ଅଠ ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା। ସେଠାରୁ ସପ୍ତ ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟିନୀ ଜିନିଷ ଜନ୍ମ ନେଲା: ଚିନି, ରସରାଜ, ବୁଟ, ଯବ ଓ ଧାନ୍ୟ; ଏହିପରି ଦୁଧ, କୁସୁମ୍ବା ଓ କୁମ୍କୁମ ଓ ଅଷ୍ଟମ ହେଉଛି ଲୁଣ—ଏହିଏ ଅଠ ସୌଭାଗ୍ୟ ରୂପ।