ଏକ ଦିନ ମହାମୁନି ନାରଦଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଭଗବାନଙ୍କ ପୂଜା ବିଧି ବିଷୟରେ ଏହିପରି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଏହି ପୂଜାରେ ବିଭିନ୍ନ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଦେହର ଅଙ୍ଗଙ୍ଗରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ନିୟମ ରହିଛି । ଧନିଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପୃଷ୍ଠ ଅଂଶକୁ ଅନେକ ପାପ ନାଶକ ବୋଲି ପୂଜିତ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ । ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଚକ୍ର, ସଂଖ, ଖଡ୍ଗ ଓ ଗଦାଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଭୁଜା ଅଂଶକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ । ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ହାତକୁ "ମଧୁସୂଦନ" ନାମରେ ପୂଜିବାକୁ କୁହାଯାଏ । ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଆଙ୍ଗୁଳିର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ "ସାମଗାନର ନାଥ" ଭାବେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ । ସାର୍ପ ନକ୍ଷତ୍ରଦିନେ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପର ନଖକୁ ପୂଜିବା ଓ କୂର୍ମ ରୂପର ପାଦକୁ ଶରଣ ନେବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି । ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ହରିଙ୍କ ଗଳାକୁ ପୂଜିବା ଦରକାର । କାନକୁ ବରାହ ରୂପରେ ପୂଜିବା ଓ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ । ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ମୁଁହକୁ ଦାନବ ନାଶକ ଭାବେ ପୂଜିବା, ନରସିଂହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ । ସ୍ୱାତୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଦାନ୍ତ ଅଗ୍ରକୁ ବାମନ ଭାବେ ପୂଜିବା, ହରିଙ୍କ ମୁଁହକୁ ଭୃଗୁ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ପୂଜିବା ଓ ଭାରୁଣ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ନାକକୁ ରାଘବବଂଶ ପ୍ରିୟ ରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପୂଜିବା, ମୃଗଶିରାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗରେ ଚକ୍ଷୁକୁ ପୂଜିବା ଓ ଚଞ୍ଚଳ ନୟନ ଧାରୀ ରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ । ଚିତ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ରରେ କପାଳକୁ ଶାନ୍ତ ରୂପୀ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଭରଣୀ ଦିନରେ ମୁଣ୍ଡକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ କଳ୍କି ରୂପ ଭାବେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଅର୍ଦ୍ରା ଦିନରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଚୁଲିକୁ ପୂଜିବା, ଉପବାସ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ । ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସାମଗାନ ଧର୍ମର ରୂପ, ବାଣୀ ଓ ଚରିତ୍ର ଧାରୀଙ୍କୁ ମୁକ୍ତା, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ, ହୀରା ଓ ଶୁଭ୍ର ଶୋଭିତ ସୁନା ଦେଇ ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ । ଏହିପରି ହରିଙ୍କ ପ୍ରତିମା ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶରେ ରଖି, ବସ୍ତ୍ର, ଗାଈ, ଶୟ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ ସହିତ ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ । ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଦାନ ସମ୍ଭବ, ତାହା ସବୁ ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ଦେଇ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଅଚ୍ୟୁତ, ରୁଦ୍ର ରୂପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ନିର୍ମଳ, ଗଠନ ଓ ଦୋଷ ରହିତ ସୁନାର ଶୟ୍ୟା ଦେଇ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ଦାନ କରିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ । ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କୁ କେବେ ଅପମଙ୍ଗଳ ଘଟେନାହିଁ, ସେପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତି, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ମିଳେ । ଯେପରି ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଶୟ୍ୟା କେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିହୀନ ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋର ଶୟ୍ୟା ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ କେବେ ଶୂନ୍ୟ ହେଉନାହିଁ । ଏପରି ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ । ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ଉପବାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏବଂ ତେଲ, ଲୁଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭୋଜନ ନିଅନ୍ତୁ, ଧନ ନେଇ ଚାଳାକି କରିବେ ନାହିଁ । ଏପରି ନକ୍ଷତ୍ର ପୁରୁଷ ପୂଜା କରି, ଏହି ବିଧି ଅନୁସାରେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ । ଏହି ଉପବାସ କିମ୍ବା ବ୍ରତ କଥାକୁ ଯିଏ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କରେ, ସେ କଳି ଦୋଷ ନାଶ କରି, ମୁରାରିଙ୍କ ଗୌରବର ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଇଥାଏ । ଯଦି କେହି ଉପବାସ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ରାତିରେ ଭୋଜନ କରି ଏହି ବ୍ରତ କରିପାରିବେ; ଏହିପରି କଲେ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ । ଏହି ବ୍ରତକୁ ଆଦିତ୍ୟଶୟନ ବୋଲାଯାଏ, ଏହି ଉପବାସରେ ଶିବଙ୍କୁ ନିୟମିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଯେତେବେଳେ ସପ୍ତମୀ ତିଥି ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଓ ସୂର୍ୟବାରରେ ଆସେ, କିମ୍ବା ସୂର୍ୟ ରାଶି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦିନରେ, ସେହି ଦିନ ସମସ୍ତ ମନୋକାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ଶୁଭ ମନାଯାଏ । ଏହି ଦିନ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସୂର୍ୟ ନାମରେ ପୂଜିବା, ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ସୂର୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଉମାପତି ଓ ରବି ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଭେଦ ନାହିଁ, ଏହିଠାରେ ଶିବଙ୍କୁ ଗୃହେ ପୂଜିବା ଉଚିତ । ଏଠାରେ ହାତକୁ ସୂର୍ୟ, ପାଦକୁ ଅର୍କ, ଗୋଡ଼ଘୁଁଡ଼ିକୁ ଚିତ୍ରାରେ, ଉରୁକୁ ସ୍ୱାତୀରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଜାଙ୍ଘକୁ ବିଶାଖାରେ ଧାତୃ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ । ଅନୁରାଧାରେ ଦୁଇ ଉରୁକୁ ସହସ୍ରଭାନୁ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠାରେ ଗୁପ୍ତାଂଶକୁ ଅନଙ୍ଗ, କଟି ତଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମକୁ ପୂଜିବେ । ପୂର୍ବା ଓ ଉତ୍ତରାଷାଢ଼ା ସଂଯୋଗରେ ନାଭିକୁ ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଶ୍ରବଣରେ ଦେହକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଂଶୁ, ଧନିଷ୍ଠାରେ ପୃଷ୍ଠକୁ ବିକର୍ତନ ଭାବେ ପୂଜିବେ । ଜଳାଧିପ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଚକ୍ଷୁକୁ ଅନ୍ଧକାର ନାଶକ ଭାବେ, ପୂର୍ବା ଓ ଉତ୍ତରାଭାଦ୍ରପଦାରେ ବାହୁକୁ ଚଣ୍ଡକର ଭାବେ ପୂଜିବେ । ଦୁଇ ହାତକୁ ସାମଗାନ ନାଥ ଭାବେ, ରେବତୀରେ ନଖକୁ, ଅଶ୍ୱିନୀରେ ସପ୍ତଘୋଡ଼ାଧାରୀକୁ ନମସ୍କାର କରିବେ । ଭରଣୀରେ ଗଳାକୁ ଦିବାକର, ଅଗ୍ନିରୀକ୍ଷରେ ଗ୍ରୀବାକୁ, ରୋହିଣୀରେ ଅଧରକୁ ଅମ୍ବୁଜେଶ ଭାବେ ପୂଜିଥିବା ଉଚିତ । ମୃଗ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଦାନ୍ତକୁ ମୁରାରି, ଜିହ୍ବାକୁ ସବିତୃ, ନାକକୁ ଶଂକର ଭାବେ ପୁନର୍ବସୁରେ ପୂଜିବେ । କପାଳକୁ କମଳପ୍ରିୟ, ପୁଷ୍ୟରେ ଚୁଲିକୁ ବେଦଦେହଧାରୀ, ସାର୍ପରେ ମୂର୍ଧ୍ନାକୁ ଦେବପ୍ରିୟ, ମଘାରେ କାନକୁ ଗୋଗଣେଶ ଭାବେ ପୂଜିବେ । ପୂର୍ବା ଫଲ୍ଗୁନୀରେ ଶିବଙ୍କ ଚକ୍ଷୁକୁ ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ, ଉତ୍ତରା ଫଲ୍ଗୁନୀରେ ଭୂରୁକୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଭାବେ ପୂଜିବେ । ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ତ୍ରିଶୂଳ, ପଦ୍ମ, ଖପର, ସର୍ପ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଧନୁ ଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ, ଶିବଙ୍କୁ ଗଜାସୁର, କାମ, ପୁର, ଅନ୍ଧକ ଆଦି ନାଶକ ଭାବେ ପୂଜିବେ । ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ରକୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ । ଏଠାରେ ତେଲ, ଶାଗ, ମାଂସ, ଲୁଣ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ବିନା ଖାଇବା ନିୟମ ରହିଛି ।