ଏଉଁଥିରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କହାଯାଇଛି—ଏଠାରେ ଯେଉଁଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରାଯାଇପାରିବ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ସ୍ୱୟଂ ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପକାରୀ। ହେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଅଚ୍ୟୁତ, ରୁଦ୍ରସ୍ୱରୂପୀ, ଆମ ଏହି ସମସ୍ତ ଆଶାକାଙ୍କ୍ଷା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ପରେ କହାଯାଏ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସୁନାର ବିଛାନା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଗଠି ଓ ଦୋଷରହିତ ହେବା ଦରକାର, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ପଢି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଯେପରି ଭକ୍ତିଶୀଳ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କୁ କେବେ କୌଣସି ଅପମଙ୍ଗଳ ଲାଗେ ନାହିଁ, ସେପରି କେଶବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଭକ୍ତି, ଶ୍ରୀରୂପ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଯେପରି ତୁମର ବିଛାନା କେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିହୀନ ହୁଏ ନାହିଁ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତେଣୁ ମୋର ବିଛାନା କେବେ ବି ଶୂନ୍ୟ ହେଉ ନାହିଁ, ଜନ୍ମେଜନ୍ମେ ଏହି ଭାଗ୍ୟ ଦିଅ। ଏହିପରି, ଅଞ୍ଚଳ, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ଉପବାସ ପରେ, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ତେଲ, ଲୁଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଜୀବନ୍ଧାରା ପାଇଁ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଭାବେ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ। ଏପରି ନିୟମରେ ନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପାପ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି, ନିଜେ କିମ୍ବା ପୂର୍ବଜମାନେ କରିଥିବେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ଉପବାସ ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହ କହେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେଉଁଠି ଏହି ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ, କଳିଯୁଗର ଦୋଷ ନାଶ କରେ ଓ ମୁରାରିଙ୍କ ମହିମାର ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହିଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହୁଏ—ଯେଉଁମାନେ ଉପବାସ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କେମିତି ସମାନ ଫଳ ପାଇପାରିବେ? ଯଦି ଅଭ୍ୟାସ ନାହିଁ କିମ୍ବା ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ଉପବାସ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ ଏହି ଉପବାସରେ ରାତିରେ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ବୃହତ ଓ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି ଉପବାସକୁ ଆଦିତ୍ୟଶୟନ ବ୍ରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହାରେ ଶିବଙ୍କ ଉପଯୁକ୍ତ ଉପାସନା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି, କିଛି ବିଶେଷ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଯେବେ ସପ୍ତମୀ ତିଥି ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପଡ଼େ ଏବଂ ସେ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟବାର, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଥାଏ, ସେ ଦିନ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ପାଇଁ ଶୁଭ ହୁଏ। ଏହି ଦିନ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନାମରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ। ଉମାପତି ଓ ରବିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଆଲଗା ନାହିଁ, ତେଣୁ ଶିବଙ୍କୁ ଘରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଗକୁ ବିଭିନ୍ନ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ନମସ୍କାର ଓ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ରହିଛି—ହସ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପାଦରେ ଅର୍କ, ଗୋଡ଼ଘୁଁଡ଼ିରେ ଚିତ୍ରା, ଗୋଡ଼ରେ ସ୍ୱାତୀରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଗୁଡ଼ିକୁ ଵିଶାଖାରେ ଧାତୃ, ଉପଠି ଓ ଦୁଇ ଥାଇ ଅନୁରାଧାରେ ସହସ୍ରଭାନୁ, ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗ ଜ୍ୟେଷ୍ଠାରେ ଅନଙ୍ଗ, କଟିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମ। ପୁର୍ବା ଓ ଉତ୍ତରାଷାଢ଼ା ଯୁଗମ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ନାଭିରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଶ୍ରବଣରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଂଶୁ, ଧନିଷ୍ଠାରେ ପୃଷ୍ଠ ଭାଗରେ ବିକର୍ତନ, ଜଳାଧିପରେ ଚକ୍ଷୁ, ପୁର୍ବା ଓ ଉତ୍ତରାଭାଦ୍ରାପଦାରେ ବାହୁ, ରେଭତୀରେ ନଖ, ଅଶ୍ୱିନୀରେ ସପ୍ତଘୋଷ ଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଶାସ୍ତ୍ର। ଭରଣୀରେ କଠିନ ଆଶ୍ରୟଧାରୀଙ୍କ ଗଳା, ଅଗ୍ନିରୀକ୍ଷାରେ କଣ୍ଠ, ରୋହିଣୀରେ ଅମ୍ବୁଜେଶଙ୍କ ତଳଠୋଠ, ମୃଗରେ ମୁରାରିଙ୍କ ଦାନ୍ତ, ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସବିତୃଙ୍କୁ ଜିହ୍ୱା, ପୁନର୍ବସୁରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନାକରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଭାଲରେ ପଦ୍ମପ୍ରିୟଙ୍କୁ, ପୁଷ୍ୟରେ ଶିର ଵେଦମୟ, ସାର୍ପରେ ମୁଣ୍ଡ ଦେବପ୍ରିୟ, ମଘାରେ କାନ ଗୋଗଣେଶଙ୍କୁ। ପୂର୍ବା ଫଲ୍ଗୁନୀରେ ଶିବଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ, ଉତ୍ତରା ଫଲ୍ଗୁନୀରେ ଭୌମ୍ୟ ଭୂଷିତ ଭୂରୁ। ଅନ୍ତେ, ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ତ୍ରିଶୂଳ, ପଦ୍ମ, କପାଳ, ସର୍ପ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଗଜାସୁର, କାମ, ପୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ନାଶ ପାଇଛନ୍ତି, ସେହି ମୂଳକାରଣ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏପରି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରକୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ତେଲ, ଶାକ, ମାଂସ, ଲୁଣ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନା ଭୋଜନ କରିବା ନିୟମ। ଏପରି ନିଶାଉପବାସ କରି, ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଉଦୁମ୍ବର କଠର ପାତ୍ରରେ ଧାନ ଓ ଘୃତ ଦେଇ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଚାଉଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ପାତ୍ରରେ ରଖି, ସୁବৰ্ণ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର, ଏବଂ ସପ୍ତମୀ ଦିନ ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ଜୋଡ଼ା ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ। ନାରଦ ବର୍ଷରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଆସିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗୁଡ଼, ଦୁଧ, ଘୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୋଜ୍ୟ ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ଏକ ଅଷ୍ଟଦଳ କମଳ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର, ଯାହା ସଫା ଓ ଅଷ୍ଟ ଅଙ୍ଗୁଳ ଚୌଡ଼ା, ରତ୍ନ ଦଳରେ ଶୋଭିତ। ତା’ପରେ ଏକ ବିଶେଷ ବିଛାନା ଗଠି, ତାହାରେ ତକିଆ, ଶୟନାସନ, ଉପବେଶନ, ପଖା, ପାତ୍ର, ଜୁତା, ଛତା, ଚାମର, ଆସନ, ଦର୍ପଣ, ଭୂଷଣ, ଫଳ, ବସ୍ତ୍ର, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସଜାଇବା ଦରକାର। ସେଠାରେ ମଣିମୟ କମଳ ରଖି, ତାହାକୁ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ସୁନାର ସିଙ୍ଗ, ରୌପ୍ୟ ଖୁର, ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଈ, ଛାଗଳି ଓ ରିନ୍ଧା ପାତ୍ର ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଦରକାର। ଏହା ଦିନମଧ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ର ପଢି ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଗାଈ ଉପରେ ପାଦ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେପରି ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମର ଶୟନାସନ କେବେ ଖାଲି ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ମୋର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଭ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ଧନ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ହେଉ। ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାହାକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ମୋତେ ଏହି ସଂସାର ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।