ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ଧର୍ମର ନିୟମ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଏହା ପଛରେ ଭୃଗୁଙ୍କର ଶାପ ଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ଏହି ଦେବ-ଅସୁର ସଂସ୍ଥାରେ ସେ କିପରି ନିଜେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ, ଏହା କିପରି ଘଟିଲା, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କର ଅଂଶ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ନେଇ ଯେଉଁ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ସେଗୁଡିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା । ବରାହ ଆଦି ଦଶ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ତା’ଠାରେ ଦୁଇଟି ଅଧିକ ଯୁଦ୍ଧ, ଶଣ୍ଡ ଓ ଅମର୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ । ଏବେ ଛୋଟ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ, ଯାହା ମୁଁ କହିବାକୁ ଯାଉଛି—ପ୍ରଥମ ହେଉଛନ୍ତି ନରସିଂହ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ବାମନ । ତୃତୀୟ ହେଉଛନ୍ତି ବରାହ, ଚତୁର୍ଥ ଅମୃତ ମଥନ ଯୁଦ୍ଧ, ପଞ୍ଚମ ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ ଭାବେ ପରିଚିତ । ଷଷ୍ଠ ଆଡିବକ, ସପ୍ତମ ତ୍ରିପୁର, ଅଷ୍ଟମ ଅନ୍ଧକ ଓ ନବମ ହେଉଛି ଭୟଙ୍କର ବୃତ୍ରବଧ । ଦଶମ ଧାତ୍ର, ତା’ପରେ ହାଳାହଳ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୋଳାହଳ ଯୁଦ୍ଧ ଅଛି । ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ନରସିଂହ ବଧ କଲେ; ବାମନ ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ଯେତେବେଳେ ବଳି ତିନି ଲୋକ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ । ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକକ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ; ବରାହଙ୍କ ଦାଢ଼ିରେ ସମୁଦ୍ର ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇଗଲା । ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅମୃତ ମଥନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ; ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ । ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିରୋଚନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇଲେ କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ । ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଦାନବ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ; ଅନ୍ଧକ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁର, ପିଶାଚ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ବିନଶ୍ଟ ହେଲେ । ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ନିଜ ଋଷିପୁର୍ବଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଧ ହେଲେ; ଭୟଙ୍କର ବୃତ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ହାଳାହଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ । ତା’ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ପଛକୁ ଫେରାଇଲେ; ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହ ବ୍ୟାନର ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗ ଏବଂ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଲୁଚି ଥିଲେ, ମହେନ୍ଦ୍ର ବ୍ୟାନର ଚିହ୍ନରେ ସେଉଠି ବଧ କଲେ । ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ବୃଷଭ ଦେବତା ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକତ୍ରିତ ଏବଂ ସଂଯମିତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଜୟ କଲେ । ଯଜ୍ଞର ଶେଷକାଳରେ, ଦେବମାନେ ନପୁଂସକ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଏହି ହେଉଛି ଦେବ-ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ବାରଟି ଯୁଦ୍ଧ । ଏହି ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧ, ଯାହା ଉଭୟଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କଲା, ତଥାପି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଂଗଳ ପାଇଁ ହେଉଥିଲା । ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦଶ ମିଳିଅନ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ । ଏଠାରେ ଏଉଁଠି ସତ୍ତରି ଦୁଇ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦଶ ମିଳିଅନ ବର୍ଷ ସହ ଅସୀ ହଜାର ବର୍ଷ ତିନି ଲୋକ ଉପରେ ସ୍ୱାମୀତ୍ୱ ଲାଗିଲା । ପରେ, ବଳି ରାଜା ପୁନଃ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଏବଂ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ବର୍ଷ ସହ ଦୁଇ କୋଟି ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ । ବଳି ଯେତେଦିନ ରାଜ୍ୟ କଲେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସେହି ସମୟ ଦେଉଁଠି ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଛାଡି ରହିଲେ । ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ; ଏହି ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଦଶ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲା । ଏହି ତିନି ଲୋକ ଅବିଚଳ ଭାବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହେଲା; ଏହା ସମସ୍ତ, ବିପକ୍ଷ ନଥିବା ଦଶ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଲା । ଯେତେବେଳେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବଧ ହେଲେ, ତିନି ଲୋକରେ ସମୟ ଅତିତ ହେଲା, ଏବଂ ପାକ (ଇନ୍ଦ୍ର) ରାଜ୍ୟ କାଳ ଆସିଲା, ଶୁକ୍ର ଅସୁରମାନେ ଛାଡି ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଶୁକ୍ର ଦେବତାଙ୍କୁ ଯିବାବେଳେ, ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, “ଆମେ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ଆମର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଛାଡି, ଆପଣ ଯଜ୍ଞକୁ କାହିଁକି ଫେରିଲେ?” “ଆମେ ଏଠାରେ ରହିପାରିବୁ ନାହିଁ; ଆମେ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ଏହିପରି କହିବାପରେ, ଶୁକ୍ର ଦୁଃଖିତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, “ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଓ ଅସୁରମାନେ; ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତି, ମନ୍ତ୍ର, ଔଷଧ, ରସ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ପୋଷିବି ।” “ଏହି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ମୋ ନିକଟରେ ଅଛି, ତାଙ୍କର ପାଦ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି; ଏହା ସବୁ ଆପଣମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଦେବି, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରାଯାଇଛି ।” ଏପରି ଦେଖି, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଓ ରକ୍ଷାରେ ଅସୁରମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେବତାମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ, “ଏହି ଶୁକ୍ର ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ନେଉଛନ୍ତି । ଶୀଘ୍ର ଚଳିଯିବା ଉଚିତ୍, ତା’ପୂର୍ବରୁ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଦେବେ ।” “ଅବଶିଷ୍ଟ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ବଧ କରି ପାତାଳକୁ ପଠାଇଦେବା ଉଚିତ୍।” ଏପରି ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ । ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ବଧ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ; ଦେବତାମାନେ ତ୍ୱରିତ ଧାଉଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁକ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ନିଜ ରକ୍ଷା ଉପସାରଣ କରି, ଦେବତାମାନେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମିତ ହେଉଥିଲେ, ଶୁକ୍ର ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ ଏବଂ ଭୟ ଛାଡ଼ି ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ତା’ପରେ କାବ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଲ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉପକାରୀ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ପୂର୍ବ ଘଟଣା ସ୍ମରଣ କରି, “ତିନି ପଦରେ ବାମନ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଛିନି ନେଲେ; ବଳି ବନ୍ଧି ହେଲେ, ଜମ୍ଭ ବଧ ହେଲେ, ବିରୋଚନ ମରିଗଲେ ।” “ବଡ଼ ଅସୁରମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତୁମ ନେତାମାନେ ପ୍ରାୟଃ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି ।” “ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛ, ଏତେ କମ ଲୋକ ଅଛ; ମୋ ମତରେ ଆଉ ଯୁଦ୍ଧ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କହିବି—ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର ।