ଏହି ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଦୃତଗତିରେ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ। ଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ତାଡ଼ି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶୁକ୍ର ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଶୁକ୍ର ତାଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ହଟାଇଲେ, ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ, ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଅଚଳ ଦେଖି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ତାପରେ କାବ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ସ୍ମରଣ କରି, ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଉପକାରୀ କଥା କହିଲେ— “ତିନି ଜଗତ ସମସ୍ତେ ତୁମଠାରୁ ବାମନ ତିନି ପଦରେ ନେଇଛନ୍ତି, ବଲି ବନ୍ଧିତ, ଜମ୍ଭ ହତ, ଓ ବିରୋଚନ ମୃତ। ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ବାରୋଟି ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ କରିଛନ୍ତି, ତୁମ ପ୍ରମୁଖମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଏବେ ତୁମେ କେବଳ କିଛି ଅଛ, ଏହିପରିସ୍ଥିତିରେ ଆଉ ଯୁଦ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏକ ଉପାୟ କହିବି—ଉଚିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର। ମୁଁ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଅଜୟୀ ମନ୍ତ୍ର ଆଣିବି; ସେହି ଅପରାଜିତ ମନ୍ତ୍ର ମିଳିଲେ, ଆମେ ପୁଣି ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ ମିଳିବ।” ଏପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ଦାନବମାନେ ସହମତ ହେଲେ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ, କବଚ ପିନ୍ଧିନାହିଁ, ରଥ ବିନା ଅଛୁ। ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଆମେ ବନରେ ବାଲ୍କଳ ଧାରଣ କରି ତପସ୍ୟା କରିବୁ।” ଦାନବମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିବା ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ। ତାପରେ କାବ୍ୟ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ— “କିଛି ସମୟ ଧରି ଅବିଚଳ ତପସ୍ୟା କର, ଯାଏଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଓ ଦାନବମାନେ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରୁହ, ଏବଂ ମୋ ପ୍ରତିକ୍ଷା କର।” ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, କାବ୍ୟ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଶୁକ୍ର ମହାଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଦେବ, ଆମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ହରାଇ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦେବା ପାଇଁ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନଥିବା ସେହି ମନ୍ତ୍ର ଚାହୁଁଛି।” ଏପରି ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ଦେବତା କହିଲେ— “ହେ ଭାର୍ଗବ, ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଧୂମ୍ରକୁ ଆହାର କରି, ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନକୁ କରି ଉଲ୍ଟା ହୋଇ ଉପବାସ କର; ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ ତୁମେ ମନ୍ତ୍ର ପାଇବ। ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।” ଶୁକ୍ର, ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅନୁମତି ନେଇ, ଦେବଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ— “ଯଥା ଆଜି ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ମୁଁ ସେହି ନିୟମ ପାଳନ କରିବି।” ଶୁକ୍ର ଯିବାବେଳେ, ଦେବତା ଧୂମ୍ରଧାରୀ କୁଣ୍ଡଧାରକୁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ଶୁକ୍ର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦାନବମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଲାଗି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଜାଣି, ଦାନବମାନେ ନୀତିକୁ ଅନୁସରି ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ନିକଟେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଭୟରେ ଦାନବମାନେ ଉଠି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆମେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ, ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଛ, ଆମର ଗୁରୁ ବ୍ରତରେ ଅଛନ୍ତି, ତଥାପି ଆପଣମାନେ ଆମକୁ ମାରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଆମେ ଗୁରୁ ବିନା, ଅସ୍ତ୍ର ବିନା, ବାଲ୍କଳ ଓ କୃଷ୍ଣାଜିନ ପିନ୍ଧି, ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଅଛୁ। ଆମେ କେହିପରି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇପାରିବୁନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି, ଆମେ କାବ୍ୟମାତାଙ୍କ ଶରଣେ ଯିବା। ଗୁରୁ ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କଷ୍ଟ ସହିବା, ଶୁକ୍ର ଫେରିଲେ ପୁଣି ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବା।” ଏପରି କହି ସମସ୍ତେ କାବ୍ୟମାତାଙ୍କ ଶରଣେ ଗଲେ। ସେ ଦାନବମାନେଙ୍କ ଭୟ ଦେଖି କହିଲେ— “ଭୟ କରନି, ଭୟ କରନି—ତୁମେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ସମୟରେ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ।” କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶରଣ ଦେଇଥିବା ଦେଖି, ଶକ୍ତି ବିଚାର ନ କରି, ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମୁଁ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ବିନା କରିଦେବି।” ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ମହାତପସ୍ୱିନୀ ଏବଂ ଯୋଗଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ଦେବୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଚଳ କରିଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଅଚଳ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। ଦେବସେନା ପଳାଇଗଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମୋତେ ପ୍ରବେଶ କର, ଶୁଭ ହେଉ; ମୁଁ ତୁମକୁ ନେଇଯିବି, ଦେବମନ୍ଦାରୀ।” ଏହା ଶୁଣି ପୁରନ୍ଦର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖି, ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ— “ଏବେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ବଳପୂର୍ବକ ଦହିଦେବି—ମୋ ତପୋବଳ ଦେଖାଯାଉ।” ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ବନ୍ଧିତ ହେଲେ; ଏବେ ବିଷ୍ଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆମେ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଇବୁ?” ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— “ପ୍ରଭୁ, ସେ ଆମକୁ ଦହିବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ଘାତ କର; ମୁଁ ତାଙ୍କର ବିଶେଷ ଶକ୍ତିରେ ଅତିଭାରୀ ହୋଇଯାଇଛି—ତୁମେ ଦେରି କରନି, ଶୀଘ୍ର କର।” ବିଷ୍ଣୁ ଏହା ଶୁଣି, ନାରୀ ଘାତ କରିବା ଦୁର୍ଭର ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲେ, ତଥାପି ଅପଦ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ। ତାପରେ, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଓ ଭୟଭୀତ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୂର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଶିର କାଟିଦେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଋଷିମନ୍ଦଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୃଗୁ ଦେବୀଘାତ ପାଇଁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ— “ଧର୍ମ ଜାଣି ଏକ ଅଘାତ୍ୟ ନାରୀକୁ ଘାତ କଲେ, ତେଣୁ ଏଠି ତୁମେ ସପ୍ତବାର ମଣିଷ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେବ। ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ହ୍ରାସ ହେବ, ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେବେ।” ଏପରି କହି, ଭୃଗୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ଜପି ଦେବୀଙ୍କ ଶିର ଉଠାଇ ଦେହ ସହିତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ— “ହେ ଦେବୀ, ବିଷ୍ଣୁ ତୁମକୁ ଘାତ କଲେ; ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଉଛି। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଦେହ ସହିତ ଯୋଡ଼ି, କହିଲେ— ‘ସେ ବଞ୍ଚୁନ୍ତୁ।