ଏକ ଦିନ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା: "ଏହି କଳିଯୁଗରେ କେଉଁ କେଉଁ ରାଜବଂଶରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବେ? କେଉଁ କେଉଁ ରାଜା ଉଦୟ ହେବେ? ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ କ’ଣ? ଆମକୁ ଏହି ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ। ଏହା ସହ ଆପଣ କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳିଯୁଗର ଅବଧି, କଳିଯୁଗର ଦୋଷ, ଏହାର ଶେଷ କେମିତି ହେବ—ଏହି ସବୁ ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଯୁଗଗୁଡ଼ିକର ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ଲୋକମାନେ କେତେ ଦୋଷୀ, ଏହି ସବୁ ଆଲୋଚନା କରି ଆପଣ କୃପାକରି କହନ୍ତୁ।" ମହାମୁନି କହିଲେ, "ଯେପରି ବ୍ୟାସଦେବ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ଏହି ବିଷୟ ବିବେଚନା କରି ଜଣାଇଥିଲେ, ସେହିପରି କଳିଯୁଗ ଓ ମନୁମାନଙ୍କର ଚକ୍ର ଚାଲିବ। ଏବେ ଆସନ୍ତୁ, ଆଗାମୀ ଯାହାଁ ଘଟିବ, ସେହି ସବୁ କଥା ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଆଗାମୀ ଯେଉଁ ରାଜା ହେବେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ବିବରଣୀ ଦେଉଛି। ଆଇଦ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ପୁରୁ ଏହି ବଂଶରେ, ଓ ଯେଉଁଠି ଆଇଦ-ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଗୋତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ, ସେଉଁଠି ଆମେ ଯେଉଁ ଭବିଷ୍ୟତ ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟ ଶୁଣିଛୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଏହି ବଂଶରୁ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ରାଜା, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ପାରଶବ, ଶୂଦ୍ର ଓ ବାହ୍ୟ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପଜିବେ। ଆନ୍ଧ, ଶକ, ପୁଲିନ୍ଦ, ଚୂଳିକ, ଯବନ, କୈବର୍ତ୍ତ, ଆଭୀର, ଶବର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଦେଶୀ ଜନମମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ। ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟ ଏକ ଏକ କରି କହିବି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆଦିସୋମକୃଷ୍ଣ ପ୍ରଥମ ରାଜା ହେବେ। ତାଙ୍କର ବଂଶଜମାନେ ଯେଉଁ ଭବିଷ୍ୟତ ରାଜା ହେବେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟ ମୁଁ କହିବି। ଆଦିସୋମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ବିବକ୍ଷୁ ରାଜା ହେବେ। ଗଙ୍ଗା ନାମକ ଏକ ନଗର ନାଗସାହ୍ୱୟ ଦ୍ୱାରା ଦଳିତ ହେବାବେଳେ, ବିବକ୍ଷୁ ସେଉଁଠି ରାଜ୍ୟ କରିବେ। ନଗର ଛାଡି ବିବକ୍ଷୁ କୌଶାମ୍ବୀରେ ବସିବେ। ତାଙ୍କର ଏଠାରେ ଆଠିଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ହେବେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଭୂରି ଯାହାକୁ ଚିତ୍ରରଥ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଚିତ୍ରରଥଙ୍କୁ ଶୁଚିଦ୍ରବ ଓ ତାଙ୍କୁ ଭୃଷ୍ଣିମାନ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ। ଭୃଷ୍ଣିମାନ୍ଙ୍କୁ ସୁଷେଣ ଓ ତାଙ୍କୁ ଶୁଚି ରାଜା ହେବେ। ସୁଷେଣଙ୍କୁ ସୁନୀଥ ନାମକ ଏକ ଶାସକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ। ରାଜା ସୁନୀଥଙ୍କୁ ନୃଚକ୍ଷୁ ଜନ୍ମିବେ, ଯିଏ ବିଶାଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଅର୍ଜନ କରିବେ। ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ସୁଖୀବଳ ହେବେ। ସୁଖୀବଳଙ୍କ ପୁଅ ପରିଷ୍ଣବ ଭବିଷ୍ୟତ ରାଜା ହେବେ। ପରିଷ୍ଣବଙ୍କୁ ସୁତପା ନାମକ ଏକ ଶାସକ ଜନ୍ମିବେ। ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନିଶ୍ଚୟ ମେଧାବୀ ହେବେ, ତାଙ୍କୁ ପୁରଞ୍ଜୟ ଜନ୍ମିବେ। ପୁରଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁଅ ଉର୍ବ ହେବେ, ଯିଏ ଦାରୁଣ ଚରିତ୍ରର। ତାଙ୍କୁ ତିଗ୍ମାତ୍ମା ଏବଂ ତିଗ୍ମାତ୍ମାଙ୍କୁ ବୃହଦ୍ରଥ ଜନ୍ମିବେ। ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କୁ ବସୁଦାମ ଓ ବସୁଦାମଙ୍କୁ ଶତାନୀକ ଜନ୍ମିବେ। ଶତାନୀକଙ୍କୁ ଉଦୟନ ଓ ଉଦୟନଙ୍କୁ ବହୀନର ରାଜା ହେବେ। ବହୀନରଙ୍କ ପୁଅ ଦଣ୍ଡପାଣି ହେବେ। ଦଣ୍ଡପାଣିଙ୍କୁ ନିରମିତ୍ର ଓ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷେମକ ଜନ୍ମିବେ। ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଏହି ବଂଶ ଉପରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଥିଲେ: "ଦେବତା ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ-କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି, କଳିଯୁଗରେ କ୍ଷେମକ ରାଜା ସହ ଶେଷ ହେବ।" ଏଭଳି, ପୌରବ ବଂଶ ଓ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ ମହାତ୍ମା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବଂଶର ବିବରଣୀ ଏଠି ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାପରେ, ଶୃତିମାନେ ଆଉ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ସୂତ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ପୂଜ୍ୟ ଅଗ୍ନିମାନେ କିଏ? ସେମାନଙ୍କ ବଂଶ ଏବଂ ବିବରଣୀ କ୍ରମରେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।" ମୁନି କହିଲେ: "ଏହି ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଅଭିମାନୀ ଭାବରେ ସ୍ମରିତ, ସେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ତରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ ପୁତ୍ର; ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ପାବକ, ପାବମାନ, ଶୁଚି—ଏହି ଅଗ୍ନିମାନେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ପାବମାନ ଉତ୍ସର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ନି ପାବକଙ୍କ ପୁଅ। ଶୁଚି ସୂର୍ୟ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ପରିଚିତ, ଏବଂ ଅଚଳ ଅଗ୍ନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମରେ ଡାକାଯାନ୍ତି। ପାବମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ହବ୍ୟବାହନା କୁହାଯାଏ। ପାବକ, ସହରକ୍ଷ, ଏବଂ ଶୁଚି, ଯାହାଙ୍କ ମୁଖ ହବ୍ୟବାହନା, ଏହି ତିନିଜଣ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ। ସହରକ୍ଷ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ତିନି ଅଗ୍ନି ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଚାଳିଶିଜଣ ପୁଅ ଓ ପୌତ୍ର ଅଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଏକେକରି କହିବି। ପୃଥିବୀର ଅଗ୍ନି, ପବନା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ପ୍ରଥମ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରହ୍ମଉଦନାଗ୍ନି, ଯିଏ ଭାରତ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବୈଶ୍ୱାନର, ଯିଏ ହବନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେ ପିତୃଲୋକକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ପରେ ଅଥର୍ବଣ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ପଦ୍ମସମୁଦ୍ର ଉପରୁ ମଥି ଉତ୍ପନ୍ନ। ଅଥର୍ବ ଏହି ପୃଥିବୀ ଅଗ୍ନି, ଦକ୍ଷିଣ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ। ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଅଥର୍ବ ଜନ୍ମିଲେ, ଅଙ୍ଗିରସ ଅଥର୍ବଣ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନି ଲୌକିକ ନୁହେଁ, ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ଅଗ୍ନି କୁହାଯାଏ। ପାବମାନ ଉତ୍ସର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି, ଏହା ଗୃହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ପରିଚିତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଅଗ୍ନି। ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ—ସଭ୍ୟ ଓ ଅବସଥ୍ୟ—ସମ୍ଶତ୍ୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ପରେ, ହବ୍ୟବାହନା ଷୋଳ ନଦୀକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଆହବନୀୟ ଭାବେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଷୋଳ ନଦୀ—କାବେରୀ, କୃଷ୍ଣା-ଭେଣୀ, ନର୍ମଦା, ଯମୁନା, ଗୋଦାବରୀ, ବିତସ୍ତା, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ଇରାବତୀ, ବିପାଶା, କୌଶିକୀ, ଶତଦ୍ରୁ, ସରୟୂ, ସୀତା, ମାନସ୍ୱିନୀ, ହ୍ରଦିନୀ, ଓ ପବନା। ଅଗ୍ନି ନିଜକୁ ଷୋଳ ରୂପରେ ବିଭାଜିତ କରି, ଏହି ନଦୀଗୁଡିକର ଅଲ୍ତାରରେ ବିଚରଣ କଲେ। ସେଉଁଠି ଧିଷ୍ଣବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଲ୍ତାରରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ଧିଷ୍ଣବ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ଏପରି, ଏହି ନଦୀପୁତ୍ରମାନେ ଅଲ୍ତାରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଉଁଠି ଯେଉଁ ଧିଷ୍ଣବ ଉପଭୋଗ କରିବାଯୋଗ୍ୟ ଓ ବିଧିମତ ରଖିବାଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ—ପ୍ରବାହଣ, ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧିଷ୍ଣବମାନେ—କ୍ରମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।