ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପୁଅ ମିଳିଲାନାହିଁ, ସେ ପୁଅ ପାଇଁ ମାରୁତସୋମ ନାମକ ବିଶେଷ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ମାରୁତମାନେ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଭାରତଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଆସିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା। ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଯିଏ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସଂତାନ ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ଉତ୍ସବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ସେଉଁଥିରେ ମାରୁତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଭାରତ, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ପାଇ ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ ଓ କହିଲେ, "ପ୍ରଥମେ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିଲ, ଏବେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି।" ପ୍ରଥମେ ପୁଅ ଉଦ୍ଭବ ବ୍ୟର୍ଥ ଥିବାରୁ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ 'ବିତଥ' ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ବିତଥ ଭାରଦ୍ୱାଜଠାରୁ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଦ୍ୱିଆମୁଷ୍ୟାୟଣ ବଂଶର ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବିତଥ ଜନ୍ମ ନେବା ପରେ ଭାରତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଭାରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ବିତଥଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ବିଶ୍ରୁତିଶାଳୀ ଭୁବମନ୍ୟୁ, ତାଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ—ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ର, ନର, ଗର୍ଗ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସଂକୃତି। ସଂକୃତିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଗୁରୁଧୀ ଓ ରନ୍ତିଦେବ, ଏବଂ ଗର୍ଗଙ୍କ ପୁଅ ଶିବି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୁ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଏହି ଗର୍ଗ ଏବଂ ଶିବିଙ୍କ ଉତ୍ସରୁ ଶୈବ୍ୟ ଓ ଗର୍ଗ, ଦୁଇପ୍ରକାର ଦ୍ୱିଜ ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୁଣ ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଆହାର୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଉରୁକ୍ଷବାହଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ବିଶାଳା ତିନିପୁଅ ଦେଲେ—ତ୍ରୟୁଷଣ, ପୁଷ୍କରି ଓ କବି। ଏହି ଉରୁକ୍ଷବାହ ବଂଶରେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ କାବ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ତିନିଜଣ ମହାର୍ଷି ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଗର୍ଗ, ସଂକୃତି ଓ କାବ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱିଜ ହୋଇ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୁଣ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ଅଙ୍ଗିରସ, ଦକ୍ଷ ଓ ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ଭୂମି ଏହି ବଂଶରେ ଥିଲା। ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ହସ୍ତିନ, ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ଗଜସାହ୍ୱୟ ନାମକ ସହର ତିଆରି କଲେ। ହସ୍ତିନଙ୍କ ତିନିଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଥିଲେ—ଅଜମୀଢ, ଦ୍ୱିମୀଢ ଓ ପୁରୁମୀଢ। ଅଜମୀଢଙ୍କ ତିନିଜଣ ରାଜସୀ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ—ନୀଳିନୀ, ଧୂମିନୀ ଓ କେଶିନୀ, ସମସ୍ତେ କୁରୁ ବଂଶର ମହିଳା। ଏମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଜମୀଢ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶେଷରେ ବୃଦ୍ଧ ନାମକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ। ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ କୃପାରେ, କେଶିନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅଜମୀଢଙ୍କ ପୁଅ କଣ୍ବ ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ମେଧାତିଥି, ଯାହାଠାରୁ କାଣ୍ବାୟନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଭୂମିନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅଜମୀଢଙ୍କ ପୁଅ ବୃହଦନ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବୃହନ୍ତ, ବୃହନ୍ତଠାରୁ ବୃହନ୍ମନସ୍, ବୃହନ୍ମନସ୍ଙ୍କ ପୁଅ ବୃହଦ୍ଧନୁ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ବୃହଦିଷୁ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଜୟଦ୍ରଥ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅଶ୍ୱଜିତ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସେନଜିତ। ସେନଜିତଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ—ରୁଚିରାଶ୍ୱ, କାବ୍ୟ, ଦୃଢରଥ ଓ ଭତ୍ସ (ଅବର୍ତ୍ତକ)। ଭତ୍ସ ଥିଲେ ପରିଭତ୍ସକମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଜ। ରୁଚିରାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁସେନ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପୌରୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ନୀପ, ତାଙ୍କ ଏକଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ନୀପ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୀର୍ତ୍ତିବର୍ଧନ ବଂଶର ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା। କାବ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ସମର, ସେଙ୍କୁ ସଦେଷ୍ଟ ଓ ସମର; ସମରଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ପାରସମ୍ପ ଓ ସଦଶ୍ୱ; ସେମାନେ ତିନିଜଣ। ସମସ୍ତେ ଗୁଣମୟ ଓ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପାରଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁ, ପୃଥୁଙ୍କ ପୁଅ ସୁକୃତ। ସୁକୃତଙ୍କ ପୁଅ ବିଭ୍ରାଜ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅଣୁହ, ଯିଏ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଅଣୁହ ଶୁକଙ୍କ ଜାମାତା ଓ କୃତ୍ବୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଥିଲେ। ଅଣୁହଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଗଦତ୍ତ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣ, ଏବଂ ବିଭ୍ରାଜ ପୁନି ଏଠିକୁ ଶୁଭ କର୍ମରେ ଜନ୍ମିଲେ। ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣଙ୍କ ପୁଅ ଉଦକ୍ଷେଣ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭଲ୍ଲାତ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଜନମେଜୟ। ଏହି ଜନମେଜୟଙ୍କ ଲାଗି ସମସ୍ତ ନୀପମାନେ ଉଗ୍ରାୟୁଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନଶ୍ଟ ହେଲେ। ଏହି ଉଗ୍ରାୟୁଧ କିଏଙ୍କ ପୁଅ, କେଉଁ ବଂଶର, ଏବଂ କାହିଁକି ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କଲେ? ଉଗ୍ରାୟୁଧ ସୂର୍ୟବଂଶୀ ଥିଲେ, ବରାଶ୍ରମ ଆଶ୍ରମରେ ଅଷ୍ଟ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ। ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଞ୍ଜା ପାଇଁ, ସେ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ନାନା ମିଥ୍ୟା ଅନୁନୟ କରି, ଦୁଇପକ୍ଷକୁ ମାରିଦେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କଠାରେ ଆସୁଥିଲେ, ସେ ମାରି ଦେଇ, କହିଲେ, "ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉଛି।" "ମୋ ତପସ୍ୟାର କିଛି ଫଳ ଥାଏ, ତେବେ ଯମ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇଯାଉ।" ଏପରି କହି, ସେ କୃପାବଶତଃ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ। ବଡ଼ ଦୟାରେ, ସେ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ବୀରମାନେ ଏବେ ଚାଲିଗଲେ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।" "ହେ ପାପୀମାନେ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ଦାସ ହେବେ," ଏପରି କହି, ରାଜା ଯମଙ୍କ ସହ ବହୁଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଭୟଙ୍କର ନରକୀୟ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଯମଙ୍କ ସହ ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଥିଲା।