ଏହି ଗାଥାରେ, ଯୟାତିଙ୍କ ମନ ଅଟୁଟ ଓ ଦୃଢ଼ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ଋଷିପୁତ୍ର, କିମ୍ବା ଏକ ଋଷି ନିଜେ, କିମ୍ବା ଯୟାତି ସ୍ୱୟଂ, ତାଙ୍କ ହାତ ଧରିଥିଲେ, ତେବେ ଅନ୍ୟ କେହି କିପରି ତାହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବେ? ଏଠି ଏକ ଗଭୀର ଭୟ ଥିଲା, କାରଣ ଏକ କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରିବା ସାପର ବିଷ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଜ୍ୱଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଠାରୁ ବଡ଼ କଷ୍ଟକର। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଏହା ବିଶେଷ କ୍ଷୁଦ୍ର ନୁହେଁ। ଏଠି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିପରି ସାପ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ଷତିକାରକ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା। ସାପ ବିଷ ଦେଇ ଗୋଟିଏକୁ ମାରେ, ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏକୁ ମାରେ, କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁରା ରାଜ୍ୟ, ପୁରା ପୁରା ପ୍ରାଚୀନ ରାଜ୍ୟକୁ ଧ୍ଵଂସ କରିପାରନ୍ତି। ଏହିକାରଣରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରିବା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ, ଏହି ଭୟ ଦେଖି, ତୁମ ବାପା ତୁମକୁ ମୋତେ ଦେଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ସହ ବିବାହ କରିଲି ନାହିଁ। ତୁମ ବାପା ଯେପରି ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହିପରି ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ବରଣ କରିଛି, ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ତାକୁ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, କେହି ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ। ଏହିପରେ, ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ତାଙ୍କ ଦାୟିନୀ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାଇ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯଥାବତ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ଭାର୍ଗବ ଋଷି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଏମିତି ଆଗମନ ଦେଖି, ଯୟାତି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଯୟାତି ହାତ ଯୋଡି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, କବି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଏବଂ କବି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଦେବୟାନୀ ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ରାଜା, ନହୁଷପୁତ୍ର, ଏକ କଠିନ ସମୟରେ ମୋର ହାତ ଧରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି, ମୋତେ ଏହାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ବରଣ କରିବି ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଶୁଣି, ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ମୋ ଝିଅ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ, ସେ ତୁମକୁ ବରଣ କରିଛି; ମୁଁ ଦେଇଅଛି, ତୁମେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ରାଣୀ ଭାବରେ ଦେବୟାନୀକୁ ନିଅ।” ଯୟାତି କହିଲେ, “ଯଦି ମୁଁ ଏହା ଅନ୍ୟ ଭାବରେ କରିଥାନ୍ତି, ତେବେ ପାପ ମୋ ଉପରେ ଓ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଥାନ୍ତା, କାରଣ ଏହା ଜାତିମିଶ୍ରଣର ଦୋଷ। ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବରଣ କରିଛି।” ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, “ଅଧର୍ମରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି; ଯେଉଁ ବର ଚାହଁ, ଚୟନ କର; ଏହି ବିବାହରେ ତୁମେ ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମର ଗୁପ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରୁଛି। ଶୁଭ ହସ ଥିବା ଦେବୟାନୀକୁ ଧର୍ମମାନ୍ୟ ବିବାହ କର, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ଅପୂର୍ବ ସୁଖ ଲାଭ କର।” “ଏହି ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ, ସଦା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଉ, ରାଜନ୍; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ କଦାପି ଶୟନଗୃହକୁ ଡାକିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଏପରି ଶୁଣି, ଯୟାତି ଶୁକ୍ର ଚାରିପଟେ ପରିକ୍ରମା କରି, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ତାଙ୍କ ନିଜ ରାଜଧାନୀକୁ ଚଲିଗଲେ। ଯୟାତି ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ସମ ରାଜଧାନୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ବସାଇଲେ। ଦେବୟାନୀଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଅଶୋକ ଉଦ୍ୟାନ ସନ୍ନିକଟରେ ଏକ ଗୃହ ତିଆରି କରି, ସେଠାରେ ବସାଇଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ଦାନବ କନ୍ୟା, ହଜାର ଦାସୀ ସହିତ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ, ପାନୀୟ ଓ ଜନ୍ତ୍ରଣା ବିନା ରହିଲେ। ରାଜା ଯୟାତି ଓ ଦେବୟାନୀ ବର୍ଷକ୍ଷଣ ଧରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଆନନ୍ଦରେ ଅତିବାହିତ କଲେ। ଯଥାସମୟରେ, ସୁନ୍ଦର ଦେବୟାନୀ ପ୍ରଥମେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ ଏବଂ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଋତୁମତୀ ହେଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଚିନ୍ତା କଲେ, “ମୋର ଋତୁ ଆସିଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର କୌଣସି ପତି ନାହିଁ। ଏହି ଅବସ୍ଥା କାହିଁକି ହେଲା? କ’ଣ କରିବି? କିପରି ସୁଖ ପାଇବି? ଦେବୟାନୀ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଯୌବନରେ ଅପରାଜିତ ରହିଛି।” “ସେ ଯେପରି ବର ଚୟନ କଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରି ଚୟନ କରିବି। ରାଜା ମୋତେ ପୁଅ ଦେବେ—ଏହି ମୋ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ। ସମ୍ଭବତଃ ଏବେ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଗୁପ୍ତରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିପାରନ୍ତି।” ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ଅଶୋକ ଉଦ୍ୟାନ ସମୀପରେ ଏକାକି ଶର୍ମିଷ୍ଠାକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜାକୁ ଏକାକି ଦେଖି, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସୁନ୍ଦର ହାସ୍ୟ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ କହିଲେ: “ହେ ନହୁଷନନ୍ଦନ, ତୁମ ଘରେ—ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଯମ, କିମ୍ବା ବରୁଣ—କିଏ ଏକ ନାରୀକୁ ଦେଖିବାର ଅଧିକାର ରଖେ?” “ରାଜା, ତୁମେ ସଦା ମୋର ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ବଂଶ ଓ ଚରିତ୍ର ଜାଣିଛ; ତେଣୁ ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ଦୟା କରି ଏଠି ମୋ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅ, ହେ ନରପତି।” ଯୟାତି କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦାନବକନ୍ୟା ବୋଲି ଜାଣିଛି, ତୁମ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଏକ ସୂଇର ଟିକିଆ ପରି ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ଦେଖୁନାହିଁ।” “ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ ବିବାହ ସମୟରେ କହିଥିଲେ, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଏହି ଝିଅକୁ କଦାପି ଶୟନଗୃହକୁ ଡାକିବେ ନାହିଁ।” ଶର୍ମିଷ୍ଠା କହିଲେ, “ଠିକଣାରେ କିମ୍ବା କେବଳ ମଜାରେ କହିଥିବା କଥା, ବିବାହ, ମୃତ୍ୟୁଭୟ, ଧନ ହାରାଇବା, ଏବଂ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ କହାଯାଇଥିବା ମିଥ୍ୟାକୁ ଦୋଷ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ। ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ମିଥ୍ୟା ପାପ ନୁହେଁ।” “ସାକ୍ଷୀ ହିସାବରେ ପଚାରିଲେ ଲୋକ ଅନ୍ୟ ଭାବେ କହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏକତ୍ରିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଏହା ସତ୍ୟକୁ ଅନ୍ତରାୟ କରେ।” “ରାଜା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକାରୀ; ସେ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ନିଜେ ନାଶ ହୁଏ। ଧନ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମିଥ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” “ଦୁଇଟି ମତ ରହିଛି, ରାଜା: ପତି ହେଉଛନ୍ତି ମିତ୍ର ଓ ସ୍ୱାମୀ। ବିବାହ ସମତା, ତୁମେ ମୋର ମିତ୍ର କାରଣ ତୁମେ ମୋର ପତି।” “ଦାନ ଦେବା ମୋର ବ୍ରତ; ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ମୋତେ ଅନୁରୋଧ କରୁଛ; କହ, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?” “ଅଧର୍ମରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ରାଜା, ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କର; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସନ୍ତାନ ପାଉଁ, ଏହି ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବି।