ଦିତି, ଧର୍ମଜ୍ଞା ଓ ଶୁଭ୍ର ଚିତ୍ତ, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଉପାଦାନ କରି ଉନଚାଳିଶି ମରୁତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅମରମାନେଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହେଲେ। ଏହି ମରୁତମାନେ କିପରି ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ? ଏବଂ ସେମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରବଳ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ସେମାନେ ଉଚ୍ଚତମ ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କଲେ? ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା। ସେତେବେଳେ ହରି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପଉତାମାନେ ସହିତ ନେଇଯାଇଥିଲେ, ଏହାରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଇ ଉଚ୍ଚତମ ମାନବ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳୀ ସ୍ୟାମନ୍ତପଞ୍ଚକରେ, ଶୁଭ୍ର ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ, ଦିତି ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠା ରହି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଦିତି, ଦାନବମାନେଙ୍କ ମାତା, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ଋଷିଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କେବଳ ଫଳ ଖାଇ ଚନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଭଳି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ଧରି, ବୟସ୍କ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ଏହି ତପସ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ତପସ୍ୟାର ତାପରେ ଅତିଶୟ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ମୋ ପୁଅଙ୍କ ଦୁଃଖ ନାଶ କରିବା ଏବଂ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଶୁଭଫଳ ଦେଇଥିବା କୌଣସି ବ୍ରତ କହନ୍ତୁ।" ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ: "ମଦନ-ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ, ଯାହାର ଶକ୍ତିରେ ପୁଅ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।" ଏହି ବ୍ରତ କିପରି କରାଯିବ, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା କିପରି ଦିତି ତାଙ୍କ ଉନଚାଳିଶି ପୁଅକୁ ପୁନଃ ପାଇଥିଲେ, ଏହି କଥା ଶୃତିମାନେ ସୂତଙ୍କୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦିତିଙ୍କୁ ଯେଉଁପରି ଶିଖାଇଥିଲେ, ସେ କଥା ଏଉଁପରି: ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ବ୍ରତୀ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଚାଉଳ ଭରା ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ। ସେହି ପାତ୍ରକୁ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ଏକ ଉଖୁ ଦଣ୍ଡ, ଦୁଇଟି ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରି ସଜାଯିବ। ପାଖରେ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ସୁନା, ଏବଂ ଉପରେ ଏକ ତମ୍ବା ପାତ୍ର ଗୁଡ଼ିରେ ଭରି ରଖିବା ଉଚିତ। ତା'ଉପରେ କଦଳୀ ପତ୍ର, ତାହାର ବାମପାଖରେ ଚିନିରେ ତିଆରି ରତିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ। ତା'ପରେ ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ସଙ୍ଗୀତ, ଗୀତ ଦେଇ ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ଏହିସବୁ ନ ଥାଏ, ତେବେ କାମ ଓ କେଶବଙ୍କ କଥା ପଢ଼ିବା ଉଚିତ। ହରିଙ୍କୁ କାମ ନାମରେ ପୂଜିବା, ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇବା, ଶୁଭ୍ର ଫୁଲ, ଚାଉଳ ଓ ତିଳ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। କାମ ପାଇଁ ଚରଣ, ଶ୍ରୀଦାତା ପାଇଁ ଉରୁ, ସ୍ମରା ପାଇଁ ପୁଣି ମନ୍ମଥ ପାଇଁ କଟି, ପବିତ୍ର ଜଠରୀ ପାଇଁ ଉଦର, ଅନଙ୍ଗ ପାଇଁ ହରିଙ୍କ ଛାତି, କମଳମୁଖୀ ପାଇଁ ମୁହଁ, ପଞ୍ଚଶର ପାଇଁ ବାହୁ—ଏହିପରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସର୍ବବ୍ୟାପୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, କେଶବ ଭାବେ ମୁଣ୍ଡ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତେ ସେଇ ପାତ୍ରକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା, ନିଜେ ନମକ ବିନା ଖାଇବା, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦାନ ଦେଇ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ: "ଯେ ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦନ, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଏଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଜୀବ ହୃଦୟର ଆନନ୍ଦ।" ଏହିପରି ପ୍ରତିମାସ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି ଅକ୍ଷୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଏକ ଫଳ ଭୋଜନ କରି ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ତା'ପରେ ମାସର ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଏକ ଗାଈ ସହିତ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଦେହହୀନ କାମଦେବ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଛାନା, ସୁନାର କାମଦେବ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଏକ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଶୁଭ୍ର ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ। ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ବିଛାନା, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ "ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ" ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ। ଶୁଭ୍ର ତିଳରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା, କାମ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା, ଗାଈ ଦୁଧର ଘିଅ ଓ ଚାଉଳ ଖିର ଦେଇ ଯଥାବିଧି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବା, କଞ୍ଜୁସି କରିବା ନୁହେଁ; ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଉଖୁ ଓ ଫୁଲମାଳା ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଏହି ମଦନ-ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ନିୟମାନୁସାରେ କରାଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ହରିଙ୍କ ସମତୁଳ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ଲୋକରେ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଓ ଶୁଭଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ; ସ୍ମରା କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ, ଆନନ୍ଦର ସାର, ମହାପ୍ରଭୁ। ଯେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ସେ ଅଙ୍ଗଜଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦିତି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତର ମହିମାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, କଶ୍ୟପ ଆସି ଦିତିଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନି ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେ ଦିତିଙ୍କୁ ଏକ ଵର ମାଗିବାକୁ କହିଲେ। ଦିତି ଏକ ପୁଅ ମାଗିଲେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ, ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା। "ମୁଁ ଏମିତି ମହାପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାଶକୁ ଚାହେଁ," ଦିତି କହିଲେ। କଶ୍ୟପ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି ବର ଦେଉଛି; କିନ୍ତୁ ଏହା ହେଉ, ଶୁଭେ। ଆପସ୍ତମ୍ବ ଆଜି ପୁଅ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବେ।" "ତା'ପରେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୁ ନାଶକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବି।" ଆପସ୍ତମ୍ବ ବହୁ ଧନରେ ପୁଅ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ସେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, "ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହେଉ," ଏହାରେ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ଦାନବମାନେ ଶତ୍ରୁତା କଲେ, ଦାନବମାନେ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲେ। କଶ୍ୟପ ପରେ ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅଣ୍ଡ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ ଓ କହିଲେ, "ଏହି ଗର୍ଭ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର, ଶୁଭେ।" "ଏଠାରେ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀ ଦିନ ଗଣନା କରିବେନି, ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବେନି।" "କେବେ ବୃକ୍ଷର ମୂଳ ନିକଟେ ଦଣ୍ଡାଇବେନି, ଛାଟିବେନି, କନ୍ଦୁ, ଉଲୁନା ଭଳି ଉପକରଣ ଉପରେ ବସିବେନି। ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେନି, ଖାଲି ଘରରେ ରହିବେନି, ବିଲାଇ ଗୁହାରେ ନ ରହିବେ, ମନରେ ଚିନ୍ତିତ ହେବେନି।" ଏପରି ଦିତିଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତାଚରଣର ଫଳରେ, ମରୁତମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ ଓ ଦିତିଙ୍କ ମନସ୍କାମନା ପୂରଣ ହେଲା।