ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଅଜମୀଢ଼ ଧୂମ ରଙ୍ଗର ଧୂମିନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାଁଠାରୁ ଏକଶ ଶିରୋମଣି ଧୂମବର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ଋକ୍ଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଋକ୍ଷଙ୍କ ତରଫରୁ ସଂବରଣ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁରୁ। କୁରୁ ପ୍ରୟାଗ ଚାଲିଯାଇ, ଏକ ନୂତନ କ୍ଷେତ୍ର—କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର—ସ୍ଥାପନା କଲେ। ବର୍ଷ ଦରି ମାଟି ଚାଷ କରିବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟବିହ୍ବଳ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। ସେହି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଏବେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କୁରୁଙ୍କ ବିଶାଳ ବଂଶ କୁରୁଙ୍କ ନାମରେ କୌରବ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ। କୁରୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ ସୁଧନ୍ୱନ୍, ଜହ୍ନୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଏବଂ ପ୍ରଜନା ଥିଲେ। ସୁଧନ୍ୱନ୍ଙ୍କ ପୁଅ ଚ୍ୟବନ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ଚ୍ୟବନଙ୍କ ପୁଅ କ୍ରିମି ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଥିଲେ। ଏହି କ୍ରିମି ଋକ୍ଷଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବିଭୁ, ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ। ତାପରେ, ଶୂରବୀର ଚୈଦ୍ୟୋପରିଚର, ଯିଏ ବସୁ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ, ଆକାଶରେ ବାସ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ ଗିରିକା, ଯିଏ ସାତିପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି: ମହାରଥୀ ଓ ମଗଧର ରାଜା ବୃହଦ୍ରଥ, ପ୍ରତ୍ୟଶ୍ରବା, କୁଶ, ଚତୁର୍ଥ ହରିବାହନ, ପଞ୍ଚମ ଯଜୁ, ଷଷ୍ଠ ମତ୍ସ୍ୟ, ଏବଂ ସପ୍ତମ କାଳୀ। ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ପୁଅ କୁଶାଗ୍ର, ଯିଏ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କୁଶାଗ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ବଳଶାଳୀ ବୃଷଭ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପୁଣ୍ୟବାନ୍, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପୁଣ୍ୟ, ଯିଏ ଥିଲେ ସତ୍ୟଧୃତି। ସତ୍ୟଧୃତିଙ୍କ ପୁଅ ଧନୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସର୍ବ, ସର୍ବଙ୍କ ପୁଅ ସମ୍ଭବ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବୃହଦ୍ରଥ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ଦେହ ଦୁଇ ଖଣ୍ଡ ଭାଗରେ ଜନ୍ମିଥିଲା, ଯାହାକୁ ଜରା ନାମକ ଏକ ମହିଳା ଏକାତ୍ମ କରିଥିଲେ। ଏହିଠାରୁ ସେ ଜରାସଂଧ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହଦେବ, ବଳଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୋମବିତ୍, ଏକ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ। ସୋମବିତ୍ ବଂଶରୁ ମାଗଧମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଦିଗରେ, ଜହ୍ନୁଙ୍କ ପୁଅ ସୁରଥ ଥିଲେ, ଯିଏ ଧରାର ରାଜା। ସୁରଥଙ୍କ ପୁଅ ସୂରବୀର ବିଦୁରଥ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସର୍ବଭୌମ। ସର୍ବଭୌମଙ୍କ ପୁଅ ଜୟତ୍ସେନ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ରୁଚିର, ତାଙ୍କଠାରୁ ଭୌମ, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଟ୍ୱରିତାୟୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହିପରି, ଆୟୁସଙ୍କ ପୁଅ ଅକ୍ରୋଧନ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦେବତିଥି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦକ୍ଷ। ଦକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅ ଭୀମସେନ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦିଲୀପ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତୀପ, ଯିଏ ତିନି ପୁଅଙ୍କ ପିତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି: ଦେବାପି, ଶାନ୍ତନୁ, ଓ ବାହ୍ଲିକ। ବାହ୍ଲିକଙ୍କ ପ୍ରଜା ହେଉଛନ୍ତି ବାହ୍ଲିର ସାତ ରାଜା, ଏବଂ ଦେବାପି ପ୍ରଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ ପାଇଁ ଋଷି ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଲୋକେ କାହିଁକି ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ? କ’ଣ ଦୋଷ ଥିଲା? ତାଙ୍କ ଦେହ ଦୁଷ୍ଟ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଥିଲା, ଏହିଠାରୁ ଲୋକେ ସମ୍ମାନ କରିଲେ ନାହିଁ। ଏବେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଗଳ୍ପ ଶୁଣ। ଶାନ୍ତନୁ ରାଜା ହେଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମହା ଚିକିତ୍ସକ। ତାଙ୍କ ଛୁଆଁ ଲାଗିଲେ, ବୟସ୍କ କିମ୍ବା ରୋଗୀ ଯେ କିଏ ହେଉ, ସେମାନେ ପୁନଃ ଯୁବକ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶାନ୍ତନୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ବିବାହ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଏବଂ ଜହ୍ନବୀଙ୍କୁ ବାହ୍ୟ କଲେ। ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେବବ୍ରତ ଜନ୍ମିଲେ। କାଳୀ ଦଶିନୀଙ୍କୁ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଦେଲେ। ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଅନ୍ୟ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଥିଲେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ, ଯିଏ ପବିତ୍ର ମନ ଓ ନିଷ୍ପାପ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ମାନ୍ୟ ଶେତ୍ରେ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ପ୍ରଧାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ମାନ୍ୟ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚପୁତ୍ର ମିଳିଥିଲେ: ଧର୍ମରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବାୟୁଦେବରୁ ଭୀମସେନ, ଇନ୍ଦ୍ରରୁ ଧନଞ୍ଜୟ ଅର୍ଜୁନ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କୁ ମାଦ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଦ୍ରୌପଦୀ ଦ୍ୱାରା ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲେ: ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ, ଭୀମକୁ ଶ୍ରୁତସେନ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି, ସହଦେବଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତକର୍ମା, ଏବଂ ନକୁଳଙ୍କୁ ଶତାନୀକ। ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଛଅ ମହାରଥୀ ପୁଅ ଥିଲେ। ଭୀମସେନ ଓ ହିଡିମ୍ବାଙ୍କୁ ଘଟୋତ୍କଚ ଜନ୍ମିଲେ; ଭୀମ ଓ କାଶୀ ରାଜନନ୍ଦିନୀ ବଳଧରଙ୍କୁ ସର୍ବଗ। ମାଦ୍ରୀ ସହଦେବଙ୍କୁ ସୁହୋତ୍ର ଦେଲେ; ନକୁଳଙ୍କୁ କରେଣୁମତୀ, ଚେଦିର ରାଜନନ୍ଦିନୀ, ନିରମିତ୍ର ଦେଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଶୂରବୀର ଅଭିମନ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେବକୀ ଦ୍ୱାରା ୟୌଧେୟ ଜନ୍ମିଲେ। ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ପରିକ୍ଷିତ୍ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜୟ କରିଥିଲେ। ପରିକ୍ଷିତ୍ଙ୍କ ପୁଅ ଜନମେଜୟ, ଧର୍ମରେ ପ୍ରବୀଣ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ବାଜସନେୟକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବୈଶମ୍ପାୟନ ଋଷିଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅପମାନିତ ହେଲେ। ଏହିପରି, ଏହି ବଂଶର ଦୀର୍ଘ ଐତିହ୍ୟ ଓ ଦୈବ ଲୀଳା ଏହି କଥାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ, ଯାହା ମହାଭାରତର ମୂଳ ଅଂଶ।