ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଖୋଲାଯାଉଛି। ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କ ପତନ ବେଳେ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏକ ରାଜା କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ପତିତ ହେଉଛନ୍ତି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଉଛି। ସେମାନେ ଆକାଶ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ଶୀଘ୍ର ଅରୋହଣ କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ମୋହ ଦୂର ହେଉ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନିତିର ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଆଶା କରେ, କାରଣ ଏକ ରାଜାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଅନ୍ୟ ରାଜା ଠାରୁ ମିଳେ। ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ବିପଦ ଆସିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା କେବେ ନିଷ୍ଠୁରତା କରିବେ ନାହିଁ।” ଏହାପରେ ଅନ୍ୟ ରାଜା କହିଲେ, “ଧର୍ମ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ମନ୍ୟତା ପାଇଁ ତପ କରିବା ଉଚିତ। ମୋ ପରି ଧର୍ମବୁଦ୍ଧି ଥିବା ରାଜା କେବେ ମୋ ଉପରେ ଦୁଃଖ କରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ଯଦି ଅନ୍ୟ କେହି କରିନଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ତେବେ ସେଠାରେ କି ପୁଣ୍ୟ ରହିଛି?” ଏପରି ଭାବରେ ବସୁମନାସ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଯୟାତି କହିଲେ, “ହେ ବସୁମନାସ, ଯଦି ସ୍ୱର୍ଗରେ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ମୋର ଲୋକ ଅଛି, ଆପଣ ତାହାର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନୀ। ଆପଣଙ୍କ ତେଜରେ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ତେଣୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅନେକ ଲୋକ ଆପଣଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି, ହେ ରାଜନ୍; ଏହି ଲୋକ ଆପଣଙ୍କୁ ହେଉ। ଆପଣ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଘାସ ଦଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କିଣନ୍ତୁ। ଆମେ କେବେ ମିଥ୍ୟା ବିକ୍ରୟ କରିନଥିଲୁ, ଶିଶୁବୟସରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ କେବେ ଅନ୍ୟ କେହି କରିନଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି ନାହିଁ, ଏହା ଧର୍ମ ନୁହେଁ। ଆପଣ ଏହି ଲୋକ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଯଦି ଆପଣ କିଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ମୁଁ ପୁନଃ ନେବି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆପଣଙ୍କୁ ହେଉ।” ଏହାପରେ ଯୟାତି ଶିବିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ଉଶୀନର ପୁତ୍ର ଶିବି, ଯଦି ମୋର ମଧ୍ୟ କିଛି ଲୋକ ଅଛି, ସେମାନେ ଆକାଶ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ, ଆପଣ ତାହାର ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ। ଆପଣ କେବେ ମନ କିମ୍ବା ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ମୋତେ ଅବମାନ କଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଅସୀମ ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥାପିତ, ବିରାଟ୍, ଗଞ୍ଜନ୍ତି, ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମାନ। ମୁଁ ଦେଇଥିବା ଏହି ଲୋକ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଯଦି ଆପଣ କିଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ମୁଁ ପୁନଃ ନେବି ନାହିଁ। ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଯିବେ, ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।” ଏହି ଉପଲକ୍ଷେ ଶିବି କହିଲେ, “ମୋର ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ପ୍ରଭାବ ରହିଛି, ମୋର ଅସୀମ ଲୋକ ଅଛି; ଏହି ଜଗତରେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଠାରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା କିଛି ରେ ଆନନ୍ଦ ମାନୁ ନାହିଁ। ତେଣୁ ହେ ଶିବି, ଆପଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣ ଆମ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ଲୋକ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଆମେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଇ, ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଆପଣ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି, ତାହା କରନ୍ତୁ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଗତକାଲି କରିନଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ। ମୋ ପାଇଁ ଏଠାରେ କିଛି ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ; ଯାହା ଦାନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ତାହା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।” ଏହି ସମୟରେ ମହାରଥ ଚମକୁଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ଦେଖାଗଲା। କେଉଁଠିଁ ଏହି ରଥଗୁଡ଼ିକ, କାହା ପାଇଁ? ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ଆମ ପାଇଁ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଚମକୁଛି; ଆପଣ ଏହାରେ ଚଢ଼ି ମୋ ସହିତ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ରଥରେ ବସନ୍ତୁ ଏବଂ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଗମନ କରନ୍ତୁ; ସମୟ ଆସିଲେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରିବୁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଚାଲିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, କାରଣ ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତାଯାଇଛି; ଏହି ନିର୍ମଳ ପଥ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ନେଇଯାଏ। ସମସ୍ତ ରାଜା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଧର୍ମର ଆଭାରେ ଭୂମି ଓ ଆକାଶ ଆବୃତ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଯୟାତି ଭାବିଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଯିବି, ମୋ ବନ୍ଧୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋ ସହ ଯିବେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଉଶୀନରପୁତ୍ର ଶିବି କିଏ ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାଉଛନ୍ତି?” ଶିବି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ଦେବୟାନାଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ, ଏହି ଉଶୀନରନନ୍ଦନ ଶିବି ତ ତୁମମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦାନ, ପବିତ୍ରତା, ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା, ଲଜ୍ଜା, ଶ୍ରୀ, ଧୈର୍ୟ, ସମତା, ଦୟା—ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଶିବିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତ। ଏମିତି ନୀତି ଓ ଶିଳ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଜଣେ ପୁରୁଷ ଏହି ଗୁଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଶିବି ରଥରେ ଚଢ଼ିବେ। ଏହାପରେ ଅଷ୍ଟକ, ଜିଜ୍ଞାସାବଶତଃ, ତାଙ୍କ ମାମା ଯୟାତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ କିଏ, କେଉଁଠୁ ଆସିଲେ, କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲେ? ଆପଣ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ, ଜଗତରେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା କ୍ଷତ୍ରିୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।” ଯୟାତି କହିଲେ, “ମୁଁ ନହୁଷପୁତ୍ର ଯୟାତି, ପୁରୁଙ୍କ ପିତା, ପୃଥିବୀର ଶାସକ। ମୁଁ ମୋ ପୌତ୍ରମାନେ, ଏହି ଗୁପ୍ତ ଶିକ୍ଷା ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଜିତି, ଅନେକ ଶୁଦ୍ଧ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦାନ କରିଥିଲି; ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ ପୁଣ୍ୟର ଭାଗୀ ହେଲେ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ, ଗର୍ବିତ ଗୋ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଧନ, ହଜାର ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଇଥିଲି। ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ, ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳିଥାଏ; ମୋର କଥା କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ଧର୍ମବାନ୍ଦବ ସତ୍ୟକୁ ମାନନ୍ତି। ଯେଉଁଠିଁ ଜଣେ ଅସୂୟା ଛାଡ଼ି, ଆମ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ କହିବେ, ସେ ଆମ ଲୋକର ଭାଗୀ ହେବେ।” ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଯୟାତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୌତ୍ରମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁମାନେ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଗଲେ। ସେ ପୃଥିବୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତାଙ୍କ କର୍ମକୁ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସାର କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏହିପରି ନହୁଷବଂଶର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ତୁମକୁ କ୍ରମିକ ଭାବେ କହିଦେଲି। ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଶୌନକଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ରାଜା ଶତାନିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକିଉଠିଲେ।