ଏଠାରେ ଆହୁକଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ସେବକ, ଅନୁଗାମୀ, ଧ୍ୱଜାଧାରୀ ଓ ସେନାବଳ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଆହୁକଙ୍କ ସମୟରେ ଦଶ ହଜାର ରଥ ମେଘ ଗୁଡ଼ିକର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିଲେ ନାହିଁ, କେହି ଶକ୍ତିହୀନ ନଥିଲେ, କେହି ଯଜ୍ଞ କରୁନଥିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ କେହି ଦାନ କରିବାରେ ପଛ ପଡ଼ୁନଥିଲେ। ବୋଜମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆହୁକଙ୍କ ସେବାକୁ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଅଶୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନୀ ନଥିଲେ। ଆହୁକ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଆହୁକୀଙ୍କୁ ଅବନ୍ତୀରେ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଆହୁକୀ, ଯିଏ କାଶ୍ୟର କନ୍ୟା, ତାଙ୍କରୁ ଦୁଇ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଦେବକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଶୋଭିତ। ଦେବକଙ୍କ ଅନେକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦେବବାନ୍, ଉପଦେବ, ସୁଦେବ, ଦେବରକ୍ଷିତ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସାଥିରେ ସାତ ଭଉଣୀ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଭାସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି—ଦେବକୀ, ଶୃତଦେବୀ, ମିତ୍ରଦେବୀ, ଯଶୋଧରା, ଶ୍ରୀଦେବୀ, ସତ୍ୟଦେବୀ, ଓ ସୁତାପୀ। ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ନଉଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଂସ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ତାପରେ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମ, କଙ୍କ, ଶଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ। ଅଜଭୁ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ଯୁଦ୍ଧମୁଷ୍ଟି, ସୁମୁଷ୍ଟିଦା ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ପଞ୍ଚଟି ଭଉଣୀ ଥିଲେ—କଂସ, କଂସବତୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ। ସୁତନ୍ତୁ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳୀ, ଓ କଙ୍କା ଏହି ଉତ୍ତମ ନାରୀମାନେ ଥିଲେ। ଏହିପରି ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁକୁର ବଂଶର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ତାପରେ ଭଜମାନଙ୍କ ପୁଅ ଭିତରେ ରଥୀମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ ଥିଲେ ବିଦୂରଥ। ବିଦୂରଥଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ—ରାଜା ଅଧିଦେବ ଓ ଶୂର। ରାଜା ଅଧିଦେବଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ—ଶୋନଶ୍ୱ ଓ ଶ୍ୱେତବାହନ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ସମାନ ଶିଷ୍ଟ ଓ ନିୟମ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ଶୋନଶ୍ୱଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଥିଲେ—ଶାମି, ଦେବଶର୍ମା, ନିକୁଣ୍ଟ, ଶକ୍ର, ଓ ଶତ୍ରୁଜିତ। ଶାମିଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିକ୍ଷେତ୍ର, ତାଙ୍କରୁ ଭୋଜ ଓ ଭୋଜଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ହୃଦିକ। ହୃଦିକଙ୍କ ଦଶଟି ପୁଅ ଥିଲେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୃତବର୍ମା ବଡ଼, ଶତଧନ୍ଵ ମଧ୍ୟମ। ଦେବାର୍ହ, ନଭଃ, ଭୀଷଣ, ଅଜାତ, ଵନଜାତ ଓ କରମ୍ଭକ (ଅନ୍ୟନ୍ୟ) ତାଙ୍କ ପୁଅ। ଦେବାର୍ହଙ୍କ ପୁଅ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅସମଞ୍ଜସ ପୁଅ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ତମୋଜାତ ପୁଅ ହେଲେ। ଅଜାତଙ୍କ ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ—ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ର, ସୁନଭ, କୃଷ୍ଣ, ଏମାନେ ଅନ୍ଧକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଯିଏ ଏହି ଅନ୍ଧକ ବଂଶର ବଂଶାବଳୀ ସଦା ପାଠ କରେ, ସେ ମହାନ ବଂଶ ଓ ସଂପନ୍ନ ସନ୍ତାନ ପାଇଥାଏ। ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ, ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ। ଗାନ୍ଧାରୀ ସୁମିତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ମିତ୍ରମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ। ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଯୁଧାଜିତ୍ ପୁଅ ହେଲେ, ତାପରେ ଦେବମିଧୁଷ, ଅନମିତ୍ର, ଶିବି ଓ ପଞ୍ଚମ କୃତଲକ୍ଷଣ। ଅନମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ନିଘ୍ନ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ପ୍ରସେନ ଓ ଶକ୍ତିସେନ—ଏମାନେ ଦୁଇଜଣ। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ମଣିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପ୍ରସେନଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିଲା। ଏହି ମଣି ପାଇଁ ଅନେକ ଥର ଅନୁରୋଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରସେନ ଏହାକୁ ଦେଇନଥିଲେ; ଗୋବିନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଅଧିକାର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏକଦିନ ପ୍ରସେନ ଏହି ମଣି ପିନ୍ଧି ଶିକାରକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଏକ କନ୍ଦରାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଭଲୁଆ ଥିଲା। ପ୍ରସେନ ଓ ଭଲୁଆ ଦୁହେଁ ଏକାଉଠି ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ଭଲୁଆ ପ୍ରସେନକୁ ହତ୍ୟା କଲା ଓ ମଣିକୁ ନେଇଗଲା। ଏହି ଘଟଣା ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଘଟିଗଲା। ଗୋବିନ୍ଦ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ଅନୁମାନ କଲେ ଯେ, ପ୍ରସେନ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପାଇଁ ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି। ଗୋବିନ୍ଦ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ, ଜେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଘଟଣା ଘଟାଇଛି, ସେ ତାଙ୍କ ବଂଶର ଶତ୍ରୁ। ଏହି ଭାବରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଗୋବିନ୍ଦ ଆଉଥରେ ଶିକାରକୁ ଗଲେ ଓ ସେହି କନ୍ଦରା ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ଭଲୁଆଙ୍କ ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ୍ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି କଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ତଳୱାର ହାତରେ ନେଇ କନ୍ଦରାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ହୃଷୀକେଶ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କୁ ଧରିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ରକ୍ତିମ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି କୌଶଳରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ମାଗିବାକୁ କହିଲେ। ତେବେ ଜାମ୍ବବାନ୍ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଚକ୍ରଦ୍ୱାରା ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ, ଏବଂ ମୋର ଶୁଭ୍ର କନ୍ୟା ଆପଣଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହେଉ। ଏହି ମଣି, ଯାହା ପ୍ରସେନକୁ ହତ୍ୟା କରି ପାଇଥିଲି, ଏହା ଆପଣ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ।” ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ତାଙ୍କ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମଣି ଓ ଜାମ୍ବବତୀକୁ ନେଇଗଲେ। ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ସାତ୍ୱତଙ୍କ ସଭାରେ ଜନାର୍ଦନ ଏହି ମଣି ସତ୍ରାଜିତ୍ଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ ଅଭିଯୋଗ ଲାଗିଥିଲା। ଏହିପରେ ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ଭାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମେ ଭାବିଥିଲୁ ଯେ ପ୍ରସେନକୁ ଆପଣ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।” ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଦଶଜଣ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ କୈକେୟ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା। ସେମାନଙ୍କୁ ଏକଶ ଝିଅ ଓ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରତାପୀ; ଭଙ୍ଗକାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼। ଭଙ୍ଗକାରଙ୍କୁ ବ୍ରତବତୀ ତିନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା ଦେଲେ—ସତ୍ୟଭାମା, ପଦ୍ମାବତୀ, ଏବଂ ଏକ ଅନ୍ୟା। ସତ୍ୟଭାମା, ଯିଏ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ପଦ୍ମାବତୀ—ଏହି ଦୁଇଜଣୀଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା।