ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଯିଏ ଇଚ୍ଛା ଓ ସୁଖର ଦାତା, ତାଙ୍କର କଟି ଶଶାଙ୍କ ସ୍ଥିତିରେ ସଦା ପୂଜନୀୟ; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଉଦରକୁ ଅମୃତୋଦରା ଭାବେ, ନାଭିକୁ ବିଶେଷ ମାନ୍ୟତା ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମୁହଁକୁ ପୂଜା କର, ଦନ୍ତକୁ ଦ୍ୱିଜଙ୍କର ନାୟକ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କର, ତାଙ୍କର ହସକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ବିଶେଷ ଆଦର ଦିଅ, ଓ ତାଙ୍କର ଓଠକୁ ରଜନୀଗନ୍ଧା ପୁଷ୍ପର ପ୍ରିୟ ଭାବେ ମନେ କର। ତାଙ୍କର ନାକକୁ ଅରଣ୍ୟ ଔଷଧିର ନାୟକ ଭାବେ ପୂଜା କର, ଭୃକୁଟି ଓ ଦୁଇ କମଳ ନୟନକୁ ଇନ୍ଦୁ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଶୌରିଙ୍କର ହାତ ନୀଳ କମଳର ଭଳି ଅନ୍ଧକାର ରଙ୍ଗର। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦୁଇ କାନକୁ ଦାନବ ନାଶକ ଭାବେ, ଲାଳାଟକୁ ସମୁଦ୍ରପ୍ରିୟ ଭାବେ, ଓ ଚୁଲିକୁ ସୁଷୁମ୍ନାଧିପତିଙ୍କ ପୂଜାର୍ହ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦ୍ରଶିରା, ମୁରାରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥକୁ ନମସ୍କାର। ମୁକୁଟଧାରୀ, କମଳପ୍ରିୟ, ରୋହିଣୀ ଯାହା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାମେ ପରିଚିତ, ତାଙ୍କର ଶୋଭା ଆକୃତି ଭାଗ୍ୟ ଓ ସଉଭାଗ୍ୟର ଅମୃତ। ଫୁଲ, ଦ୍ରବ୍ୟ, ଧୂପ ଇତ୍ୟାଦି ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାର୍ୟାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୃଥିବୀରେ ଶୋଇ ରାତି କାଟିବା ଉଚିତ। ପୁନଃ ଉଠି ସ୍ନାନ କରି, ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ କରିବା ନିୟମ। ପ୍ରଭାତରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ସହିତ ପାପନାଶକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର, ଗୋମୂତ୍ର ତିଆରି ଖାଇ, ମାଂସ ଓ ଲୁଣ ବିହୀନ ଭୋଜନ, ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ସହିତ ମିଶିତ ଆଠ କିମ୍ବା ବିଶଟି ଲୁଣ୍ଠ ଖାଇ, ଉପବାସ କରି, ଭୋଜନ ଶେଷେ କିଛି ସମୟ ପୁରାଣ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ପୂଜା ପାଇଁ କଦମ୍ବ, ନୀଳ କମଳ, କେତକୀ, ମଲ୍ଲିକା, ଶତପତ୍ରୀ, ଅମ୍ଲାନ, କୁବ୍ଜା, ସିନ୍ଦୁବାର, ଶ୍ୱେତ ମଲ୍ଲିକା, କରବୀର, ଚମ୍ପକ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ଦେବା ଉଚିତ। ଶ୍ରାବଣ ଆରମ୍ଭରୁ ଯେଉଁ ମାସରେ ଉପବାସ ରହିବେ, ସେଇ ମାସର ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଫୁଲ ଦେଇ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବେ। ଏପରି ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରତ ଶେଷେ ଦର୍ପଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ସହିତ ଏକ ଶଯ୍ୟା ଦାନ କରିବେ। ସୁନାରେ ରୋହିଣୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବେ—ଚନ୍ଦ୍ର ଛଅ ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ରୋହିଣୀ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଠି ଆକୃତିର। ଏହି ପ୍ରତିମାକୁ ଆଠଟି ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି, ଚକ୍ଷୁ ନିମିତ୍ତେ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଢାକି, ଦୁଧର ଘଡ଼ା ଉପରେ ରଖି, ପୁନଃ ପିତଳ ଭାଣ୍ଡ ଓ ଚାଉଳ ଦେଇ, ପ୍ରଭାତରେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏହାକୁ ଚାଉଳ ଓ ଇଖୁ ଫଳ ସହିତ ଦାନ କରିବେ। ଧଳା ଗାଈ, ସୁନାର ମୁହଁ, ଚାଁଦିର ଖୁର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭାଣ୍ଡ, ଏବଂ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶଂଖ ଦେବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୂଷଣ ଓ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିବେ। ଯେପରି ରୋହିଣୀ କଦାଚିତ୍ କୃଷ୍ଣ ରୂପୀ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶଯ୍ୟା ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ମୋର ଶ୍ରୀସମ୍ପର୍କ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହୁ। ହେ ଚନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଯେପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପରମାନନ୍ଦ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛ, ସେପରି ଭୋଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଭକ୍ତି ସଦା ମୋତେ ମିଳୁ। ଏହିପରି ଯେଉଁ ଲୋକ ଭବସାଗରର ଭୟରେ ମୁକ୍ତି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବିଧି ସର୍ବୋତ୍ତମ—ଏହା ରୂପ, ଆୟୁ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ। ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବିଧି ସଦା ପ୍ରିୟ। ଏହା କରି, ସାତଶ ଚକ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ଲୋକର ଇଶ୍ୱର ହୋଇ, ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ କାନ୍ତି ଲାଭ କରି ମୁକ୍ତି ଲଭେ। ଯେ ନାରୀ କିମ୍ବା ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଶଯ୍ୟା ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ମଧୁମଥନଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁତି ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା, ଏବଂ ମନକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା, ସେମାନେ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଅମରମଣ୍ଡଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ରବିବଂଶୀ ରାଜା ଜଳବାସୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—ପୋଖରୀ, ବଗିଚା, କୁଆଁ, ଜଳାଶୟ ଓ ପଦ୍ମସରୋବରରେ କିପରି ବିଧି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ? ଦେବାଳୟରେ କିଏ ପୂଜାରୀ? କିପରି ବେଦି ହେବା ଉଚିତ? ଏହାର ସମସ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ, ସମୟ, ଦିଗ, ସ୍ଥାନ, ଆଚାର୍ୟ, ଓ ଉତ୍ତମ ଦ୍ରବ୍ୟ କଣ, ତୁମେ ମୋତେ ଖୋଲାସା କର। ବଳଶାଳୀ ରାଜା, ପୁରାଣରେ ଯେପରି ଏହି ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଏହି ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଥା ଶୁଣ। ଶୁଭ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଓ ଉତ୍ତରାୟଣ ଆରମ୍ଭରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପୂନ୍ୟ ଦିନରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ପୋଖରୀ ପାଖରେ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଢାଳ ଭୂମିରେ ଚାରି ହାତ ଚଉକ ଏକ ବେଦି ତିଆରି କରିବେ। ମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟ ଚଉଦିଗରେ ଚଉକ ଓ ଷୋଳ ହାତ ଆକୃତିର ହେବା ଦରକାର। ବେଦି ଚାରିପାଖରେ ତିନୋଟି ଖାଲି କୁଡ଼ିଏ ହାତ ପ୍ରସ୍ଥ ରଖିବା ଉଚିତ। ନଅ, ସାତ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚଟି ଖାଲି ରଖ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ହାତ ଚଉଡ଼ା ଓ ଯୋନି ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଉଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ। ସାତଟି ଖାଲି ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ତିନିଟି ଉଚ୍ଚ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଏକ ରଙ୍ଗର ହେବା ଦରକାର, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜା ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ। ମଣ୍ଡପର ଦ୍ୱାର ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଥିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଅଶ୍ୱଥ, ଉଦୁମ୍ବର, ପ୍ଲକ୍ଷ, ବଟ ଗଛର ଶାଖା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ଏଠାରେ ଆଠଟି ଶୁଭ ପୂଜାରୀ, ଆଠ ଦ୍ୱାରପାଳ ଓ ଆଠ ବେଦପାଠୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଖ୍ୟ ପୂଜାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ସଂଯମୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳ ଓ ଚରିତ୍ର ଧାରୀ ହେବା ଦରକାର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖାଲିରେ ଜଳପାତ୍ର, ହବନ ସାମଗ୍ରୀ, ଧଳା ଯକ୍ତୂଳ ଚାମର ଓ ଚଉଡ଼ା ତାମ୍ର ଭାଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଭାଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଆଚାର୍ୟ ଭଲ ଭାବେ ଭାବି ତାହା ଭୂମିରେ ରଖିବେ। ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ତିନି ହାତ ଉଚ୍ଚ, ଲବଣ ଗଛର କାଠିରେ ବା ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ଆକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରସ୍ପରିଟି ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ଏହି ଷ୍ଠମ୍ଭ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବେ। ପ୍ରସ୍ଥାପିତ ପୂଜାରୀ ୨୫ ଜଣ ସୁନା ଭୂଷଣ, କଣଫୁଲ, ବାହୁଳା, କଙ୍ଗନ ଧାରଣ କରିବେ। ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ଅଙ୍ଗୁଠି, ଉପବୀତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର ଥିବା ଦରକାର।