ଏହି ସମସ୍ତ କଥାମାନେ ମୁଁ ଜଳରେ ବସିଥିବାବେଳେ କହିଥିଲି, ଏହି କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା, ଚାରିମୁଖୀ, ଏହାକୁ ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଏହି ପୁରାଣ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ମୂଳ ହେଲା, କିନ୍ତୁ, ରାଜନ୍, କାଳକ୍ରମେ ଏହାର ଗ୍ରହଣ ହ୍ରାସ ପାଇଲା ବୋଲି ଦେଖି, ମୁଁ ବ୍ୟାସ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରତି ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷେପ କରେ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ପ୍ରତିପାଦନ କରେ। ଏପରି ଭାବେ ଏହାକୁ ଅଠରୋଟି ଭାଗରେ ବିଭାଜନ କରାଯାଇଛି ଓ ଏହା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକାଶିତ। ଦେବଲୋକରେ ଏହି ପୁରାଣ ଏଉଁ ଶତ କୋଟି ଶ୍ଲୋକର ବିରାଟ ରୂପରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଛି। ଏଠାରେ ଏହାର ସାର ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇଛି, ଏଠି ଅଠରୋଟି ପୁରାଣର କଥା କହାଯାଉଛି। ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ କହିବି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଣ, ପୂର୍ବକାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ମାରୀଚିଙ୍କୁ ଯେପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ଏଠି କହିବି। ପ୍ରଥମେ, ବ୍ରାହ୍ମ ପୁରାଣରେ ତିରିଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଯେଉଁଠି ଏହାକୁ ଲେଖି, ଏକ ଗାଈ ଓ ଜଳ ସହିତ ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଦାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ପୃଥିବୀ ଯେତେବେଳେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଥିଲା, ସେହି ସଂଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଏହି ପୁରାଣକୁ ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି। ପଦ୍ମ ପୁରାଣରେ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଯେଉଁଜଣେ ଏହି ପୁରାଣକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଓ ତିଳ ସହିତ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେହିପରି ପୁରାଣ ପରାଶର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ବରାହ ଯୁଗ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଉପରେ କଥା ଅଛି, ସେହିପରି ଏହାକୁ ବୈଷ୍ଣବ ପୁରାଣ କୁହାଯାଉଛି। ଏହି ପୁରାଣ ଏକୋଇଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଅଛି। ଯେଉଁଠି ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଏକ ଗାଈ ଓ ଘୃତ ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ବରୁଣ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଶ୍ୱେତକଳ୍ପ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ବାୟୁ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କଥା କହିଥିଲେ, ଏହି ବାୟୁ ପୁରାଣ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମହିମାରେ ଅନୁସୂଚିତ, ଏଥିରେ ଚବିଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାବଣ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ଗାଈ, ଗୁଡ଼ ଓ ବୃଷ ଦେଇ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବ ଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଗାୟତ୍ରୀ ବିଷୟରେ ଯେଉଁଠି ଧର୍ମର ବିସ୍ତୃତି ଓ ବୃତ୍ରାସୁର ବଧ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଏହାକୁ ଭାଗବତ କୁହାଯାଏ। ସରସ୍ୱତ କଳ୍ପ ସମୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ କର୍ମର ଆଲୋଚନା ଏଠି ଭାଗବତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହାର ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଅଠର ହଜାର। ଯେଉଁଠି ଏହାକୁ ଲେଖି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହ ସହିତ ଭାଦ୍ରପଦ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ନାରଦ ମହାକଳ୍ପ ବିଷୟରେ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ କରିଥିଲେ, ସେହି ନାରଦୀୟ ପୁରାଣ ଏଠି ପଚିଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଅଛି। ଅଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଏହାକୁ ଗାଈ ସହିତ ଦେଇ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦୁଃସାଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ଶୁଭ-ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଓ ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପୁରାଣ ନଅ ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଅଛି। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏହାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହାତୀ ସହିତ ଦେଇ ଦାନ କରିଲେ, ପଦ୍ମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଶିବ କଳ୍ପ ଓ ତାହାର ବିବରଣୀ ବିଷୟରେ ବସିଷ୍ଠ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ଏହି ଅଗ୍ନେୟ ପୁରାଣ। ଏହି ପୁରାଣ ଶୋଳ ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଅଛି। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ଏକ ଗାଈ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଓ ତିଳ ସହିତ ଏହାକୁ ଦିଆଯାଏ, ଦାତା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଆନ୍ତି ଓ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ମହିମା, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅଘୋର କଳ୍ପ ବିବରଣୀ, ମନୁଙ୍କୁ ଜଗତ୍ର ରକ୍ଷା ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ କଥା କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ଏହି ପୁରାଣକୁ ଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣ କୁହାଯାଏ। ଏଥିରେ ଚଉଦ ହଜାର ପାଞ୍ଚ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି, ଅଧିକାଂଶ ଭବିଷ୍ୟତ ବିଷୟରେ। ପୌଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଏକ ଘଡ଼ା ଗୁଡ଼ ସହିତ ଏହି ପୁରାଣ ଦାନ କରିଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁଠି ରଥାନ୍ତର କଳ୍ପ ବିଷୟରେ ସାବର୍ଣି ନାରଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଏହା କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପରମ ମହିମା। ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବରାହଙ୍କ କଥା ପୁନପୁନି ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସେହିଠି ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣ ଅଠର ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଅଛି। ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଶୁଭ ଦିନରେ ଏହା ଦାନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଯେଉଁଠି ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ଅଗ୍ନିମୟ ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଉପରେ କଥା କହିଥିଲେ, ବିଶେଷକରି ଅଗ୍ନେୟ ଖଣ୍ଡ ବିଷୟରେ, ସେହିପରି କଳ୍ପାନ୍ତେ ଏହାକୁ ଲୈଙ୍ଗ ପୁରାଣ କୁହାଯାଏ। ଏହାର ଏଗାର ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ ଏହି ପୁରାଣ ତିଳ ଓ ଗାଈ ସହିତ ଦାନ କଲେ, ଶିବ ସମ୍ମିଳିତ ଦଶା ଲାଭ ହୁଏ। ଏହିପରି ମହାବରାହଙ୍କ ମହିମା ବିଷୟରେ ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁ ପୃଥିବୀକୁ କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ଏହି ପୁରାଣ ବରାହ ପୁରାଣ। ଏହାର ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଚବିଶି ହଜାର। ମଧୁ ମାସରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼ ଓ ତିଳ ଗାଈ ସହିତ ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ବରାହଙ୍କ କୃପାରେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ଶୈବ ଧର୍ମ, ଷଣ୍ମୁଖ, ତତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ କର୍ମ ଓ ଚରିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସେହିଠି ସ୍କାନ୍ଦ ପୁରାଣ। ଏହି ପୁରାଣ ଏକାଶି ହଜାର ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ମୀନ ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବେଶକାଳେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୂଳ ସହିତ ଏହି ପୁରାଣ ଦାନ କଲେ, ଶୈବ ପଦ ଲାଭ ହୁଏ। ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କ ମହିମା ବିଷୟରେ ଚତୁର୍ମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଉପରେ ଉପଦେଶ କଲେ, ଏହିପରି ଏହାକୁ ବାମନ ପୁରାଣ କୁହାଯାଏ। ଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା କୂର୍ମ କଳ୍ପ ଅନୁସାରେ ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ। ଶରଦ୍ ବିଷୁବ ସମୟରେ ଏହା ଦାନ କଲେ ବୈଷ୍ଣବ ପଦ ଲାଭ ହୁଏ। ଏପରି ଭାବେ, ଏଠି ଅଠରୋଟି ପୁରାଣ ଓ ସେମାନଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ପୁରାଣରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି।