ଏକ ସମୟର କଥା, ମଘବାନ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, ଦେବୀ କହିଲେ, “ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଶକ୍ତିବଳେ ଦହି ଦେବି—ମୋର ତପୋବଳ ଦେଖିବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ।” ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଇଁଜଣ ଅବଶ ହେଇ ବନ୍ଧି ଯାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “କିପରି ଆମେ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବୁ?” ତେବେ ଭୟଭୀତ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ତିନିଁ ଆମକୁ ଦହିବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ମାର। ତାଙ୍କର ବିଶେଷ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ; ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ ବଧ କରିବାର ଦୁଃସାହସ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ନିଷ୍ଠୁର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ଏହି ଭୟାନକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ମହାମୁନି ଭୃଗୁ କ୍ରୁଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ଧର୍ମ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏକ ନାରୀଙ୍କୁ ବଧ କଲ; ଏହିପାଇଁ ସପ୍ତ ଜନ୍ମ ମଣିଷ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନିବାକୁ ପଡିବ।” ଏହିପରି ଭାବେ, ଏହି ଶାପ ଅନୁସାରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ହ୍ରାସ ପାଏ, ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ତାପରେ ଭୃଗୁ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଦେହ ସହିତ ଯୋଡି, ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ଦେବୀ, ବିଷ୍ଣୁ ତୁମକୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେବି। ଯଦି ମୁଁ ସତ୍ୟ ଧର୍ମ ଜାଣିଛି ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛି, ଏହି ସତ୍ୟରେ ତୁମେ ପୁନଃ ଜୀବିତ ହେଉ।” ଏହିପରି କହି, ଶୀତଳ ଜଳ ଛିଟି ଦେଇ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଲେ। ଦେବୀ ଜଣେ ଶୁୟା ଠାରୁ ଉଠିଥିବା ପରି ଜାଗି ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଚତୁର୍ଦିଗରେ “ଅତି ଉତ୍ତମ! ଅତି ଉତ୍ତମ!” ବୋଲି ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଭୃଗୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ମିଳିଲା, ଏହା ଦେବତାମାନେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ଭୃଗୁ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହେଲେ, କାବ୍ୟଙ୍କୁ ଭୟ କରି ଶାନ୍ତି ନ ପାଇଲେ। ତେଣୁ ସତର୍କ ରହି, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଜୟନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “କାବ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଭୟାନକ ଉପବାସ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଭୃଗୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଛି।” “ଏବେ ତୁମେ ଯାଅ, ତାଙ୍କର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ତାଙ୍କର ମନ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ସେବା କର, ଅବିରତ ଚେଷ୍ଟା କର। ଏପରି ଭାବେ କାବ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛ; ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟା କର।” ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି, ଜୟନ୍ତୀ କାବ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଧୂଆଁ ପିଇଁ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦିଆଯାଉଥିବା, ଏବଂ ଯକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଦେଖିଲେ। ଏଭଳି କ୍ଲେଶ ଭୋଗୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କାବ୍ୟ ନିଜ ମହିମାରେ ଅଚଳ ଥିଲେ। ତେଣୁ ଜୟନ୍ତୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କାବ୍ୟଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ମୃଦୁ ମାସାଜ୍, ଶାନ୍ତିଦାୟକ ସେବା ଓ ତାଙ୍କ ଉପବାସ ଅନୁଯାୟୀ ନିୟମରେ ବର୍ଷର ପରେ ବର୍ଷ ତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ଅନ୍ତେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଧୂଆଁ ଉପବାସ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା, କାବ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେବାକୁ କହିଲେ। “ଏହି ଉପବାସ କେବଳ ତୁମେ କରିଛ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନୁହେଁ। ତୁମ ତପ, ଜ୍ଞାନ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବ। ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କର, ସେସବୁ ତୁମ ପାଇଁ ଅଛି। ଏହା କାହାକୁ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଉପରେ ସ୍ଵାମୀ ହେବା।” ଏପରି ବର ଦେଖି, ଭବ (ମହେଶ୍ଵର) ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ପ୍ରଜାପତିତ୍ୱ, ଧନପତି ଓ ଅଜୟତ୍ୱ ଦେଲେ। ଏହି ବର ପାଇ ବଡ଼ ଖୁସି ହୋଇ କାବ୍ୟ ଦେବାଦିଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୁତି କଲେ, ନୀଳ-ଅରୁଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେ କହିଲେ: “ଶିତିକଣ୍ଠ, କନିଷ୍ଠ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଲିହିବାକୁ ପ୍ରେମୀ, କାବ୍ୟମୁନି, ବର୍ଷ, ସୋମନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଜଟାଧାରୀ, ଉଗ୍ର, ପିଙ୍ଗଳନେତ୍ର, ବରଦାନ୍ତା, ପୂଜିତ, ପବିତ୍ର, ଦେବାଦିଦେବ, ଶୀଘ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୁକୁଟଧାରୀ, ସୁନ୍ଦରମୁଖ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଧନବୀଜ, ରୁଦ୍ର, ତପସ୍ବୀ, ବିଚିତ୍ରବସନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ବିକଳ, ସେନାପତି, ରକ୍ତ, ମୁନି, ରାଜବୃକ୍ଷ, ସର୍ପପ୍ରିୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶହ ମୁଣ୍ଡିଆ, ଶହ ଚକ୍ଷୁ, ଦାନଶୀଳ, ବରଦାନ୍ତା, ଶୁଭରୂପୀ, ଶ୍ଵେତ, ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପର୍ବତେଶ୍ଵର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବଳଶାଳୀ, ଘୃତପାନ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠବସନ୍ଧାରୀ, ଧନୁର୍ଧର, ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଖଡ୍ଗଧାରୀ, ତାରା, ସୁନ୍ଦରନେତ୍ର, ତପସ୍ବୀ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଭୟାନକ, ଉଗ୍ର, ଶୁଭଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମହାଦେବ, ଶର୍ବ, ବିବିଧ ରୂପୀ ଓ ଶୁଭ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀ, ମଧ୍ୟମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଗୃହପତି, ପିଣାକଧାରୀ, ମୋକ୍ଷଦାତା, ଏକାକୀ, ମୃଗୟାକାରୀ, କୌଶଳୀ, ଧୃଢ଼, ଭୟାନକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବହୁନେତ୍ର, ଧାରକ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଖପରଧାରୀ, ବୀର, ମୃତ୍ୟୁ, ତ୍ରିନେତ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପିଙ୍ଗଳ, ଚିତ୍ର, ରୁକ୍ଷ, ରକ୍ତ, ପିଣାକଧାରୀ, ଶୀଘ୍ର, ବିଚିତ୍ର, ରକ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଡମ୍ରୁ, ଏକପଦ, ଅଜ, ଜ୍ଞାନଦାତା, ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ତପସ୍ବୀ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।” ଏପରି ଭାବରେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୁତି ହେଲା।