କଚା ଜବ ଅରଣ୍ୟରେ ଫୁଲ ତୁଳୁଥିଲେ, ସେଥିରେ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ପুনିଥରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଗୁନିରେ ପୁଡ଼ି ଛାର କରିଦେଲେ, ପୁଣି ସେ ଛାରକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ତାହାକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାନୀୟରେ ମିଶାଇଦେଲେ। ଏହିଠାରେ, ଦେବୟାନୀ ଆଉଥରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପିତା, ଫୁଲ ତୁଳିବାକୁ ପଠାଯାଇଥିବା କଚା ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।” ସେ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚୟ, ପିତା, କଚା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ କିମ୍ବା ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ, ସେ ଏମିତି ହେବେ; ତାଙ୍କୁ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ—ଏହିଠାରେ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।” ତାହାପରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, “ଓ ଝିଅ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର କଚା ଯମଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ; ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏମିତି ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି—ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି?” “ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରନି, ଦେବୟାନୀ, କାନ୍ଦନି; ଏପରି ଜଣେ ନାରୀ ମରଣଶୀଳ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯାହାପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବ, ବସୁ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ବିଦ୍ୟମାନ।” “ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱ ମୋର ତପୋବଳରେ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଦ୍ୱିଜତି ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ—ଏକଥା ଯିଏ ଏକଥର ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରି ଆସି ପୁଣି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି।” “ତାଙ୍କର ପ୍ରପୂର୍ବଜ ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଥମ; ତାଙ୍କ ପିତା ବୃହସ୍ପତି, ତପସ୍ୟାର ଭଣ୍ଡାର—ଏମିତି ଏକ ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ପଉତ୍ର ପାଇଁ ମୁଁ କିପରି ଶୋକ କରିବିନାହିଁ?” “ସେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ତପସ୍ୟାରେ ଧନୀ, ସଦା ପ୍ରବଳ ଓ କର୍ମନିପୁଣ; ମୁଁ କଚାଙ୍କର ପଥରେ ଯିବି, ଖାଇବିନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ପ୍ରିୟ, ଶୋଭନ ଓ ପ୍ରିୟ କଚା ଚଳିଗଲେ।” ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି କାବ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚୟ, ଦାନବମାନେ ମୋତେ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବା ଶିଷ୍ୟମାନେ ମାରିଦେଉଛନ୍ତି।” “ଏହି କ୍ରୂର ଦାନବମାନେ ମୋତେ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ବ୍ୟର୍ଥ। ଏପରି କାମ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଶେଷ ହେବ—ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ କାହାକୁ ଦହିନଥାଏ, ଏପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ?” ଏହି ସମୟରେ, ଅନୁରୋଧ ନ କରାଯାଉଥିବା ସ୍ଥିତିରେ, ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଡାକାଯାଇ, କଚା ଶନ୍ତେ ଶନ୍ତେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପେଟ ମଧ୍ୟରୁ କଥା କହିଲେ; ଏବଂ ସେ ପଚାରିଲେ, “ତୁମକୁ କିଏ ଦୀକ୍ଷିତ କଲେ, ଏବଂ କାହିଁକି ତୁମେ ମୋର ପେଟ ଭିତରେ ଅଛ?” କଚା କହିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ କୃପାରୁ ମୋର ସ୍ମୃତି ଯାଉନାହିଁ; ସବୁଠିକ୍ ମୁଁ ମନେ ପକାଏ, କଣ ଘଟିଲା ଓ କିପରି। ତଥାପି, ଏପରି ଭାବେ ମୋର ତପୋବଳ କ୍ଷୟ ହେଉନାହିଁ—ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଧିକ କଷ୍ଟ ସ୍ମରଣ କରେ।” “ଦାନବମାନେ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ପାନୀୟରେ ଦେଇଥିଲେ, ମାରି, ପୁଡ଼ି, ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ଓ କାବ୍ୟ। ଏଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାୟା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ଦାନବ ମାୟା ପ୍ରବଳ—ଆପଣ ଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ଏହା କିପରି ବଳବତୀ ହେବ?” ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, “ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ ପ୍ରିୟ କରିପାରିବି, ବାଳକ? ତୁମେ ନଥିଲେ ମୋର ଜୀବନ ରହିବ ନାହିଁ; କଚାକୁ ଦେଖିବାକୁ ହେଲେ, ମୋର ପେଟ ଫାଟିବା ଦ୍ୱାରା ହେବ, କାରଣ ସେ ମୋର ଭିତରେ, ଦେବୟାନୀ।” “ଦୁଇଟି ଦୁଃଖ ମୋତେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦହିଦେବ: କଚାଙ୍କ ହାନି ଓ ତୁମ ନିଜ ହାନି। କଚା ନାଷ୍ଟ ହେଲେ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ; ତୁମ ହାନି ଦେଖି ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ।” “ଦେବୟାନୀ ତୁମକୁ ଭଲପାଏ, ଏହିପାଇଁ ବୃହସ୍ପତିପୁତ୍ର, ତୁମେ ସିଦ୍ଧ ହେଲ; ଏହି ଜୀବନଦାୟିନୀ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗ୍ରହଣ କର; ନହେଲେ, ଆଜି ତୁମେ କଚା ରୂପେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ।” “ମୋର ପେଟରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ଫେରି ଆସିପାରିବେନାହିଁ; ଏହିପାଇଁ ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗ୍ରହଣ କର।” “ମୋର ପୁତ୍ର ହେଉ ଏବଂ ମୋର ପେଟ ଫାଟି ବାହାରିଆ; ମୋତେ ପୁନଃଜୀବିତ କର, ପ୍ରିୟ, ଓ ଶିଷ୍ୟଧର୍ମ ପାଳନ କର। ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରି, ପଣ୍ଡିତ ହେଉ।” ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କଚା ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପେଟ ଫାଟି ବାହାରିଲେ, ଯେପରି ରାତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ର ହିମାଳୟର ଶିଖର ଉପରୁ ଉଦୟ ହୁଏ। ତାଙ୍କୁ ଚିଁହି, ବେଦମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ; ପରେ, ସେ ସିଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ— “ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଗୁରୁ ସମ୍ପଦ ଓ ବରରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଲାଳାଟ ହିମାଳୟ ଶିଖରର ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ—ସେମାନେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ପାପୀ ଲୋକରେ ପହଁଚନ୍ତି।” “ମଦ୍ୟପାନ କରାଇବା, ଠକାଇବା, ଓ ଅବିବେକ ହୋଇଯିବା—ସୁନ୍ଦର ବାଟି ଦେଖି ଲୋକ ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ମଦ୍ୟରେ ମୋହିତ ହୋଇ।” ତାପରେ, ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଉଶନାସଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟାୟ ପ୍ରତି ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଚାହିଁ, ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ, ମଦ୍ୟପାନ ଦ୍ୱିନ୍ଦିଗ୍ଧ କରି: “ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋହରେ ପଡ଼ି ମଦ୍ୟପାନ କରିବେ, ସେମାନେ ଅବିବେକୀ ଓ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ହେବେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ମାନାଯିବେ, ଏ ଓ ପରଲୋକରେ ନିନ୍ଦିତ ହେବେ।” “ମୁଁ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଚରଣର ସୀମା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛି; ସମସ୍ତ ଶିଷ୍ୟପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିବା ଧର୍ମିକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ।” ଏହିପରି କହି, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, ତପସ୍ୟାର ଭଣ୍ଡାର ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିବା ଦାନବମାନେ ଆହୁରି ଡାକି, ଏହିପରି କହିଲେ— “ହେ ଦାନବମାନେ! ତୁମେ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବର; କଚା, ମୋର ଶିଷ୍ୟ, ମୋ ସହିତ ରହିବେ। ସେ ମୋତେ ସଞ୍ଜୀବନୀ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ।” ସେ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟରେ ଶତବର୍ଷ ରହି, ଅନୁମତି ନେଇ, କଚା ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ। ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳିବା ପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ଦେବୟାନୀ କଚାଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ— “ଋଷି ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ପଉତ୍ର, ତୁମେ ଆଚରଣ, ଜନ୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ସଂଯମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।