ଏକ ସମୟର କଥା, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସମ୍ବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏକ ଯୁବକ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିଏ? କାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କେଉଁ ଦିଗରୁ ଆସିଛ? କିମ୍ବା ଏଠାରେ ତୁମର କିଛି ରାଜସ୍ୱ ଅଧିକାର ଅଛି କି?” ଏହି ଯୁବକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ସେ ଏହି ପୃଥିବୀର ନରକକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି। ଏହି କଥା ତୁମକୁ କୁହି, ମୁଁ ଏବେ ପଡ଼ିବି; ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ରକ୍ଷକମାନେ ମୋତେ ତାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି। ମୋ ପତନ ସମୟରେ, ଧର୍ମିକମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି; ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ମୋତେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଇଛନ୍ତି, ରାଜା, ଯେ ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଯିବି।” ତା’ପରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ ଏଭଳି ଅଭିଶାପ ଭୋଗି ତଳକୁ ପଡ଼ିବାବେଳେ, ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଲୋକ ଅଛି କି? ଆକାଶ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ କିଛି ମୋର ଅଧିକାର ଅଛି କି? ଏହି ଧର୍ମ ମାର୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମାନେଇ।” ଏହି ଯୁବକ କହିଲେ, “ଏ ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ପକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି, ସେତେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି—ତୁମେ ଅସୁର୍ଗତିକୁ ଯିଉନାହାଁ। ସ୍ୱର୍ଗ, ଆକାଶ କିମ୍ବା ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଗ୍ରହଣ କର, ଶତ୍ରୁନାଶକ ରାଜା।” “ମୋ ଭଳି କିମ୍ବା ଅବ୍ରାହ୍ମଣ, କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ କଦାପି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯାହା ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ୍, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଦେଇଛି। ଦୁଃଖୀ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦିଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା କିମ୍ବା ବୀରାଙ୍ଗନା ଗୃହପତି ହେଉଛି, ସେ ଚିରକାଳ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏପରି କିଛି କରିଲି, ଯାହା କେହି କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ତାହାର କ’ଣ ଧର୍ମ ହେବ?” ଏହିପରେ, ପ୍ରତର୍ଦନ ନାମକ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋ ପାଖରେ କି ଆକାଶ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ କିଛି ଲୋକ ଅଛି? ଏହି ଧର୍ମ ମାର୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମାନେଇ।” ଯୁବକ କହିଲେ, “ତୁମ ପାଇଁ ଅନେକ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ଅଛି—ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ସାତ ଶତ ଦିନ ଦୀର୍ଘ, ମଧୁ ଓ ଘୃତରେ ପ୍ରବାହିତ, ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ସୀମିତ ଏବଂ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଉଛି, ତୁମେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ତୁମ ମୋହ ଦୂର କର।” ଯୁବକ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ପରି ପୁଣ୍ୟ ଆଶା କରେ, କାରଣ ରାଜାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଅନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଦେବ ଇଚ୍ଛାରେ ଯେତେବେଳେ ଅପରାଧ ହୁଏ, ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା କଦାପି ଦୟାହୀନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଧର୍ମ ମାର୍ଗ ବିଚାରି, କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ମୋ ପରି ଧର୍ମ ବୁଝିଥିବା ରାଜା କଦାପି ତୁମେ କହିଥିବା ପରି ଦୁଃଖ ଦେଉନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ଏପରି କିଛି କରିଲି, ଯାହା କେହି କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ତାହାର କ’ଣ ଧର୍ମ ହେବ?” ଏହିଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ବସୁମାନାସ ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କୁ କହିଲେ। ପୁନର୍ବାର, ଯୟାତି ବସୁମାନାସଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଯଦି ସ୍ୱର୍ଗରେ କିଛି ମୋର ଲୋକ ଅଛି, କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତୁମେ ଏହି ଧର୍ମ ମାର୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମାନେଇ।” ଯୟାତି କହିଲେ, “ତୁମ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ରବି ଦିଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ସେପରି ଅନେକ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ତୁମେ ପବିତ୍ର ହୃଦୟରେ ଗ୍ରହଣ କର, ଏକ ତିନ୍ତି ଘାସ ଦେଇ ମଧ୍ୟ କିଣିନିଅ।” “ମୁଁ ଶିଶୁବେଳେ ମଧ୍ୟ କଦାପି ମିଥ୍ୟା ବିକ୍ରୟ କରିନଥିଲି। ମୁଁ ଏପରି କିଛି କରିବିନାହିଁ, ଯାହା କେହି କରିନାହାନ୍ତି; ଏହା ଧର୍ମ ନୁହେଁ। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଲୋକ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର ନାହଁ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଫେରାଇବି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ସତ୍ୟରେ ତୁମରୁ ହେଉନ୍ତୁ।” ତା’ପରେ, ଯୟାତି ଶିବି, ଉଶୀନର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଲୋକ ଅଛି କି? ତୁମେ ଏହି ଧର୍ମ ମାର୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମାନେଇ।” ଏହି ଉତ୍ତରରେ, ଯୟାତି କହିଲେ, “ତୁମେ କଥା କିମ୍ବା ମନରେ ଏହି ଲୋକ ଚାହିଲ ନାହଁ, ମୋତେ ଅବମାନ କଲ ନାହଁ, ତେଣୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅନନ୍ତ ଲୋକ ତୁମ ପାଇଁ ଅଛି—ଏହି ଲୋକ ବିଶାଳ, ଧ୍ୱନିମୟ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା ଭଳି। ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମେ ଚାହୁଁନାହଁ, ମୁଁ ଫେରାଇବି ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେଠାକୁ ଯାଅ।” ଶିବି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ତୁମେ ଅନନ୍ତ ଲୋକର ଅଧିକାରୀ, ମୁଁ ଏହି ଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କାହାର ଦାନରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେନି; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ କଥା ଗ୍ରହଣ କରେନି।” ଏଥିରେ ଯୟାତି କହିଲେ, “ଯଦି ତୁମେ ଆମେ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନାହଁ, ତେବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ନରକକୁ ଯିବୁ।” ଶିବି କହିଲେ, “ତୁମେ ଯାହା ଉଚିତ୍ ଭାବିବ, ତାହା କର; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କରିନଥିଲି, ତାହା କରିବି ନାହିଁ। ମୋ ପାଇଁ, ଯେଉଁ କଥା କୁହାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ମୋତେ କିଛି ଲାଗୁ ହୁଏନାହିଁ; ଯାହା ଉଚିତ୍ ଦାନ, ତାହା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଉଛି।” ଏଥିରେ ଯୟାତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ କାହାର, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍?” ଏହି ଉତ୍ତର ମିଳିଲା, “ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ତୁମ ଓ ମୋ ପାଇଁ ଚମକୁଛି; ତୁମେ ଏହାକୁ ଆରୋହଣ କରି ମୋ ସହ ଯାଅ।” “ରଥ ଉପରେ ବସ, ରାଜା; ଆମେ ମଧ୍ୟ ସମୟ ଆସିଲେ ପଛରୁ ଯିବୁ। ଏବେ ସମସ୍ତେ ସଙ୍ଗେ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର; ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତାଯାଇଛି, ଏହି ପଥ ନିର୍ମଳ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଉଛି।” ସମସ୍ତ ରାଜା ରଥ ଚଢ଼ି ଦିଗ୍ବିଜୟ କଲେ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଧର୍ମରେ ଭରି ଭୂମି ଓ ଆକାଶ ଆଲୋକିତ ହେଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଏକ ରାଜା କହିଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଯିବି, ମୋ ବନ୍ଧୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋ ସହ ଯିବେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଉଶୀନର ପୁତ୍ର ଶିବି ଏତେ ତ୍ୱରିତ କିପରି ଯାଉଛନ୍ତି?