ଏହି କଥାର ଆରମ୍ଭରେ ଶ୍ୟାମ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର କିଛି ସନ୍ତାନ ଥିଲା ନାହିଁ। ଶମୀକ ତାଙ୍କର ବୋଜ ପଦକୁ ଅପମାନ କରି, ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ରାଜା ଋଷିର ମହାନ ଦୃଷ୍ଟିପାତ ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶ୍ରୀମୟ ଜନ୍ମ କଥା ପୁନଃପୁନଃ କଥା କହନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି। ତାପରେ ଦେବତା ମହାଦେବ, ପୂର୍ବରୁ କୃଷ୍ଣ ଭାବେ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଖେଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଏଠାରେ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବସୁଦେବଙ୍କର ତପସ୍ୱାର ଫଳରେ, ଚାରି ଭୁଜା, ପଦ୍ମନୟନ, ଦିବ୍ୟ ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ କୃଷ୍ଣ ଦେବକୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ବସୁଦେବ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ, କହିଲେ, “ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ତୁମେ ଲୁଚାଇ ଦିଅ, ମହାପ୍ରଭୁ।” “ମୁଁ କଂସଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଛି, ଦେବତା, ତେଣୁ ଏହି କଥା କହୁଛି। ମୋର ପୁଅମାନେ କଂସ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ମୋର ପ୍ରଥମ ପୁଅମାନେ ଶୂରବୀର ଥିଲେ।” ବସୁଦେବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ଲୁଚାଇ ଦେଲେ; ଅନୁମତି ଦେଇ, ଶୌରିଙ୍କୁ ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ। ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହି ଶିଶୁକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ। ଏହିପରି ଯାଦବମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଆସିବ। ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏହି ଶିଶୁ କଂସକୁ ହତ କରିବ।” ଏହି ବସୁଦେବ କିଏ? ଦେବକୀ, ଖ୍ୟାତିବାନ୍ତି କିଏ? ନନ୍ଦଗୋପ କିଏ? ଏହି ଦୀର୍ଘ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ଯଶୋଦା କିଏ? ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଓ 'ପୁଅ' ବୋଲି ଡାକିଲେ; ଯିଏ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କଲେ, ଓ ଯିଏ ଅନୁଶିଳନ କଲେ। ସେ ପୁରୁଷ କଶ୍ୟପ ଥିଲେ, ଏବଂ ଅଦିତି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା; କଶ୍ୟପ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଅଦିତି ପୃଥିବୀ ଅଂଶ। ତାପରେ ବଳିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ଦେବକୀଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ, ସେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ସଦା ଜନ୍ମ ନ ନେଇଥିବା ମହାତ୍ମା ପାଇଁ କରିଥିଲେ। ସେ ଦେବତା ଭୂମିକୁ ଅବତରଣ କରି, ମାନବ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କର ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଓ ମାୟାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ହାରାଇଗଲା, ବିଷ୍ଣୁ ବୃଷ୍ଣି କୁଳରେ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ଓ ଦେମନମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ। ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ସତ୍ୟା, ନାଗ୍ନଜିତୀ, ସୁଭାମା, ଶୈବ୍ୟା, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦେବୀମାନେ ଥିଲେ। ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, କାଲିନ୍ଦୀ, ଦେବୀ ଜାମ୍ବବତୀ, ସୁଶୀଳା, ମାଦ୍ରୀ, କୌଶଳ୍ୟା, ବିଜୟା ଏବଂ ଏପରି ଏହିପରି ଦେବୀମାନେ ଏକ ସୋଳେ ହଜାର ଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳ ପୁଅମାନେ ଦେଲେ: ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସୁଚାରୁ, ଭଦ୍ରଚାରୁ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଭଦ୍ରା, ପରଶୁ, ଚାରୁଗୁପ୍ତ, ଚାରୁଭଦ୍ର, ସୁଚାରୁକ, ଚାରୁହାସ (ସବୁଠୁ କମ୍ ଜନ୍ମ), ଏବଂ ଚାରୁମତୀ ନାମକ ଜଣେ ଝିଅ। ସତ୍ୟଭାମାରୁ ଭାନୁ, ମଧୁମକ୍ଷ ନୟନ, ରୋହିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାମ୍ର, ଚକ୍ର, ଜାଲନ୍ଧମା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ଚାରି ଅନୁଜ ଝିଅ ଥିଲେ; ଜାମ୍ବବତୀରୁ ସମ୍ବା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ମିତ୍ରବନ ଓ ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ମିତ୍ରବାହୁ ଓ ସୁନୀଥା ନାଗ୍ନଜିତୀରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହି ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ। ଏବେ ଶୁଣ, ହଜାର ହଜାର ପୁଅମାନେ ଥିଲେ; ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ବସୁଦେବଙ୍କର ଏଠାରେ ଅସୀ ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଶତ ହଜାର ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଉପସଙ୍ଘଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ: ବଜ୍ର ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ; ଗଭେଷଣଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ: ଭୁରିନ୍ଦ୍ରସେନ ଓ ଭୁରି। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ବଉ ଭାଇ ବୈଦର୍ଭୀରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଅନିରୁଦ୍ଧ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅରୁଦ୍ଧ ଓ ମୃଗକେତନ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସୁପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କର ଝିଅ କାଶ୍ୟା ସମ୍ବାକୁ ପାଞ୍ଚ ଶୂରବୀର ପୁଅ ଦେଲେ, ସତ୍ୟ ଓ ଶୂରତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତିନି କୋଟି ଶୂରବୀର ଯାଦବମାନେ ଥିଲେ, ଏବଂ ଷଠି ହଜାର ଶୂରଶାଳୀ ଅନ୍ୟମାନେ। ଏହି ସମସ୍ତ ତେଁ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ହତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଅସୁରମାନେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏଠାରେ ମାନବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସମସ୍ତ ମାନବମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଲେ; ତାଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ଏକ ଯାଦବ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ଶତ ଯାଦବ କୁଳ ଥିଲେ; ସମସ୍ତ କୁଳ ବୈଷ୍ଣବ ପରମ୍ପରାରେ ଚାଲିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ନେତୃତ୍ୱ ନେଲେ ଓ ଅଧିକାରରେ ବସିଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ସାତ ଋଷି, କୁବେର, ଯକ୍ଷ ମଣିଚର, ଶାଳକ, ନାରଦ, ସିଦ୍ଧ, ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଆଦିଦେବ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଦେବତାମାନେ ସହିତ; କିଏ ଏହି ସମୂହ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କେତେ? ବଡ ଆତ୍ମାଙ୍କର କେତେ ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅବତାର ହେବ? ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ, କିଏ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି? କିଏ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ ମଧ୍ୟରେ ସେ ମାନବ ଭାବେ ପୁନଃପୁନଃ ଅବତରଣ କଲେ? ଆମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ, କହ। ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଛାଡି ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ମାନବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେତେବେଳେ ேୟୁଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ କାଳ ଦୁର୍ବଳ ହେଇଯାଏ। ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବା ସମୟରେ, ହରି, ପ୍ରଭୁ, ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତିନି ଲୋକରେ ରାଜ କରିଥିଲେ। ବଳି ପୂର୍ବକାଳରେ ତିନି ଲୋକରେ କ୍ରମେ ଅଧିପତି ହେଲେ, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ରତା ଥିଲା। ବିଶ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିକ୍ଷୋଭିତ ହେଲା, ଯୁଗାଖ୍ୟା ଅସୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ସମାନ ହେଲେ। ବଳିର ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ତୀବ୍ର ସଂଘର୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏକ ବଡ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଦୁଇଁକୁ ନାଶ କଲା।