ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥାରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ବଂଶାବଳୀ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ନାମ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ପ୍ରଥମେ, ଏହି ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି: ଅଜଏକପାଦ, ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ରୈବତ, ହର, ବହୁରୂପ ଏବଂ ତ୍ରୟମ୍ବକ । ଏହି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ମିଳିଛି। ତାପରେ, ସାବିତ୍ର, ଜୟନ୍ତ, ପିଣାକୀ ଏବଂ ଅପରାଜିତ ନାମକ ରୁଦ୍ରମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ସମସ୍ତେ ମୋଟେ ଏଗାରୋଟି ଦେବସେନାପତି ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମନୋଜ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ, ଏହାର ସଂଖ୍ୟା ଅଠାଉଁଚାଳିଶି କୋଟି, ଏବଂ ସେମାନେ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି ପରିଗଣିତ। ଏହି ସେନାପତିମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ, ନାତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଂଶଜମାନେ, ସୁରଭୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ଜନନୀମାନେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦାନୁ, ଅରିଷ୍ଟା ଏବଂ ସୁରସା, ସହିତ ସୁରଭୀ, ବିନତା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ଇରା, କଦ୍ରୁ ଏବଂ ବିଶ୍ୱା ଏହି ସପ୍ତ ମହିଳାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବିଷୟରେ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ତେବେ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ ଓ ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଥିଲେ ସେମାନେ ‘ତୁଷିତ’ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ହେଲେ: ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଯମ, ବିବସ୍ୱାନ, ସବିତା, ପୂଷା, ଅଂଶୁମାନ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ। ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ, ହଜାର ରଶ୍ମିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅଦିତି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଭୃଶାଶ୍ୱ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ଭାବେ ପରିଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଲୟ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏ। ଏହାପରେ, ଦିତିଙ୍କୁ କଶ୍ୟପଙ୍କଠାରୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ମିଳିଥିଲେ—ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏବଂ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ଚାରିଝଣ ପୁଅ ଥିଲେ: ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଅନୁହ୍ଲାଦ, ସଂହ୍ଲାଦ ଏବଂ ହ୍ଲାଦ। ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଆୟୁଷ୍ମାନ, ଶିବି ଏବଂ ବାଷ୍କଳ; ଚତୁର୍ଥ ପୁଅ ଭାବେ ବିରୋଚନ ଥିଲେ, ଯିଏ ବଳିଙ୍କ ପିତା ଭାବେ ଖ୍ୟାତ। ବଳିଙ୍କ ଏକଶେ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଣ ସବୁଠୁ ବଡ଼, ଏହି ବାଣଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁତାପନ, ନିକୁମ୍ଭନାଭ, ଗୁର୍ବକ୍ଷ, କୁକ୍ଷିଭୀମ ଓ ବିଭୀଷଣ ଥିଲେ। ବାଣଙ୍କ ଅନେକ ଭାଇ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁଣରେ ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟ। ବାଣଙ୍କୁ ହଜାର ହାତ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ତିନି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ ତୁଷ୍ଟ କରି, ବାଣ ମହାକାଳ ଭାବେ ପରିଣତ ହେଇଥିଲେ ଏବଂ ପିଣାକୀଙ୍କ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଉଲୂକ, ଶକୁନି, ଭୂତସନ୍ତାପନ ଏବଂ ମହାନାଭ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ସତରେ କୋଟି ନାତି-ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିବିଧ ଆକୃତି ଓ ଶକ୍ତିର ଧାରକ ଥିଲେ। ଦାନୁଙ୍କୁ କଶ୍ୟପଙ୍କଠାରୁ ଶତ ପୁଅ ମିଳିଥିଲେ, ସେମାନେ ଶକ୍ତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବିତ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସବୁଠୁ ପ୍ରମୁଖ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତାପରେ ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା, ଶକୁନି, ଶଙ୍କୁଶିରୋଧର, ଅୟୋମୁଖ, ଶମ୍ବର, କପିଶ, ମାରୀଚି, ମେଘବାନ, ଇରା, ଗର୍ଭଶିରା, ଵିଦ୍ରାବନ, କେତୁ, କେତୁବୀର୍ୟ, ଶତହ୍ରଦ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ସପ୍ତଜିତ, ଵଜ୍ରନାଭ, ଏକଚକ୍ର, ମହାବାହୁ, ଵଜ୍ରାକ୍ଷ, ତାରକ, ଅସିଲୋମା, ପୁଲୋମା, ବିନ୍ଦୁର୍ବାଣ, ସ୍ଵର୍ଭାନୁ, ବୃଷପର୍ବନ—ଏମାନେ ସବୁଠୁ ପ୍ରମୁଖ ଦାନୁପୁତ୍ର। ସ୍ଵର୍ଭାନୁଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରଭା, ପୁଲୋମାଙ୍କ କନ୍ୟା ଶଚୀ; ମୟାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ ଉପଦାନବୀ, ମଣ୍ଡୋଦରୀ ଓ କୁହୁ। ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରା। ଵୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ଦୁଇ କନ୍ୟା ପୁଲୋମା ଓ କାଳକା। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସଂଯୋଗରେ ମାରୀଚିଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଏକଥରେ ସଠି ହଜାର ଦାନବ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ମାରୀଚି ପୂର୍ବେ ପୌଲୋମ ଓ କାଳକେୟ ଦାନବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଜୟ ଏବଂ ହିରଣ୍ୟପୁରରେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ। ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରରେ, ଏହି ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ ପାଇଥିଲେ। ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ସିଂହିକାରେ ସଂଯୋଗରୁ ସୈଂହିକେୟ ଦାନବ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ତ୍ରୟୋଦଶ ଭାଉଁପୁଅ ଥିଲେ: ବ୍ୟଂସ, କଳ୍ପ, ନଳ, ବାତାପି, ଇଲ୍ବଳ, ନାମୁଚି, ଶ୍ଵସୃପ, ଅଜନ, ନରକ, କାଳନାଭ, ସରମାଣ; ଏହିମାନେ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ କାଳବୀୟ, ଦାନୁବଂଶର ଗୌରବବଢ଼ାଇଥିଲେ। ସଂହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ନିବାତକବଚ ଦାଇତ୍ୟ ଥିଲେ, ଏହିମାନେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସମାନେ କେହି ହରାଇପାରିନଥିଲେ; ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଭର୍ଗଙ୍କ ଏକାନ୍ତ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ। ତାମ୍ରାଙ୍କୁ ମାରୀଚିଙ୍କର ଦ୍ୱାରା ଛଅଟି କନ୍ୟା ମିଳିଥିଲେ: ଶୁକୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, ସୁଗ୍ରୀବୀ, ଗୃଢ୍ରିକା ଓ ଶୁଚି। ଶୁକୀ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଟିଆପଖା ଓ ଗାଁଠିଆ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ଶ୍ୟେନୀ ଚିଲି, ଭାସୀ ଗୃଧ୍ର, କୁରରୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରକାରର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଗୃଢ୍ରିକା ଗୃଧ୍ର ଓ ପାଉଁଖି ପକ୍ଷୀ ଦେଇଥିଲେ, ପାରାବତୀ ଫାକିରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ, ହଂସୀ ହଂସ, କଦମ୍ବ ଓ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦେଇଥିଲେ, ପ୍ଲବା ଜଳପକ୍ଷୀ ଦେଇଥିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବୀ ଛାଗଳ, ଘୋଡ଼ା, ମେଉଁଝି, ଉଣ୍ଟ ଓ ଗଧା ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଏହି ଭାବରେ ତାମ୍ରାଙ୍କ ବଂଶ ପ୍ରସ୍ତାବ ହେଲା। ଏବେ ଶୁଣ, ବିନତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ: ଗରୁଡ଼, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମହାନ ନାୟକ, ଏବଂ ଅରୁଣ, ଉଡ଼ୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ। ଏକ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ କନ୍ୟା ସୌଦାମନୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଅରୁଣଙ୍କ ପୁଅ ସମ୍ପାତି ଓ ଜଟାୟୁ, ସମ୍ପାତିଙ୍କ ପୁଅ ବଭ୍ରୁ, ଶୀଘ୍ରଗା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ। ଜଟାୟୁଙ୍କୁ କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଶତଗାମୀ, ସାରସ, ରଜ୍ଜୁବାଳ ଏବଂ ଭେରୁଣ୍ଡ ନାମକ ପୁଅ ଥିଲେ।