ସାତ୍ୱତଙ୍କ ରାଜନୀ କୌଶଳ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଗୁଣବାନ୍ ସନ୍ତାନ ଦେଲେ—ଭଜିନ, ଭଜମାନ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଦେବାବୃଦ୍ଧ ନାମଙ୍କ ରାଜା। ଏହି ସହିତ, ଅନ୍ଧକ, ମହାଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଯଦୁବଂଶୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହି ଚାରି ଶାଖାର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ଏଠାରେ ଆସୁଛି। ଭଜମାନଙ୍କୁ ଦୁଇ ଝିଅ, ଶୃଞ୍ଜୟା ଓ ବାହ୍ୟକା ମାନେ ପୁଅ ଦେଲେ; ଶୃଞ୍ଜୟାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ହେଲେ, ଓ ବାହ୍ୟକାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବାହ୍ୟକାରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଭଜମାନଙ୍କ ଦୁଇ ବହୁନୀ ମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭଉଣୀ ଥିଲେ, ବହୁତ ପୁଅ ଦେଲେ—ନିମି, କୃମିଳ ଓ ବୃଷ୍ଣି, ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜେତା; ଏମାନେ ବାହ୍ୟକା ଓ ଶୃଞ୍ଜୟାରୁ ଭଜମାନଙ୍କ ପୁଅ। ଦେବାବୃଦ୍ଧ ରାଜା, ଯିଏ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମ ବଢ଼େଇଥିଲେ, ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ। ସେ ଏକ ମହା ତପସ୍ୟା କଲେ, ମନେ କଲେ, "ମୋତେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଏକ ପୁଅ ମିଳୁ।" ପରେ ସେ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ଏକ ଦର୍ଭା ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଜଳରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ; ଏହି ସ୍ପର୍ଶରେ ନଦୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦ୍ୱନ୍ଦ ହେଲା, ଚିନ୍ତା କରି ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ—"ମୁଁ ଜାଣେନି କେଉଁ ନାରୀ ଏପରି ପୁଅ ଦେଇପାରିବେ; ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ହଜାର ନାରୀ ହେବି।" ପରେ ସେ ଅତି ରୂପବତୀ କୁମାରୀ ରୂପେ ଆସି, ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ, ଓ ରାଜା ନିଜ ବ୍ରତରେ ଅଡିଗ ଥିଲେ, ସେଠି ସେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷ କଲେ। ନବମ ମାସରେ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀ ଦେବାବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ପୁଅ ବଭ୍ରୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପୁରାତନ ବଂଶବଳୀ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ଦେବାବୃଦ୍ଧଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଓ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି। ଦୂରରୁ ଶୁଣିବା ଓ ନିକଟରୁ ଦେଖିବା ପରି, ବଭ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବାବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସମାନ ଦେବତାତୁଳ୍ୟ ଥିଲେ। ଷାଠି ଓ ସତରି ହଜାର ପୁରୁଣା ପୁରୁଷ, ରାଜନ୍, ବଭ୍ରୁ ଓ ଦେବାବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ଦାନରେ ପ୍ରଭୁ, ବୀର, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼, ରୂପବାନ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶିକ୍ଷା ଓ ପ୍ରତାପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ତାପରେ କଙ୍କଙ୍କ ଝିଅ ଚାରି ପୁଅ ଦେଲେ: କୁକୁର, ଭଜମାନ, ଶଶି, କମ୍ବଳବର୍ହିଷ। କୁକୁରଙ୍କ ପୁଅ ବୃଷ୍ଣି, ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ପୁଅ ଧୃତି, ତାଙ୍କର ପୁଅ କପୋତରୋମା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ତୈତ୍ତିରି। ତାଙ୍କର ପୁଅ ସର୍ପ, ସର୍ପଙ୍କ ଶିକ୍ଷିତ ପୁଅ ନଳ, ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଦରଦୁନ୍ଦୁଭି। ସେଠାରେ ଏକ ଯଜ୍ଞ ଶେଷେ, ପୁନର୍ବସୁ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ପୁରୁଷ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ପୁଅ ଲାଗି। ଏହି ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରେ, ସଭାର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ, ପୁନର୍ବସୁ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ, ଯଜ୍ଞ, ଓ ଦାନରେ ପ୍ରବୀଣ ଭାବେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ସେ ଜୁମଳ ସନ୍ତାନ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅବିଜିତ ଓ ଆହୁକ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏବଂ ଆହୁକୀ ନାମକ ମାତୃମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ଏଠି ଆହୁକ ବିଷୟରେ ପଦ୍ୟ ପଢ଼ାଯାଏ, ଯେଉଁମାନେ ସେବକ, ଅନୁୟାୟୀ, ଧ୍ୱଜାଧାରୀ ଓ ସେନା ନେଇଥିଲେ। ସେଠି ଦଶ ହଜାର ରଥ ମେଘ ଗର୍ଜନ ସମ୍ବିଧାନରେ ଥିଲା; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ନଥିଲେ, କେହି ଅଶକ୍ତ ନଥିଲେ, କେହି ଯଜ୍ଞ କରୁନଥିଲେ ନାହିଁ, କେହି ଦାନ ଦେଇନଥିଲେ ନାହିଁ। ଭୋଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଅଶୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ନାହିଁ; ଏହା ଆହୁକଙ୍କ ସେବାକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଆହୁକ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଆହୁକୀଙ୍କୁ ଅବନ୍ତୀରେ ବିବାହ କରାଇଲେ; ଆହୁକା, କାଶ୍ୟ ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ। ଦେବକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ଦୁଇଁଜଣ ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ, ଜନ୍ମିଲେ; ଦେବକଙ୍କ ଶୂରବୀର କନ୍ୟାମାନେ ଦେବତାସମାନ ଥିଲେ। ଦେବବାନ, ଉପଦେବ, ସୁଦେବ, ଦେବରକ୍ଷିତ—ଏମାନେ ସପ୍ତ ଭଉଣୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯିଥିଲା। ଦେବକୀ, ଶ୍ରୁତଦେବୀ, ମିତ୍ରଦେବୀ, ଯଶୋଧରା, ଶ୍ରୀଦେବୀ, ସତ୍ୟଦେବୀ, ସୁତାପୀ—ଏହି ସପ୍ତ କନ୍ୟା। ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ନଉ ପୁଅ ଥିଲେ; କଂସ ସବୁଠୁ ବଡ଼, ତାପରେ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମ, କଙ୍କ, ଶଙ୍କ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ। ଅଜଭୁ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ଯୁଦ୍ଧମୁଷ୍ଟି, ସୁମୁଷ୍ଟିଦା—ଏହି ପାଞ୍ଚ ଭଉଣୀ: କଂସ, କଂସବତୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ। ସୁତନ୍ତୁ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳୀ, କଙ୍କା—ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ; ଏଭଳି ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କୁକୁର ବଂଶ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା। ପଛରେ, ଭଜମାନଙ୍କ ପୁଅ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ବିଦୁରଥ; ବିଦୁରଥଙ୍କୁ ରାଜା ଅଧିଦେବ ଓ ଶୂର ଦୁଇପୁଅ ହେଲେ। ରାଜା ଅଧିଦେବଙ୍କୁ ଦୁଇପୁଅ ହେଲେ, ଦେବତାସମାନ, ନିୟମ ଓ ବ୍ରତରେ ପ୍ରଧାନ: ଶୋଣାଶ୍ୱ ଓ ଶ୍ୱେତବାହନ। ଶୋଣାଶ୍ୱଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ହେଲେ—ଶୂରବୀର ଓ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ: ଶାମି, ଦେବଶର୍ମା, ନିକୁଣ୍ଟ, ଶକ୍ର ଓ ଶତୃଜିତ। ଶାମିଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିକ୍ଷେତ୍ର; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭୋଜ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ହୃଦିକା। ହୃଦିକାଙ୍କୁ ଦଶ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରବଳ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃତବର୍ମା ପ୍ରଥମ, ଶତଧନ୍ବ ମଧ୍ୟମ। ଦେବାର୍ହ, ନଭ, ବିଷଣ, ଅଜାତ, ବନଜାତ, କରମ୍ଭକା—ଏହି ପୁଅମାନେ। ଦେବାର୍ହଙ୍କ ପୁଅ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅସମଞ୍ଜସ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ତମୋଜାତ। ଅଜାତଙ୍କୁ ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ—ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ର, ସୁନଭ, କୃଷ୍ଣ—ଏମାନେ ଅନ୍ଧକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ଅନ୍ଧକ ବଂଶ କଥା ଯିଏ ନିତ୍ୟ ପଢ଼େ, ସେ ବୃହତ୍ ସଂପନ୍ନ କୁଳ ଓ ଅନେକ ସନ୍ତତି ଲାଭ କରେ। ଏହା ପରେ, ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ; ଗାନ୍ଧାରୀ ସୁମିତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଥିଲେ।