ଏକ ସମୟର କଥା, ଦୈତ୍ୟରାଜ ବୃଷପର୍ବାନ୍ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ସହିପାରୁନଥିଲେ। ସେ ଦୈତ୍ୟମାନୋଁକୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କର, କିମ୍ବା ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଅ; ମୋ କନ୍ୟା ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରିୟ ଘଟିଲେ ମୁଁ ସହିପାରିବିନାହିଁ, କାରଣ ସେ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ। ଦେବୟାନୀକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର, କାରଣ ମୋ ଜୀବନ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ବୃହସ୍ପତି ଭଲ ଚାହିଁଥାନ୍ତି, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଛି। ଦୈତ୍ୟମାନୋଁର ସମସ୍ତ ଧନ-ଦୌଲତ, ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଯେ କିଛି ଅଛି, ତାହାର ସ୍ୱାମୀ ତୁମେ ଭାର୍ଗବ, ଯେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ। ଦୈତ୍ୟମାନୋଁର ସମସ୍ତ ରତ୍ନ-ଧନ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତାହାର ମାଲିକ, କେବଳ ଦେବୟାନୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହିପରେ ଶୁକ୍ର ଏହି ରାଜାଙ୍କ ସହ ତ୍ୱରିତ ଚଳିଗଲେ ଏବଂ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା।” ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, “ଭାର୍ଗବ, ଆପଣ ଯଦି ଏହି ଧନର ମାଲିକ ଅଟନ୍ତି, ମୁଁ ତାହା ଜାଣେନି; ରାଜା ନିଜେ କହନ୍ତୁ।” ରାଜା କହିଲେ, “ଶୁଭ୍ର ହାସ୍ୟ ଥିବା ଦେବୟାନୀ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ମୁଁ ତାହା ପୂରଣ କରିଦେବି, ଯଦିଓ ସେହିଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ହେଉ।” ତେବେ ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏକ ହଜାର ଦାସୀ ସହିତ ଶର୍ମିଷ୍ଠାକୁ ମୋ ଦାସୀ ଭାବେ ଚାହେଁ; ଯେଉଁଠି ମୋ ବାପା ମୋତେ ଦେଇଥିବେ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମୋ ସହ ଯିବେ।” ରାଜା ତାଙ୍କ ଧାତ୍ରୀକୁ ଆଦେଶ କଲେ, “ଉଠ, ଶୀଘ୍ର ଯାଅ ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠାକୁ ଆଣ; ଦେବୟାନୀ ଯାହା ଚାହେଁ, ତାହା କରୁନ୍ତୁ।” ଧାତ୍ରୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା ଏବଂ କହିଲା, “ଉଠ, ଭାଗ୍ୟବତୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ତୁମ ଜନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦିଅ।” ସେଉଁଠି ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନୋଁକୁ ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି; ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା, ତୁମେ ତାହା ପୂରଣ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅ, ନିର୍ମଳ ଶର୍ମିଷ୍ଠା। ଏବେ ତୁମେ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଦାସୀ ହେଇଯାଇଛ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା କହିଲେ, “ଦେବୟାନୀ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ମୁଁ ଆଜି ତାହା କରିବି; ମୋ ଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ର କିମ୍ବା ଦେବୟାନୀ କ୍ରୋଧିତ ହେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏକ ହଜାର ବାଳିକା ସହିତ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଶୀଘ୍ର ରାଜପ୍ରସାଦ ଛାଡ଼ି ପାଳକୀରେ ବାହାରିଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା କହିଲେ, “ଏକ ହଜାର ବାଳିକା ସହିତ ମୁଁ ତୁମ ଦାସୀ ଏବଂ ସହଚରୀ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ତୁମ ବାପା ଯେଉଁଠି ଦେଇଥିବେ, ସେଠି ଯିବି।” ଏଠି ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦୁଃଖିତ ବନ୍ଧୁମାନୋଁକୁ ସୁଖ ଦେବା ପାଇଁ ଯେଉଁ କିଛି ଉପାୟ ଅଛି, ତାହା କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ। ବୃଷପର୍ବାନଙ୍କ କନ୍ୟା ଦାସୀ ହେବାକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ ପରେ, ଦେବୟାନୀ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ବାପା; ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଆପଣଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଅଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାର ଶକ୍ତି ଅଛି।” ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଶୁକ୍ର ଖୁସି ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦାନବମାନୋଁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମହିଳାମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦେବୟାନୀ ଅନେକ ଦାସୀ ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ ବନକୁ ଖେଳିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଚାହାଁଥିବା ପ୍ରକାର ଘୁରିବା ଲାଗିଲେ। ସମସ୍ତ ସହଚରୀମାନୋଁ ସହ ମଧୁର ମଧୁ ପିଇ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ନହୁଷ ଶିକାର ଖୋଜିବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେ ପିଆସରେ ଜଳ ଖୋଜିବା ସମୟରେ ଦେବୟାନୀ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନୋଁକୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ମଧୁ ପିଉଥିଲେ, ମଧ୍ୟରେ ଦେବୟାନୀ ଶୁଭ୍ର ହାସ୍ୟ ସହ ବସିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦେବୟାନୀ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ମାଲିକା ଥିଲେ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ତାଙ୍କ ପାଦ ମାସାଜ କରୁଥିଲେ। ନହୁଷ ଦୁଇ ହଜାର ଦାସୀ ଏବଂ ଦୁଇ ଯୁବତୀ ସହିତ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କ ବଂଶ ଓ ନାମ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, “ରାଜା, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ଦେବୟାନୀ, ଦୈତ୍ୟମାନୋଁର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଶୁକ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା। ଏହି ମୋ ବନ୍ଧୁ ମୋ ଦାସୀ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଯାଏ, ସେଉଁଠି ଯାଏ। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦାନବମାନୋଁର ରାଜା ବୃଷପର୍ବାନଙ୍କ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା।” ନହୁଷ ପଚାରିଲେ, “ଏହି ଉତ୍ତମ ଯୁବତୀ, ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା, କିପରି ତୁମ ଦାସୀ ହେଲେ? ମୋତେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗୁଛି।” ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, “ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ କିଛି ଭାଗ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଘଟେ; ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତାହା ଜାଣି, ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ଏବେ ଦେବୟାନୀ ନହୁଷଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ରାଜା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଭାଷା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପରି। ତୁମ ନାମ, ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ, କହ।” ନହୁଷ କହିଲେ, “ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବେଦ ଅଧିଗମ କରିଛି। ମୁଁ ରାଜା ଏବଂ ରାଜପୁତ୍ର, ମୋ ନାମ ଯୟାତି।” ତାପରେ ଦେବୟାନୀ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ? ଜଳ ନେବାକୁ, କିମ୍ବା ଶିକାର ଦେଖିବାକୁ?” ଯୟାତି କହିଲେ, “ମୃଗ ଶିକାର ଲାଗି ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ଏଠି ଜଳ ଚାହିଁଛି। ତୁମେ ମୋତେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ, ଏବେ ମୋତେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ।” ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, “ଦୁଇ ହଜାର ଦାସୀ ଏବଂ ଦାସୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହିତ ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନ; ମୋ ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ମୋ ପତି ହେଉ।” ଯୟାତି କହିଲେ, “ଶୁଭେ, ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ତୁମ ବାପା କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦେଉନାହାନ୍ତି।” ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, “କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକତ୍ରିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ନହୁଷପୁତ୍ର, ମୁଁ ଋଷି କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଚୟନ କରିପାରିବିନାହିଁ। ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜ ଧର୍ମ ଓ ପବିତ୍ରତା ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯୟାତି, ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ମୋ ହାତ ଧରିଥିଲ; ଏହିପରି କାମ ପୂର୍ବରୁ କେହି କରିନଥିଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କଲି।” ଏଭଳି ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଆଗ୍ରହ ଓ ନିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କ ଜୀବନର ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।