ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁଣ୍ଡା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପରେ ରାକ୍ଷସକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ହଜାରଟି ହାତରୁ ଧନୁର ତାରର ଗୁଞ୍ଜନ ଉଠିଲା, ଯାହା ଏକ ଯୁଗର ଶେଷରେ ହଜାରଟି ମେଘର ଗଜଗଜିର ସମାନ ଥିଲା, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରର ଗଞ୍ଜନର ସମାନ। ଦୁଃଖର କଥା ଏହି ଯେ, ଭାର୍ଗବ ତାଙ୍କୁ ଅସୁର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରହାର କରି ତଳେ ଫେଲିଦେଲେ। ହଜାରଟି ହାତ, ସୁନାର ତାଳଗଛର ଦୀପ୍ତିର ସମାନ, ଏଠାରେ କାଟି ପକାଇଦିଆଗଲା; ରାଜା ଅର୍ଜୁନ ରେ ରୋଷିତ ହୋଇ ଶାପ ଦେଲେ। "ହେ ହୟହୟ, ତୁମେ ମୋର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅରଣ୍ୟକୁ ଜଳାଇଦେଲା; ତେଣୁ ଏହି କଷ୍ଟକର କାମ ଅନ୍ୟ ଜଣେ କରିବେ ଏବଂ ତୁମଠାରୁ ଏହି ଶକ୍ତି ନେଇଯିବେ।" ତାଙ୍କର ହଜାରଟି ହାତକୁ ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତିରେ କାଟି ପକାଇ ଭାର୍ଗବ ବଂଶର ଏକ ପ୍ରବଳ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବେ। ଏହି ସମୟରେ ରାମ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ଏହି ଶାପ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ରାଜା ଋଷି ନିଜେ ପୂର୍ବରୁ ଚୟନ କରିଥିଲେ। କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯାହାର ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣେ ମହାରଥୀ ଥିଲେ—ଅସ୍ତ୍ର କୁଶଳ, ପ୍ରବଳ, ଶୂର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଶୂରସେନ, ଶୂର, ଧୃଷ୍ଟ, କ୍ରୋଷ୍ଟ୍ରି, ଜୟଧ୍ୱଜ, ବୈକର୍ତ, ଅବନ୍ତି ଏହି ପୁଅମାନେ ଥିଲେ। ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତଳଜଙ୍ଘ; ତାଙ୍କର ନିଜ ପୁଅମାନେ ତଳଜଙ୍ଘ ନାମରେ ଏକ ଶତ ଥିଲେ। ଏହି ମହାନ ହୟହୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଟି ବଂଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ବିତିହୋତ୍ର, ଶର୍ୟତ, ଭୋଜ, ଅବନ୍ତି, ବୃତିହୋତ୍ର। ଏହାପାଇଁ କୁଣ୍ଡିକେର ଏବଂ ତଳଜଙ୍ଘ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ବିତିହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଜୟ ଅନର୍ତ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ମିତ୍ରକର୍ଷଣ। ଏହି ହଜାରହାତ ରାଜା କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଧନୁର ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଜୟ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁ ମଣିଷ ତାଙ୍କ ନାମ ଉଠିବା ସମୟରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଇଥାଏ। ତାଙ୍କର ନାମ କହିଲେ କିଛି ହାରାଇବା ନାହିଁ, ହାରାଇଥିବା ଉପାଦାନ ପୁନର୍ବାର ମିଳିଯିବ। ଯେଉଁଜଣେ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ଭକ୍ତିରେ କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମକଥା କହିଥାଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟ ଏହି ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଅପାବା ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ କାହିଁକି ଜଳାଇଦେଲେ? ଏହି ଦିନ ରାଜା ଋଷି ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟକୁ ଜଳାଇଦେଲେ କିପରି? ସୂର୍ୟ, ଦ୍ୱିଜର ରୂପ ନେଇ, କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି କହିଲେ—"ମୋତେ ଏକ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ; ମୁଁ ସୂର୍ୟ, ହେ ମନୁଷ୍ୟର ମହାରାଜ।" ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ, କିପରି ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ? କଣ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ? ଦେଇବାକୁ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" ସୂର୍ୟ କହିଲେ—"ସମସ୍ତ ଅଚଳବସ୍ତୁ ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଦିଅ। ଏହାରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବି; ଏହି ମୋର ଆନନ୍ଦ।" ରାଜା କହିଲେ—"ତୁମର ଶକ୍ତି ଓ ଶୂର୍ୟତାରେ ସମସ୍ତ ଅଚଳବସ୍ତୁ ଜଳିଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ହେ ଦହନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତେଣୁ, ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରଣାମ କରିଛି।" ସୂର୍ୟ କହିଲେ—"ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନେକ ଦିଗରେ ଅନେକ ଅଗ୍ନିବାଣ ଦେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ବାଣ ଯିବେ, ସେଠାରେ ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଦହନ ହେବ।" "ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ବାଣ ଅଚଳବସ୍ତୁକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବେ; ଶୁଷ୍କ ଜିନିଷକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାଜା, ମୋର ଆନନ୍ଦ ପୂରଣ ହେବ।" ପରେ ସୂର୍ୟ ଏହି ବାଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁଠାରେ ଅଚଳବସ୍ତୁ ଦେଖାଗଲା, ସେଉଁଠାରେ ଦହନ କରିଦେଲେ। ଗ୍ରାମ, ଆଶ୍ରମ, ଗୋଷ୍ଠ, ନଗର, ପ୍ରିୟ ତୀର୍ଥ, ଅରଣ୍ୟ, ଉଦ୍ୟାନ—ସମସ୍ତ ଜଳିଗଲା। ପୂର୍ବ ଦିଗ ଦହନ କରି, ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଦହନ କଲେ। ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀ ଗଛ ଓ ଘାସ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ଋଷି ଜଳରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ରହିଲେ। ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ତପସ୍ବୀ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଉଠିଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଇଛି। ରୋଷରେ ମହାତ୍ମା ଋଷି ରାଜା ଋଷିକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଯାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି। ଏବେ ଶୁଣ, କ୍ରୋଷ୍ଟୁ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଋଷିଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଂଶାବଳୀ। ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଭୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବୃଜିନୀବାନ, ମହାରଥୀ। ବୃଜିନୀବାନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ୱାହା। ସ୍ୱାହାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁଷଙ୍ଗୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା। ରୁଷଙ୍ଗୁ ସନ୍ତାନ ଚାହିଲେ, ତାଙ୍କର ମୃଦୁଭାବୀ ପୁଅ ଥିଲେ ଚିତ୍ର; ଚିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ କାମରେ ନିପୁଣ ଚିତ୍ରରଥ। ତାପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଶୂର ଚୈତ୍ରରଥୀ, ଦାନଶୀଳ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯିଏ ଶଶବିନ୍ଦୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏକ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ରାଜା। ପୁରାତନ ବଂଶାବଳୀର ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି—ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ସୁନ୍ଦର, ଅନେକ ଧନ ଓ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ। ଏହି ଶତ ନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପୃଥୁସାହ୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ପୃଥୁଶ୍ରବା, ପୃଥୁୟଶା, ପୃଥୁଧର୍ମା, ପୃଥୁଞ୍ଜୟ, ପୃଥୁକୀର୍ତି, ପୃଥୁମନା, ଏବଂ ଶଶବିନ୍ଦୁ ନାମରେ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ। ପୁରାତନ ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ, ପୃଥୁଶ୍ରବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସୁୟଜ୍ଞଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ହୋଇଥିଲା, ସୁୟଜ୍ଞଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ। ସୁୟଜ୍ଞଙ୍କ ପୁଅ ଉଷନା, ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଏକ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ଉଷନାଙ୍କ ପୁଅ ତିତିକ୍ଷୁ, ଯିଏ ଶତୃତାପନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ମାରୁତ୍ତ, ରାଜା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମାରୁତ୍ତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶୂର କମ୍ବଳବର୍ହିଷ; ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ, ସୁନା ଅସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ରୁକ୍ମକବଚ, ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଧନୁର୍ଧରମାନେକୁ ବିଭିନ୍ନ ବାଣରେ ମାରି, ଏହି ପୃଥିବୀ ଅଜୟ କରିଥିଲେ।