ଧର୍ମ ଏବଂ ଅଧର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଅଧର୍ମର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିଯାଇଛି, ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଏହି ସମୟରେ ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ ଭାବେ ଆଚରଣ କରିଛନ୍ତି । ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ତିନିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି । ମୋର ଅଭାଗି ଝିଅଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ସଂପର୍କରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି, ପିତାଜୀ । ଏହି ରାଜା, ଯିଏ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଧର୍ମର ସୀମା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଛନ୍ତି । କାବ୍ୟ, ମୁଁ ଏହି କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି । ଆପଣ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାରାଜ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ନିଜକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅଧର୍ମ କରିଥିଲେ । ତେଣୁ, ଶୀଘ୍ର ଅଜୟ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବ । ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି, ଯଦି କେହି ପୁରୁଷ ନାରୀଙ୍କ ଋତୁକାଳ ଅନୁରୋଧ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ସେ ସଂସ୍କାରର ହନ୍ତା ଭାବେ ଗଣାଯାଆନ୍ତି । ଏହିପରି, ଯଦି କେହି ନାରୀ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ ଏବଂ ସେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା ଭାବେ ଗଣାଯାଆନ୍ତି । ଏହି କଥା ଚିନ୍ତା କରି, ଧର୍ମ ଭୟରୁ ମୁଁ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲି, ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ । କିନ୍ତୁ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କରିନଥିଲି, ଆପଣ ମୋ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନାହାନ୍ତି, ରାଜନ୍ । ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚୋରି ହୁଏ ନାହିଁ, ନହୁଷପୁତ୍ର । ତାପରେ, ଯୟାତିଙ୍କୁ ଉଶନାସ୍ ରାଗରେ ଶାପ ଦେଇଦେଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ଯୌବନ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଗଲେ । ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଆସିଲା, ତଥାପି ଯୟାତି ତାଙ୍କ ଯୌବନର ଉପଭୋଗରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଗଲେ । ସେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦେବୟାନୀରେ, ମୋତେ ଦୟା କର, ଏହି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ମୋ ଉପରେ ନ ପଡ଼ୁ ।" ଉଶନାସ୍ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏଠି ମିଥ୍ୟା କହୁନାହିଁ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଛ, ଯଦି ଚାହ, ଏହି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଦେଇପାର ।" ଯୟାତି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, "ଯିଏ ମୋତେ ତାଙ୍କ ଯୌବନ ଦେଇପାରିବେ, ସେ ରାଜ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ; ଏହି ମୋ ପୁଅକୁ ଆପଣ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତୁ ।" ଉଶନାସ୍ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ, "ତୁମେ ଚାହିଲେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିପାର, ନହୁଷନନ୍ଦନ; ଏହା ନ୍ୟାୟଭାବେ କର, ତୁମେ ପାପୀ ହେବ ନାହଁ । ଯିଏ ତୁମେ ତାଙ୍କ ଯୌବନ ଦେଇବେ, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପୁତ୍ରବାନ୍ ଏବଂ ରାଜା ହେବେ ।" ଏହିପରେ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି, ଯୟାତି ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଓ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯଦୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପୁତ୍ର, କାବ୍ୟ ଉଶନାସ୍ଙ୍କ ଶାପରୁ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ, ଚୁଲି ଓ ଦାଢ଼ି ସୋଂଖଳିତ ହୋଇଯାଇଛି, ମୁଁ ଏଉଁଠି ଯୌବନର ଉପଭୋଗରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ।" "ଯଦୁ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ସହିତ ପାପ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର ଯୌବନ ଦେଖି ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପଭୋଗ କରିବି । ଏହି ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ମୁଁ ତୁମର ଯୌବନ ଫେରାଇଦେବି, ଏବଂ ଏହି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ସହିତ ପାପ ଆଉଥରେ ଗ୍ରହଣ କରିବି ।" "ଏହି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ—ଫୋଲା, ଦୁଃଖିତ, କ୍ଷୀଣ, କ୍ରିୟା କରିପାରିନଥିବା, ଅନ୍ୟମାନେ ଉପେକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଦେଖିବାକୁ କଷ୍ଟଦାୟକ, ଏପରି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ ।" "ତୁମେ ଅନେକ ପୁଅ ଅଛ, ମହାରାଜ, ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ଅନ୍ୟ ପୁଅକୁ ବାଛ, ଧର୍ମଜ୍ଞାନୀ, ଯିଏ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବ ।" ଯୟାତି ଚେତାବନୀ ଦେଲେ, "ଯଦି ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ ତୁମେ ମୋତେ ତୁମର ଯୌବନ ଦେଉନାହ, ତେବେ ଏହି ମାତୃ ସମ୍ପର୍କରୁ ତୁମର ସନ୍ତାନ ଦୁଷ୍ଟ ହେବେ ।" ଏଉଁଠି ଯୟାତି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁର୍ବସୁ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ସହିତ ପାପ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର ଯୌବନ ଦେଖି ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପଭୋଗ କରିବି । ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ମୁଁ ତୁମର ଯୌବନ ଫେରାଇଦେବି ।" ତୁର୍ବସୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ପିତା, ଯାହା ଉପଭୋଗ ନଷ୍ଟ କରେ, ଶକ୍ତି ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ନାଶ କରେ, ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ କରେ ।" ଯୟାତି ଚେତାବନୀ ଦେଲେ, "ଯଦି ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ ତୁମେ ମୋତେ ତୁମର ଯୌବନ ଦେଉନାହ, ତେବେ ତୁମର ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେବ ।" "ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏମିତି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହେବ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟାୟ କରନ୍ତି, ମାଂସ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଧର୍ମ ବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ତୁମେ ଏମିତି ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶାସନ କରିବା, ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଉପରେ ଆସକ୍ତ, ପଶୁସ୍ୱଭାବୀ, ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ପାପୀ ।" ଏପରି ଭାବେ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ଯୟାତି ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ତୁମେ ରୂପ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର, ହଜାର ବର୍ଷ ପାଇଁ ମୋତେ ତୁମର ଯୌବନ ଦିଅ ।" "ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ମୁଁ ତୁମର ଯୌବନ ଫେରାଇଦେବି, ଏବଂ ଏହି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ସହିତ ପାପ ଆଉଥରେ ଗ୍ରହଣ କରିବି ।" ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ କହିଲେ, "ବୃଦ୍ଧ ମଣିଷ ରାଜ୍ୟ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ନାରୀ କିଛି ଉପଭୋଗ କରିପାରେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ—ଏପରି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ ।" ଯୟାତି ଚେତାବନୀ ଦେଲେ, "ଯଦି ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ ତୁମେ ମୋତେ ତୁମର ଯୌବନ ଦେଉନାହ, ତେବେ ତୁମେ କେବେ ତୁମର ପ୍ରିୟ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ପାଇପାରିବ ନାହିଁ ।" "ଯେଉଁଠି ଜଳ ବିପ୍ଲବ ଉପରେ ନୌକାରେ ଯାତ୍ରା ହୁଏ, ସେଠାରେ ତୁମେ ଓ ତୁମର ବଂଶଧରା ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।" ଏବେ, ସେ ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ପୁଅ ଅନୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଅନୁ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ତାହାର ଦୁଃଖ ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ ହଜାର ବର୍ଷ ତୁମର ଯୌବନ ଉପଭୋଗ କରିବି ।" "ବୃଦ୍ଧ ମଣିଷ ଶିଶୁ ଭଳି ଅସମୟରେ ଖାଇଥାଏ, ଅପବିତ୍ର ଭାବେ ଆଚରଣ କରେ, ଠିକ୍ ସମୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଇପାରେ ନାହିଁ—ଏପରି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ ।" ଯୟାତି କହିଲେ, "ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ ହେଉଛ, ତୁମର ଯୌବନ ଦେଉନାହ; ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଦୋଷ କଥା କହିଛ, ତେଣୁ ତୁମେ ଏହି ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବ ।