ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଦାନବମାନେ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନେଇ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ବନ୍ଧରେ ପଡ଼ିଥିଲେ । କେହି ଭାର୍ଗବ କିମ୍ବା ବାଂଗିରା, ଯିଏ ହେଉନାହିଁ, ସେ ଆମର ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁ; ଆମେ ସେଉଁଠି ନିଜେ ନିଜେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁ । ଏହିପରି କହି, ସମସ୍ତ ଅସୁରମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, କାବ୍ୟଙ୍କ କଥା ମାନିଲେ ନାହିଁ । ଭାର୍ଗବ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଭିମାନ ଦେଖି, କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ—"ମୁଁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲି ମଧ୍ୟ ଦାନବମାନେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ନାହିଁ" ବୋଲି ଭାବିଲେ । ତେଣୁ, ସେ କହିଲେ—"ତୁମେ ତୁମର ଜ୍ଞାନ ହରାଇବା ଏବଂ ପରାଜିତ ହେବା", ଏହିପରି ଶାପ ଦେଇ କାବ୍ୟା ଚାଲିଗଲେ । କାବ୍ୟଙ୍କ ଶାପ ଦେବା ଜଣି ବୃହସ୍ପତି ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ରୂପକୁ ଫେରାଇଲେ । ଏହିପରି ଜଣା ପଡ଼ିଲା ଯେ ଅସୁରମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ପରାଜିତ ହେଲେ, ବୃହସ୍ପତି ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ସେଉଁଠାରେ ଦାନବମାନେ ବିମୂଢ଼ ହେଇଗଲେ । "ହାଏ, ଆମେ ଠକାଯାଇଛୁ!"—ଏହିପରି ସେମାନେ ଏକାପରେ ଏକା କହି ଆପସରେ ମୁହଁ ହୋଇଲେ, ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କ ଚତୁର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି । ମାୟାରେ ଠକାଯାଇ, ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର କାବ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଲେ । ତାପରେ, ସେମାନେ କାବ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁହଁ ନମାଇ ଦଢ଼ି ହେଲେ । ସେମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଥିବା ଦେଖି, କାବ୍ୟା ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏହି ଅସମ୍ମାନରେ ତୁମେ ପରାଜିତ ହେଲା ।" ଶୁକ୍ର ଏପରି କହିଲେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି କହିଲେ: "ଭାର୍ଗବ, ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ ।" ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅଗ୍ରେ କହିଲେ: "ଭାର୍ଗବ, ନିଜ ଶରଣାର୍ଥୀ ଏବଂ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର; ଆପଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ଆମେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗୁରୁ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଉଛୁ । ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆପଣ ନିଜ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ ।" "ଯଦି ଆପଣ ଦୟା କରିବେ ନାହିଁ, ଭୃଗୁପୁତ୍ର, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଆମେ ଆଜି ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ।" କାବ୍ୟା ଏହି ଅନୁରୋଧ ଏବଂ ଦୟା ଦେଖି, ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି କହିଲେ: "ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ପାତାଳକୁ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ ।" "ଯାହା ଲିଖିତ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଘଟିବ; କାରଣ ଭାଗ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ତୁମେ ଆଜି ଯେ ଜ୍ଞାନ ହରାଇଛ, ଏହା ପୁଣି ପାଇବ । ଏକଥର ଦେବତାମାନେକୁ ଜିତିବା ପରେ, ପାତାଳକୁ ଯିବ ।" ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଆସିଲା, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: "ମୋର କୃପାରେ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ସହିତ ଭୋଗ କରିଛ ।" ଦଶଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ ବିତିଗଲା, ଦେବତାମାନେକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ ସମୟ ଶାସନ କଲେ । ସାବର୍ଣ୍ଣି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ରାଜ୍ୟ ତୁମର ପୁନଃ ହେବ; ତୁମର ନାତି ବଳି ପୁନି ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅଧିପତି ହେବ । ବଳିଙ୍କୁ ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁ ଏହିପରି କହିଥିଲେ; ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଲୋକ ନେଇଯାଇଥିଲେ, ସେଠି ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ତାଙ୍କର ହେଲା । ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଦିଆଯାଇଥିଲା । "ବଳି ଦେବତାମାନେର ରାଜା ହେବେ", ପ୍ରଭୁ ମୋତେ କହିଥିଲେ; ସେଠିପାଇଁ ସେ ସମୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଦୃଶ୍ୟ ଅଛନ୍ତି । ଏକ ଅନ୍ୟ ବର ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କୁ ତୁମକୁ ଦେଇଥିଲେ; ଏହିପରି ତୁମେ ଅସୁରମାନେ ସହିତ ନିର୍ବିକାର ରୁହ । ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହି କଥା କହିପାରି ନଥିଲି, ବ୍ରହ୍ମା ଭବିଷ୍ୟତ ଜାଣି ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଇନଥିଲେ । ମୋର ଏହି ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟ, ଦୁହେଁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନିକଟରୁ ଆସିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ । ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଅସୁର, କାବ୍ୟା ଓ ମହାତ୍ମା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲିଗଲେ । ଶୁକ୍ରଙ୍କ କଥାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭବିଷ୍ୟତ ଶୁଣି, ଏବଂ ଜୟ ଆଶା କରି, ସମସ୍ତ ଅସୁର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଦେବତାମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ । ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକାଠି ହେବା ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଏକାଠି କରି ସେମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ । ସେଠି ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶତବର୍ଷ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠି ଅସୁରମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ପରାଜିତ କଲେ; ତେବେ ଦେବତାମାନେ ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କଲେ । "ଆସ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣକୁ ଯଜ୍ଞରେ ଡାକିବା; ତେବେ ଅମେ ଅସୁରମାନେକୁ ହରାଇପାରିବା"—ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ଶଣ୍ଡା ଓ ଅମର୍କଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ । ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକୁ ଡାକି, ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: "ଅସୁରମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କର; ଆମେ ଦାନବମାନେକୁ ହରିବା ପରେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ।" ଏହିପରି ସମ୍ମତି କରି, ଶଣ୍ଡା ଓ ଅମର୍କ ଦେବତାମାନେ ପକ୍ଷରେ ଯୋଗ ଦେଲେ; ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଜୟ ପାଇଲେ, ଦାନବମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ । ଶଣ୍ଡା ଓ ଅମର୍କ ତ୍ୟାଗ କରିବାରୁ ଦାନବମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଲେ; ପୁରୁଣା କାଳରେ ଏହିପରି ଭୃଗୁପୁତ୍ର କାବ୍ୟାଙ୍କ ଶାପରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ବିନାଶ ହେଲେ । କାବ୍ୟାଙ୍କ ଶାପରେ ଦଳିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସହାୟ ହରାଇ ଦେବତାମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିବାରୁ ଦାନବମାନେ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଯାଇ, ଦାନବମାନେ ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଦମିତ ହେଲେ; ଏହିଠାରୁ ଭୃଗୁଙ୍କ ଅନୁଚିନ୍ତିତ ଶାପ ଫଳିଲା । ପୁନି ପୁନି, ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ଅବନତି ହୁଏ, ବିଷ୍ଣୁ ଅବତାର ନେଇ, ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରି ଅସୁରମାନେକୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି । ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଯେଉଁ ଅସୁରମାନେ ରହିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମାନବ ହାତରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାକୁ ଥିଲେ, ପ୍ରଭୁ ସେମାନେକୁ 'ବ୍ରାହ୍ମଣ' ଘୋଷଣା କଲେ । ଧର୍ମରୁ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ଦେବତାମାନେ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଯଜ୍ଞ ରକ୍ଷା କଲେ । ସେ ଉଦ୍ଭବ ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଧାନ ଋତ୍ବିଜ୍ ଥିଲେ; ଚତୁର୍ଥ ଯୁଗରେ, ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ, ଏହି ଘଟଣା ହେଲା । ସମୁଦ୍ର ଶେଷରେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବତାର ନରସିଂହ ରୂପେ, ରୁଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ଋତ୍ବିଜ୍ ଥିଲେ ।