ଏହି ଗଥାରେ, ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ରମରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର କଚ ନିଜ ନିଶ୍ଚଳ ନିୟମ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ବସିଥିଲେ । ଦେବୟାନୀ, ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଖୁସି ହୋଇ କଚଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ ଓ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ । କଚ ପାଞ୍ଚଶତ ବର୍ଷ ଧରି ନିଜ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିୟମ ପାଳନ କରିଥିଲେ । ଏହି ଭୟାନକ ତପସ୍ୟା ଦେଖି ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏକ ଦିନ କଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗାଁ ଚୋଁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦାନବମାନେ ରାଗରେ ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଏହି ଦ୍ୱେଷ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ଥିଲା ଓ ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । କଚଙ୍କ ଦେହକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଓଲି ଓ ଶିଆଳମାନଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଇଦେଲେ । ଗାଁ ଚୋଁ ଚୋଁ ମାନେ ଗାଁ ଫେରିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ଗାଁ ସହିତ କଚ ଫେରିଲେ ନାହିଁ । ଗାଁ ଚୋଁ ଚୋଁ ଫେରିଗଲା ପରେ ଦେବୟାନୀ ସମୟ ହେଲାରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପିତା, ଆଜି ହବନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଛି, ଗାଁ ଚୋଁ ଚୋଁ ଫେରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କଚ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।” ଦେବୟାନୀ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କଚ ହତ୍ୟା ହୋଇଛି କିମ୍ବା ଧରାପଡ଼ିଛି; ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ, ଏହି ମୋ ଏକ ସତ୍ୟ କଥା ।” ତାପରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୃତକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବାକୁ “ଆସ, ଆସ” କହି କଚଙ୍କୁ ଡାକିଲେ । ଡାକିବା ପରେ, କଚ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଓ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲି, ଧିଷଣାପୁତ୍ର ।” ପୁନି ଦେବୟାନୀ ଫୁଲ ଆଣିବା ଅନୁରୋଧ କଲା ପରେ, କଚ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ବେଦ ପାଠ କରି ଫୁଲ ତଳିବାକୁ ଲଗିଲେ । ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁନି ହତ୍ୟା କରି ତାଙ୍କୁ ଆଗ୍ନିରେ ଜଳାଇ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାନୀୟରେ ମିଶାଇଦେଲେ । ଦେବୟାନୀ ପୁନି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଫୁଲ ଆଣିବାକୁ ପଠାଯିଥିବା କଚ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ପିତା ।” ଦେବୟାନୀ ଆଗେ କହିଲେ, “ପିତା, କଚ ହତ୍ୟା ହୋଇଛି କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି; ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ, ଏହି ମୋ ସତ୍ୟ କଥା ।” ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ମୋ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୃତକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିତୀୟଥର ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି ?” ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, “ତୁ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନେ, ଵସୁମାନେ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ତୋ ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି ।” ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଃଖ କରି କହିଲେ, “ମୋ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦେବଦ୍ୱିଷୀ ଓ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅଛି; ଏହି ଦ୍ୱିଜ ଦ୍ୱିତୀୟଥର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ ।” ଦେବୟାନୀ ଦୁଃଖରେ ଏହି ସାଧକ ପୁତ୍ର କଚ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ନ ଖାଇବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ । ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, “ମୋ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦାନବମାନେ ମୋତେ ଘୃଣା କରନ୍ତି ।” ତାପରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କଚଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଉଦରରୁ ଡାକିଲେ, “ତୁ କିପରି ମୋ ଉଦରରେ ରହୁଛୁ, ଓ କେଉଁଠି ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିକ୍ଷିତ ହୋଇଛୁ ?” କଚ କହିଲେ, “ମୋ ସ୍ମୃତି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛି, ଏହି ଭୟାନକ ଦୁଃଖ ମୁଁ ମନେ ରଖିଛି । ଦାନବମାନେ ମୋତେ ହତ୍ୟା କରି ଜଳାଇ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଆପଣଙ୍କ ପାନୀୟରେ ଦେଇଥିଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାୟା ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଦାନବ ମାୟା ବିପରୀତ ।” ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ମୋ ପାଖରେ ତୁ ନଥିଲେ ମୋ ଜୀବନ ରହିପାରିବ ନାହିଁ; କଚକୁ ଦେବୟାନୀ ଦେଖିପାରିବେ କେବଳ ମୋ ଉଦର ଫାଟିଲେ ।” ଦୁଇ ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ ଦହି ଦେବ: କଚଙ୍କ ହାରାଇବା ଓ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ଅନ୍ତ । ତେଣୁ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କଚକୁ କହିଲେ, “ଦେବୟାନୀ ତୁମକୁ ଭଲପାଇଛି; ମୃତ୍ୟୁ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କର; ନାହିଁ ହେଲେ ଆଜି ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବୁ ।” ଏହି ଜ୍ଞାନ କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଧିଗମ କରିପାରିବେ; ତୁ ମୋ ପୁତ୍ର ହେଇ ମୋ ଉଦର ଫାଟି ବାହାରିବା ପରେ ମୋତେ ଜୀବନ ଦେବା ଓ ଶିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରିବା । କଚ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରି ଉଦର ଫାଟି ବାହାରିଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଏପରି ଥିଲା, ଯେମିତି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ହିମାଳୟ ଶିଖରରୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ । କଚ ପ୍ରକଟ ହେଲା ପରେ ବେଦମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତୋଳନ କଲେ; କଚ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରି ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆଦର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପାପ ଲୋକକୁ ଯିବେ ।” ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, “ଏଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଦ୍ୟପାନ କରିବେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଦୋଷୀ ହେବେ ।” ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଣ ଆଚାର ରେଖା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରି ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଦେବମାନେ ଏହା ଶୁଣିବେ । ଏପରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଦାନବମାନେକୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଅଜ୍ଞାନୀ; କଚ ମୋ ପାଖରେ ରହିବେ; ସଞ୍ଜୀବନୀ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରି ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ ।” କଚ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ରହି ଶିକ୍ଷା ନିଅନ୍ତି । ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, କଚ ଦେବମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଦେବୟାନୀ କଚକୁ ଦୟା ଓ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ, “ଅଙ୍ଗିରାସ ଋଷିଙ୍କ ନାତି, ତୁମେ ଆଚରଣ, ଜନ୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିଗ୍ରହରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଛ ।