ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଦିନେଦିନେ ଦେବତା, ପିତୃଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ପୂଜା ଓ ଦାନ-ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଦାନ-ଧର୍ମ ଓ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଋଷି ଓ ଦେବସ୍ଥାନମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା, ପିତୃମାନେ ନିୟମିତ ତର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅନ୍ନଦାନ ଦ୍ୱାରା ଓ ଭୂତମାନେ ବିଧିମତ ନିବେଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ପାଞ୍ଚ ଘାତକ ପାପ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ—ଏସବୁ ହେଉଛି ଚକ୍କି, ଦଳନ ପାଥର, ଚୁଲ୍ହା, ଜଳପାତ୍ର ଓ ଝାଡ଼ୁ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଘାତକ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାପ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ କରେ। ଏହି ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ତେଇଶ ଓ ଆଠ ସଂସ୍କାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଆତ୍ମାର ଗୁଣ ନଥାଏ, ତେବେ ମୁକ୍ତି ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଯିଏ ଆତ୍ମାର ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସେ ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ନିଜ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତିରେ ଗୋମାତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଗୋ, ଭୂମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର, ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳମୟଙ୍କୁ—ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ଆତ୍ମା ହେଉଛନ୍ତି—ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ନିୟମ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଶୂନ୍ୟ ଭାବେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ, ଶାନ୍ତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ନିତ୍ୟ, ବିଶ୍ୱରୂପ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଭଜେ, ସେଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଭଗବାନ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବୃଷଭନାଥ, ଏଠି ଆଠ ବସୁ, ଏଗାରୋ ଗଣାଧିପତି, ଲୋକପାଳ, ପିତୃ ଓ ମାତୃମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିମାନେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଚାରିଜଣ ଅବ୍ୟକ୍ତପତିଙ୍କୁ ମୂଳ ଭାବେ ରଖନ୍ତି। "ଓଁ, ଓଁ"—ବ୍ରହ୍ମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜା ହୁଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ ଚଳ ଅଚଳ ଜଗତ ପୂଜିତ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମ ଓ ତିନିଟିର ମୂଳ ଭାବେ ବେଦ ରୂପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ତେଣୁ ପୂଷାନ୍ଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଦେଇ, ଦାନ, ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ପାଠ, ହୋମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଉଚିତ୍ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ନିୟମିତ ମାନ୍ୟତା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ବେଦାନ୍ତ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ମୃତିକୁ ମାନେ, ଏବଂ ସଦା ଅପରାଧର ଭୟରେ ରହେ, ସେଠି ସେଠି କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଋଷି ସୂତଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ହେ ସୂତ, ଦୟାକରି ପୁରାଣମାନଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ତାଲିକା ଓ ଦାନ ନିୟମ ଉଲ୍ଲେଖ କର।" ଏହି ଶିକ୍ଷା ପ୍ରାଚୀନ ପୁରାଣରେ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ବିଶ୍ୱାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନୁଙ୍କୁ କହାଯାଇଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଥମେ ପୁରାଣ ସ୍ମରଣ ହେଲା, ତା’ପରେ ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ବେଦ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ସେହି ସମୟରେ, ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ, କେବଳ ଏକ ପୁରାଣ ଥିଲା—ଏହା ଦଶ କୋଟି ଶ୍ଲୋକ ଯୋଗୁ ଏକ ବିଶାଳ ଧର୍ମ ମାର୍ଗ ଥିଲା, ଯାହା ତିନି ପୁରୁଷାର୍ଥ ପାଇଁ ଉପକୃତ। ଯେତେବେଳେ ଜଗତ ଦହିଗଲା, ମୁଁ ଅଶ୍ୱ ରୂପେ ଚାରି ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କଲି। ଏହା ସହିତ ମିମାଂସା ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଗଢ଼ି, କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରେ ମାଛ ରୂପେ ଜଳର ସମୁଦ୍ରରେ ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କଲି। ମୁଁ ଜଳରେ ବସି ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କହିଥିଲି। ଚତୁର୍ମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମା ଏହା ଶୁଣି ଋଷି ଓ ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହିପରି ଏହି ପୁରାଣ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ମୂଳ ହେଲା, କିନ୍ତୁ କାଳକ୍ରମେ ଏହା ଅଗ୍ରହଣୀୟ ହେବାରୁ, ମୁଁ ବ୍ୟାସ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପରରେ ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରି, ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ବିଭାଜିତ କଲି। ଏହିପରି ଏହାକୁ ଅଠରଟି ଭାଗରେ ବିଭାଜନ କରି, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକାଶ କଲି। ଦେବଲୋକରେ ଏହିପରି ଦଶ କୋଟି ଶ୍ଲୋକର ମହାପୁରାଣ ଆଜିଯାଏ ଅବସ୍ଥିତ। ପୃଥିବୀରେ ଏହାର ଅର୍ଥ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ଏବଂ ଏଠି ଅଠରଟି ପୁରାଣର ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। "ମୁଁ ଏମାନଙ୍କର ନାମ ଦେଉଛି, ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ଯେପରି ମରୀଚିଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ତାହା ଶୁଣ।" ବ୍ରାହ୍ମ ପୁରାଣରେ ତିରିଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି; ଏହାକୁ ଲେଖି, ଗୋ ଓ ଜଳ ସହିତ ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଦାନ କଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଜଗତ ଯେତେବେଳେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ରୂପରେ ଥିଲା, ସେଠି ଥିବା ପୁରାଣକୁ ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ମିଳିଛି, ଏହି ପଦ୍ମ ପୁରାଣରେ ପଚାସିହଜାର ପାଞ୍ଚଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଏହାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଓ ତିଳ ସହିତ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଦାନ କଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଯେହି ପୁରାଣ ପରାଶର ଉପଦେଶ କଲେ, ବରାହ ଅବତାର ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଉପରେ କଥା ଅଛି, ସେହି ପୁରାଣକୁ ବୈଷ୍ଣବ ପୁରାଣ ବୋଲାଯାଏ। ଏହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଗୋ ଓ ଘୃତ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଦାନ କଲେ, ବରୁଣ ଲୋକରେ ପ୍ରାପ୍ତି ମିଳେ; ଏହାର ମାପ ୨୩,୦୦୦ ଶ୍ଲୋକ। ଶ୍ୱେତକଳ୍ପରେ ବାୟୁ ଧର୍ମ କଥା କହିଥିଲେ, ଏହି ବାୟୁ ପୁରାଣରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମହିମା ଅଛି, ଏହାର ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୨୪,୦୦୦। ଶ୍ରାବଣ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଏହାକୁ ଗୋ, ଗୁଡ଼ ଓ ବୃଷଭ ସହିତ ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲୋକରେ ବାସ ମିଳେ। ଯେଉଁଠି ଗାୟତ୍ରୀ ଉପାସନା, ଧର୍ମର ବିସ୍ତାର ଓ ବୃତ୍ରାସୁର ବଧ କଥା ଅଛି, ସେହି ପୁରାଣକୁ ଭାଗବତ ବୋଲାଯାଏ। ସରସ୍ୱତ କଳ୍ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବରଣୀ ଏଠି ଅଛି। ଏହାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହ ସହିତ ଭାଦ୍ରବ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଦାନ କଲେ, ଉଚ୍ଚତମ ପଦ ମିଳେ; ଏହାର ଶ୍ଲୋକ ୧୮,୦୦୦। ଯେଉଁଠି ନାରଦ ଧର୍ମ ଓ ମହାକଳ୍ପ ଉପରେ କଥା ରଖିଥିଲେ, ସେହି ପୁରାଣକୁ ନାରଦୀୟ ବୋଲାଯାଏ, ଏହାର ଶ୍ଲୋକ ୨୫,୦୦୦। ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପଂଚଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହାକୁ ଗୋ ସହିତ ଦାନ କଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।