ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କଚଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ କହିଲେ, “ହେ କଚ, ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ। ତୁମର ଯଶ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମେ ତୁମ ଅଂଶ ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗରେ ପାଇବା।” କଚ ଜେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରି ପଛକୁ ଫେରିଲେ, ଦେବତାମାନେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଜାଣିବାକୁ ମିଳିଲା ଯେ, କଚ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ସମୟ ତୁମର ପରାକ୍ରମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାର, ହେ ପୁରନ୍ଦର, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ବିନାଶ କର।” ଦେବତାମାନେ ଏଭଳି କହିବା ପରେ ମଘବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ସହମତି ଦେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେଉଁଠି ଜଙ୍ଗଲରେ କିଛି ନାରୀମାନେ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବାୟୁ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୋଶାକ ଉଡ଼ାଇଦେଲେ। ପରେ, ସେମାନେ ଜଳରୁ ବାହାରି ଆସି, ନିଜ ନିଜ ପୋଶାକ ନେଇ ପିନ୍ଧିଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଅଜାଣି ଦେବୟାନୀଙ୍କ ପୋଶାକ ନେଇଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦେବୟାନୀ ଏବଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, “ହେ ଅସୁରୀ, ତୁମେ ମୋର ଶିଷ୍ୟା ହୋଇ, କାହିଁକି ମୋର ପୋଶାକ ନେଉଛ? ନୀତି ନ ଥିଲେ କେବେ ଭଲ ପାଇବ ନାହିଁ। ତୁମ ଉପରେ ତୁମର ବାପା ବଢ଼ିଆ ନୀତି ଦେଖାନ୍ତି, ମୋ ବାପାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେଉଁଠି ଯାଞ୍ଚନ୍ତି। ତୁମେ ଏକ ଭିକ୍ଷୁକଙ୍କ ଝିଅ, ମୁଁ ଏକ ଦାତାଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ କେବେ ନେଇନାହାନ୍ତି, କେବଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇ ମୋ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରିଛ? ତୁମେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି ମାନି ନାହିଁ।” ଏହି କଥାରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପୋଶାକ ଧରି ଏକ କୂଆଁରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ନିଜ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଭାବିଲେ ଦେବୟାନୀ ମୃତ, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ପଛକୁ ଚାହିଁଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୟାତି ଶିକାର ଏବଂ ପାନୀୟ ଜଳ ଆଶାରେ, କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେଉଁଠି ଜଳକୁ ଖୋଜିବା ସମୟରେ ଏକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ତରୁଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ଦେବସ୍ୱରୂପ ରୂପ ଦେଖି, ରାଜା ଯୟାତି ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ଏବଂ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। “ତୁମେ କିଏ, ହେ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନା, ଶ୍ୟାମା, ମଣିମୁକୁତା ଝୁମକା ପିନ୍ଧିଛ? ଏଭଳି ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ କରି ନିଶ୍ୱାସ କାହିଁକି ନେଉଛ? କିପରି ଘାସ ଓ ଲତା ଢାକା ଏହି କୂଆଁରେ ପଡ଼ିଗଲ? ତୁମେ କାହାର କନ୍ୟା? ସବୁ କଥା କୁହ।” ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ଶୁକ୍ର ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନରେ ଦେବତାମାନେ ହତ ଦେତ୍ୟମାନେକୁ ପुनଃଜୀବିତ କରନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହା ମୋର ଡାହାଣ ହାତ, ଏଠାରେ ତାମ୍ର ନଖ ଅଛି, ମୋତେ ଉଠାନ୍ତୁ, କାରଣ ଆପଣ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମହାନ।” ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ଜାଣେ ଆପଣ ଶାନ୍ତ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି କୂଆଁରୁ ମୋତେ ଉଠାଇବା ଉଚିତ।” ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଝିଅ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତ ଧରି ଉଠାଇଦେଲେ। ପରେ ରାଜା ଯୟାତି ସେଉଁଠି ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଯୟାତି ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ଦେବୟାନୀ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ଘୂର୍ଣିକାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଘୂର୍ଣିକା, ଦୃତ ଚାଲି ମୋର ବାପାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କୁହ। ମୁଁ ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ସହରକୁ ଏବେ ପୁଣି ଯିବିନାହିଁ।” ଘୂର୍ଣିକା ତଡ଼ିତ ଗତିରେ ଅସୁରଙ୍କ ମହଲାକୁ ଯାଇ, କାବ୍ୟଙ୍କୁ କମ୍ପିତ ଓ ଭୟଭୀତ ଭାବରେ କହିଲେ, “ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଅଟବିରେ ହତ୍ୟା କରିଛି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, କାବ୍ୟ ଶୁକ୍ର ତୁରନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଅଟବିକୁ ଯାଇଲେ। ଅଟବି ଆଶ୍ରମରେ ଝିଅ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁକ୍ର ତାଙ୍କୁ ବାହୁବଳେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ସମସ୍ତ ଲୋକ ନିଜ ଦୋଷରେ ହିଁ ସୁଖ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମେ କିଛି ଅପରାଧ କରିଛ, ଏହା ତାହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ। କି ନଥିଲେ ବା ଥିଲେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ଏବେ ମୋତେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା କ’ଣ କହିଥିଲେ, ଶୁଣ। ସେ କହିଥିଲେ: ‘ମୁଁ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ଗାୟିକା।’ ଏହି ଭଳି ଶର୍ମିଷ୍ଠା କହିଥିଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକୁ ଏବଂ ଗର୍ବିତ ମୁହଁରେ ସେ କହିଲେ, ‘ତୁମେ ଏକ ପ୍ରଶଂସାକାରୀ, ଭିକ୍ଷା ନେବାଳା ଝିଅ। ମୁଁ ଏକ ପ୍ରଶଂସିତ, ଦାନ କରୁଥିବା, କିନ୍ତୁ କେବେ ନ ନେବାଳାର ଝିଅ।’ ଯଦି ମୁଁ ପ୍ରଶଂସିତଙ୍କ ଝିଅ ଓ ତୁମେ ନେବାଳାଙ୍କ ଝିଅ, ତେବେ ମୁଁ ଶର୍ମିଷ୍ଠାକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେବି।’ ଏହି ଭଳି ମୋ ସହେଳୀ କହିଥିଲେ। ବୃଷପର୍ବଣ, ଶକ୍ର ଓ ନହୁଷ ରାଜା ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଜାଣନ୍ତି; ମୋର ଶକ୍ତି ଦିବ୍ୟ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ପାରେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ପରି ଅଚିନ୍ତ୍ୟ।" ତାପରେ କାବ୍ୟ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, “ହେ ଦେବୟାନୀ, ଯିଏ ସଦା ଅନ୍ୟଙ୍କ ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦ ଧୈର୍ୟରେ ସହିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜୟ କରେ। ଯିଏ କ୍ରୋଧକୁ ଅଶ୍ୱ ରେଣ୍ଡରେ ଧରିଥିବା ପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ସେଠିକି ଚାଳକ ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, କେବଳ ରେଣ୍ଡ ଧରିଥିବାକୁ ନୁହେଁ।