ଏକ ଦୀଘା ଗଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ଋଷି ଅଗ୍ନି ବିନା, ନିଶ୍ଚିତ ଆଶ୍ରୟ ବିନା, ଏବଂ ପରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ବିନା ଦିନରେ ଦିନ ଘୂଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଶରୀରକୁ ଢାକିବାକୁ ଯେତେକି ବସ୍ତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ, ସେତିକି ଚାହାଁଥିଲେ; ଏବଂ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯେତେକି ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ, ସେତିକି ଚାହାଁଥିଲେ। ଏପରେ, ଗ୍ରାମରେ ବସିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ ଛାଡ଼ି ଦିଅଯାଏ। ଏହି ଋଷି ଯେତେବେଳେ ଇଛା ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ମାଉନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଋଷି ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ: କିଏ ଏଭଳି ମନ୍ଦିର କ୍ଷୁଦ୍ର ଦନ୍ତ, ଛୋଟ ନଖ, ସବୁବେଳେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ, ଏବଂ କଳା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଅନ୍ତର୍ଗତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ ନାହିଁ? ଏହି ଋଷି ଦୀଘା ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ, ଶରୀରର ମାଂସ, ହାଡ଼, ରକ୍ତ ଅତିକମ୍ ହୋଇ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମାଉନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକକୁ ଜିତିବା ପରେ, ଗାଈ ପରି ମୁଁହରେ ଖାଦ୍ୟ ନେଇଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କର ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ: ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଁ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି—ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଏକାଠି ଦୌଡ଼ିଥିବା? ଉତ୍ତର ମିଳିଲା: ଯେଉଁଠି ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଇଛାରେ ଲିପ୍ତ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ନିୟତ ରହି ଭିକ୍ଷୁ ଭଳି ଘୂଞ୍ଚିବା ଲୋକ ପ୍ରଥମେ ଏକତ୍ୱ ପାଇଁ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି ଏକ ଲୋକ ଦୀଘା ଜୀବନ ନାପାଇଥିବା କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ସେ ତପସ୍ୟା କରିବା ପରେ ଦୂର୍ଦ୍ରୁତ ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ କିଛି କ୍ରୂର, ତାହା ଅଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଘୋଷିତ; ଯେଉଁ ଲୋକ ଲାଭରେ ମନ ନ ରଖି ଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ, ସେ ନ ଅଧିପତି, ଏହି ହେଉଛି ଏକାଗ୍ରତା, ଏହି ହେଉଛି ଉତ୍ତମତା। ଏହିଠାରେ ଏକ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ: "କିଏ ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠାରେ ପଠାଇଛି? ଆପଣ ଯୁବକ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ରୂପବାନ୍, ଚମକୁଛନ୍ତି—କେଉଁ ଦିଗରୁ ଆସିଛନ୍ତି? କିମ୍ବା ଏଠାରେ ରାଜା ଅଛନ୍ତି?" ଏହି ରାଜା କହିଲେ: "ମୋର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଉଛି, ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀ ନରକକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଖସିବି। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକର ରକ୍ଷକମାନେ ମୋତେ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି।" ଏହାପରେ, ଭଲ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପତନକୁ ସାଙ୍ଗ ଦେଇଛନ୍ତି; ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠୁ ଏହି ଦାନ ପାଇଛି, ଯେ ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ଖସିବି। ଏହି ଦିଗରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛି: ମୁଁ ଅନ୍ଧକୁପକୁ ପତିବା ସମୟରେ, ଏଠାରେ ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଲୋକ ଅଛି କି? ଆପଣ ଧର୍ମର ମାନ୍ୟତା କୁ ଜାଣିଥିବା ଭାବରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭାବୁଛି। ଏପରେ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା: "ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ, ପକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି, ସେତେ ଲୋକ ଆପଣ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା; ଏହା ଜାଣନ୍ତୁ, ରାଜା।" ଏହି ବିଶ୍ୱଗୁଡିକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି—ଅନ୍ଧକୁପକୁ ପତିବା ନାହିଁ। ରାଜା, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେତେକି ବିଶ୍ୱ, ଆକାଶରେ ଯେତେକି ବିଶ୍ୱ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ; ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ରାଜା, ତ୍ୱରିତ ଏହାର ଅଧିକାର ନେନ୍ତୁ। ଏହିଠାରେ ଏକ ରାଜା କହିଲେ: "ମୋ ଭଳି ଅନ୍ୟ କିଏ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଦେଇଛି।" ଏକ ଅବରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖୀ ଜୀବନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀ ଅଛି କିମ୍ବା ଶୂରବନ୍ଧୁ ଅଛି। ମୁଁ ଅନ୍ୟେ କରିନଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, କେଉଁ ଧର୍ମ ଥିବ? ଏହିଠାରେ ପ୍ରତର୍ଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ: "ଯଦି ମୋ ପାଖରେ ଆକାଶ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଶ୍ୱ ଅଛି, ଆପଣ ଏହାର ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି।" ଏହିଠାରେ ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଏ: "ଅନେକ ବିଶ୍ୱ ଆପଣ ପାଇଁ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଶ୍ୱ ସାତ ଶତ ଦିନ ଦୀଘା, ମଧ ଓ ଘୃତରେ ପ୍ରବାହିତ, ଦୁଃଖ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଅସ୍ଥିର, ଏବଂ ଆପଣ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।" ଏହି ବିଶ୍ୱଗୁଡିକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି; ଆପଣ ପତିବା ସମୟରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଆପଣଙ୍କ; ଆକାଶ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତ୍ୱରିତ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ଉପରେ ଯାନ୍ତୁ, ତୁମର ମୋହ ଦୂର ହେଉ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁଣ୍ୟର ସମାନ ଧର୍ମ ଚାହେଁ, କାରଣ ଏକ ରାଜାର ସୁରକ୍ଷା ଅନ୍ୟ ରାଜାରୁ ଆସେ। ଦେବତାଙ୍କ ଇଛାରେ ଦୁଃଖ ଆସିଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଧର୍ମ ଚିନ୍ତା କରି, କିର୍ତି ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ; ମୋ ଭଳି ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ରାଜା ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଇବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଅନ୍ୟେ କରିନଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, କେଉଁ ଧର୍ମ ଥିବ? ଏଭଳି ରାଜାବର୍ଗ ଵସୁମାନାସ ଯୟାତିଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏପରେ, ଵସୁମାନାସଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ: "ଯଦି ସ୍ୱର୍ଗରେ ମୋ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱ ଅଛି, କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଛି, ଆପଣ ଏହାର ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି।" ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗକୁ ଚମକାଏ, ସେପରି ବହୁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଆପଣ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ବିଶ୍ୱଗୁଡିକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି; ଏହି ବିଶ୍ୱ ଆପଣଙ୍କ; ଏକ ଗ୍ରାସ ପୁଲି ଦେଇ ମଧ୍ୟ ଏହା କ୍ରୟ କରନ୍ତୁ, ଯଦି ଆପଣର ଗ୍ରହଣ ଶୁଦ୍ଧ। ମୁଁ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ମିଥ୍ୟା ବିକ୍ରୟ କରିନଥିଲି; ମୁଁ ଅନ୍ୟେ କରିନଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିବି ନାହିଁ; ଏହା ଧର୍ମ ନୁହେଁ। ଆପଣ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଯଦି କ୍ରୟ କରିବା ଚାହିଁନାହାନ୍ତି, ମୁଁ ପଛେ ନେଇବି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆପଣଙ୍କ। ଏପରେ ଶିବି, ଉଶୀନରର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ: "ମୋ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ଅଛି କି, ଆକାଶ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିଲେ, ଆପଣ ଏହାର ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି।