ମାତୃ ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ମହାନ୍ୟ କକ୍ଷିବତ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପିତା ହୋଇଛି। ଏମିତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ମୋ ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ହେଲା।" ଏପରେ, ସେ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇବା ପରେ, କକ୍ଷିବତ ଏକ ହଜାର ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କଲେ। କଉଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ଗୌତମ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ କକ୍ଷିବତଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଦୀଘତମା, ବଳି ଓ ବୈରୋଚନଙ୍କର ମିଳନ ଓ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ବିଷୟରେ ଏଠାରେ କଥା କହାଯାଇଛି। ବଳି, ସେହି ପଞ୍ଚ ନିର୍ଦୋଷ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ନିଜ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆତ୍ମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ବିଲୀନ ହେଲେ। ସେ ସମୟ ଆସିଲା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ସେଠାରେ ଅଙ୍ଗ ରାଜବଂଶର ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ଦଧିବାହନ ରାଜା ଥିଲେ। ଦଧିବାହନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଦିବିରଥ, ତାଙ୍କ ବଂଶରୁ ଧର୍ମରଥ ନାମକ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ଧର୍ମରଥ, ମହାତ୍ମା ଶୁକ୍ର ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର ପାହାଡ଼ରେ ସୋମପାନ କଲେ। ଏହା ପରେ ଧର୍ମରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚିତ୍ରରଥ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସତ୍ୟରଥ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦଶରଥ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ଲୋମପଦ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ ଶାନ୍ତା। ପରେ ଦଶରଥ ବଂଶର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚତୁରଙ୍ଗୀ ସେନାଧିପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କ ଦୟାରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ଯିଏ ନିଜ ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ। ଏହି ଚତୁରଙ୍ଗଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଥୁଲାକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୃଥୁଲାକ୍ଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚମ୍ପା ଥିଲେ; ଚମ୍ପାଙ୍କ ସହର ପୂର୍ବରୁ ମାଲିନୀ ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା। ପୂର୍ଣ୍ଣଭଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହର୍ୟଙ୍ଗ ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ବିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ବାରଣ ଅଥବା ଶତ୍ରୁବାରଣ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାନ ଭୂମିରେ ଆଣିଲେ; ହର୍ୟଙ୍ଗଙ୍କ ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ଭଦ୍ରରଥ ଥିଲେ। ଏହା ପରେ ଭଦ୍ରରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃହତ୍କର୍ମା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃହଦ୍ଭାନୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ମହାତ୍ମା ଜନ୍ମିଲେ। ବୃହଦ୍ଭାନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୟଦ୍ରଥ ଥିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ବୃହଦ୍ରଥ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ। ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ବିଶ୍ୱଜିତ ଓ ଜନମେଜୟ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଙ୍ଗ ଓ ତାଙ୍କୁ କର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ। କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ବୃଷସେନ ଓ ପୃଥୁସେନ। ଏହିମାନେ ଅଙ୍ଗ ରାଜବଂଶର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର; ଏଠାକୁ ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିଲି। ବର୍ତ୍ତମାନ ପୁରୁ ବଂଶର କଥା ଶୁଣ। ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା: "କର୍ଣ୍ଣ କିପରି ସୂତପୁତ୍ର ଓ କିପରି ଅଙ୍ଗପୁତ୍ର? ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଉଛୁ, କାରଣ ଆପଣ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନୀ।" ବୃହଦ୍ଭାନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃହନ୍ମନା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ ଥିଲେ, ଯଶୋଦେବୀ ଓ ସତ୍ୟା, ଦୁହେଁ ଶିବି ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ। ଯଶୋଦେବୀଙ୍କୁ ଜୟଦ୍ରଥ ଓ ସତ୍ୟାଙ୍କୁ ବିଜୟ ନାମକ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ବିଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃହତ୍ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃହଦ୍ରଥ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସତ୍ୟକର୍ମା, ଏକ ମହାମନାବ। ସତ୍ୟକର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଧିରଥ, ଯିଏ ସୂତ (ରଥଚାଳକ) ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦତ୍ତକ ନେଇଥିଲେ, ଏହିପରି କର୍ଣ୍ଣ ସୂତପୁତ୍ର ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ। କର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି। ପୁରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଜନମେଜୟ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରାଚୀତ୍ୱତ, ଯିଏ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବିକାଶ କଲେ। ପ୍ରାଚୀତ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ର ମନସ୍ୟୁ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୀତାୟୁଧ ରାଜା ଥିଲେ। ପୀତାୟୁଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୁନ୍ଧୁ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବହୁବିଧ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସମ୍ପାତି। ସମ୍ପାତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରଂହବର୍ଚା, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ। ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଧୃତା ଦ୍ୱାରା ଦଶ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ଯାହାଙ୍କ ମାତା ଅପ୍ସରା ଥିଲେ। ଏହି ଦଶ ପୁତ୍ର—ଔଚେୟୁ, ହୃଷେୟୁ, କକ୍ଷେୟୁ, ସନେୟୁକ, ଧୃତେୟୁ, ବିନେୟୁ, ସ୍ଥଳେୟୁ, ଧର୍ମେୟ, ସମ୍ନତେୟୁ, ପୁଣ୍ୟେୟୁ—ଏମିତି ଉଚ୍ଚଔର୍ଜ୍ଵଳା, ତକ୍ଷକଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ତାଙ୍କୁ ଏକ ରାଜା ଅନ୍ତିନର ଜନ୍ମିଲେ; ଅନ୍ତିନର ଓ ମନସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମୂର୍ତ୍ତରୟ, ଏକ ପ୍ରବଳ ବୀର, ତ୍ରିବନ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନ୍ୟ, ତୃତୀୟ ଝିଅ ଗୌରୀ, ଯିଏ ମନ୍ଧାତାଙ୍କ ଶୁଭ ମାତା। ଇଲିନାଙ୍କୁ ଏକ କନ୍ୟା ହେଲେ, ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶବ୍ଦ ଓ ପ୍ରତାପରେ ନିଷ୍ଠ। ଏହି ଇଲିନାଠାରୁ ଶୁଭଦା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଉପଦାନବୀ, ଇଲିନାଠାରୁ ଚାରି ପୁତ୍ର ଲାଗିଲେ—ଋଷ୍ୟନ୍ତ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରବୀର, ଅନଧ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ସନ୍ତାନ ସମିତିଞ୍ଜୟ ହେଲେ; ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଭାରତ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାଙ୍କ ନାମରେ ଭାରତ ବଂଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଷୟରେ ଏକ ଦେହବିହୀନ ସ୍ୱର କହିଲା: "ମାତା ହେଉଛନ୍ତି ଭାଣ୍ଡା, ପିତା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଏହି ପୁତ୍ର ତାଙ୍କର ନିଜ।" "ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ସ୍ୱୀକାର କର; ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ପିତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଯମଲୋକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଏହି ଶିଶୁର ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଶକୁନ୍ତଳା ସତ୍ୟ କହୁଛନ୍ତି।" ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଭାରତଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରେ, ମାତାମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ବଡ଼ ବିନାଶ ଘଟିଥିଲା। ଏହା ପରେ, ମାରୁତମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭାରତଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣିଦେଲେ। "କିପରି ମହାତେଜସ୍ବୀ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ମାରୁତମାନେ ଭାରତଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରେଷିତ କଲେ?"—ଏହି କଥା ମୋତେ ଏଠାରେ ଜଣାଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଭାଉଜ ଗର୍ଭବତୀ ଥିଲେ, ଉଶିଜା ଭୂମିରେ ରହିଥିଲେ। ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କ ଭାଉଜକୁ ଦେଖି, ଏମିତି କହିଥିଲେ...