ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନ କରିଥିବା, ଯେଉଁ ଗୁରୁ ପୂଜ୍ୟ, ଧନ ଓ ବର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତାଙ୍କର କପାଳ ହିମାଳୟ ଶିଖର ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ—ଏପରି ଲୋକେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ପାପ ଜଗତକୁ ଯାନ୍ତି। ମଦ ପିଇବାକୁ ଲୋକଙ୍କୁ ବାଧ୍ୟ କରିବା, ଠକେଇ, ଚେତନା ଓ ବୁଦ୍ଧି ହରାଇବା, ମଦର ଗ୍ଲାସ ଦେଖି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ମଦରେ ମନ ହରାଇ ପିଇବା—ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି କାବ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଷଣାସଙ୍କୁ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟାୟକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ନିଜେ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏହି ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭ୍ରମରେ ପଡି ମଦ ପିଇବେ, ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଅନ୍ଧା ଓ ଧର୍ମରୁ ଖସିଯିବେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ପରି ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକରେ ନିନ୍ଦିତ ହେବେ।" କାବ୍ୟ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଚରଣର ସୀମା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଲେ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ସଜ୍ଜନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏପରି କଥା କହି, ତେଜର ଭଣ୍ଡାର, ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, କାବ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦାନବମାନେକୁ ଏକାଠା କରି କହିଲେ, "ହେ ଦାନବମାନେ, ତୁମେ ଅପରିପକ୍ୱ; କଚା, ଶିଷ୍ୟ, ମୋ ସହିତ ରହିବେ। ସେ ମୋଠୁ ସଞ୍ଜୀବନୀ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ।" ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରେ ଶତ ବର୍ଷ ରହି, ଅନୁମତି ପାଇ, କଚା ଦେବମାନେର ନିବାସକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ। କଚା ନିଜ ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବା ପରେ, ଦେବମାନେର ନିବାସକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାବେଳେ, ଦେବୟାନୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷିଙ୍କ ନାତି, ତୁମେ ଆଚରଣ, ଜନ୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିଗ୍ରହରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ମୋ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ, ଅଙ୍ଗିରସ ମୋ ପୂର୍ବଜ ଭଳି, ବୃହସ୍ପତି ମୋ ପିତା ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ। ଏହା ଜାଣି, ମୋ କଥା ଦ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ; ତପସ୍ୱୀ, ନିଶ୍ଚଳ ଓ ନିୟମିତ, ମୁଁ ତୁମପାଇଁ ଯେପରି ଆଚରଣ କରୁଛି।" "ପାଠ ଶେଷ କରି, ମୋ ପ୍ରତି ଅନୁଗତ ହେବା ଉଚିତ; ନିୟମ ମାନ୍ତ୍ର ପ୍ରକାରେ ମୋ ହାତ ଧର। ମୋ ପିତା ପୂଜ୍ୟ ଭଳି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୂଜ୍ୟ।" କଚା କହିଲେ, "ଜୀବନ ଓ ପ୍ରାଣରେ, ତୁମେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ଧର୍ମରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଝିଅ ଅଟୁଟ୍ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ। ମୋ ଗୁରୁ ଶୁକ୍ର, ତୁମ ପିତା, ସେପରି ମୁଁ ସମ୍ମାନ କରୁଛି; ଦେବୟାନୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି, ଅନ୍ୟ କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍କ ଝିଅ, ପିତାଙ୍କ ଝିଅ ନୁହେଁ; ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ।" "କଚା, ତୁମେ ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୁନିପୁନି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ତା ସମୟରୁ ମୁଁ ତୁମପାଇଁ ଯେପରି ଆସକ୍ତି ରଖିଥିଲି, ତା ମନେ କର।" "ତୁମେ ମୋର ପ୍ରେମ ଓ ଭକ୍ତି ଜାଣ; ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ଅପରାଧ ଭକ୍ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" କଚା କହିଲେ, "ସଜ୍ଜନେ, ତୁମେ ମୋତେ ଯେଉଁ କାମ କରାଉଛ, ତାହା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଦୟା କର, ଶୋଭାବତୀ, ତୁମେ ଗୁରୁ ଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ।" "ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁ ଓ ଚଉଁ ଆଖି, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ବସିଛ, ସେଠି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବସିଛି, କାବ୍ୟଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ଦୀପ୍ତିମାନୀ।" "ଧର୍ମରେ, ତୁମେ ମୋ ଭଉଣୀ; ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ସୁଖରେ ବସିଛି, କୌଣସି ରୋଷ ନାହିଁ।" "ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଉଛି; ଯାଉଛି। ମୋ ଯାତ୍ରା ଶୁଭ ହେଉ। ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରିବା ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ କଥାରେ ମୋତେ ମନେ କର। ସଦା ସତର୍କ ଓ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ରହ, ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜି।" "ତୁମେ ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷା ହୋଇଥିଲେ, ମୁଁ ପତିର ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲି। ତୁମେ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇଁ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, ତାହା ହେଉ।" "ତେଣୁ, କଚା, ଏହି ଜ୍ଞାନ ତୁମ ପାଇଁ ଫଳଦାୟୀ ହେବ ନାହିଁ।" "ମୁଁ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ନିଜକୁ ଘୋଷଣା କରି, ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି, ଅପରାଧରୁ ନୁହେଁ। ଗୁରୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି, ଚାହିଲେ ତୁମେ ମୋତେ ଶାପ ଦିଅ।" "ମୁଁ ପ୍ରାଚୀନ ଧର୍ମ କହୁଛି, ଦେବୟାନୀ, ତୁମେ ଯେପରି କହୁଛ। ଆଜି ମୁଁ ତୁମ୍ବ ଦ୍ୱାରା କାମ କିମ୍ବା ଧର୍ମରେ ଶାପ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।" "ତେଣୁ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ରଖୁଛ, ତାହା ପୂରଣ ହେବ ନାହିଁ। କୌଣସି ଋଷିପୁତ୍ର ତୁମ ହାତ ଧରିବେ ନାହିଁ।" "ମୋ ଜ୍ଞାନ ଫଳ ଦେବ ନାହିଁ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ; ତଥାପି, ମୁଁ ଏହା ଅନ୍ୟକୁ ଶିଖେଇବି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଫଳଦାୟୀ ହେବ।" ଏପରି କଥା କହି, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କଚା ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଦେବମାନେର ନିବାସକୁ ଗଲେ। କଚା ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଖୁସିରେ କହିଲେ, "ହେ କଚା, ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ବଡ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ; ତୁମର କୀର୍ତି ଅବିନାଶୀ ହେବ, ତୁମେ ତୁମ ଅଂଶ ପାଇବେ।" କଚା ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରି ଫେରିଲେ, ଦେବମାନେ ଖୁସି ହେଲେ; କଚା ନିଜ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି ଜଣା ପରେ, ସମସ୍ତ ଏକାଠା ହୋଇ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏବେ ତୁମର ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖାଉ; ଶତକ୍ରତୁ, ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ବଧ କର।" ଦେବମାନେ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ମଘବାନ ସମ୍ମତି ଦେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ; ସେ ଜଙ୍ଗଳରେ ମହିଳାମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଜଙ୍ଗଳରେ ନାରୀମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ, ତେଉଁବେଳେ ପବନ ଆକାର ନେଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଂଗବସ୍ତ୍ର ଉଡାଇ ଦେଲା। ତା ପରେ, ଜଳରୁ ବାହାରି, ସେମାନେ ନିଜ ଅଂଗବସ୍ତ୍ର ବିଭିନ୍ନ ଧରଣରେ ଉଠାଇଲେ। ସେଠି, ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ ଝିଅ, ଅଜାଣି ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଅଂଗବସ୍ତ୍ର ନେଲେ, ତାଙ୍କ କ୍ଷୁଦ୍ରତା ଜଣା ହେଲା ନାହିଁ। ଏହି ଘଟଣା ଦେଖି, ଦେବୟାନୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, "ତୁମେ ମୋ ଅଂଗବସ୍ତ୍ର କାହିଁକି ନେଲା, ମୋ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ? ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ କରି, କୌଣସି ଭଲ ଫଳ ପାଇବେ ନାହିଁ।