ଦେବତାମାନେ ବିଜୟ ଲାଗି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ, ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ବଂଶର ଏକ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ନିଜମାନଙ୍କ ବଳିକ୍ରିୟା ପାଇଁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟପକ୍ଷୀ ଦାନବମାନେ କାବ୍ୟ ଉଶନାସ୍ଙ୍କୁ ନିଜ ପକ୍ଷର ପୁରୋହିତ ବାଛିଲେ। ସେଇ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିତ୍ୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ଦାନବମାନେକୁ ବଧ କରିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ କାବ୍ୟ ଉଶନାସ୍ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୃତ ଦାନବମାନେକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଦେଲେ। ଏହାପରେ ସେମାନେ ପୁଣି ଉଠି ଦେବତାମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁରମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ବଧ କରିଦେଲେ, ବୃହସ୍ପତି ମହାତ୍ମା ହେଉଥିବା ସତ୍ୱେ, ସେମାନେକୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରିଲେ ନାହିଁ। କାରଣ, ବୃହସ୍ପତି ସେଇ ଅମୋଘ ଜ୍ଞାନ ଜାଣିନଥିଲେ, ଯାହା କାବ୍ୟ ଉଶନାସ୍ ଜାଣିଥିଲେ—ମୃତକୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେବା ଶାସ୍ତ୍ର। ଏହିଠାରୁ ଦେବତାମାନେ ଗଭୀର ନିରାଶାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ, ଦେବତାମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଆମ ସହ ହୋ, ଆମକୁ ସହଯୋଗ ଦିଅ, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ସହଯୋଗ ଦେଇ ସାହାଯ୍ୟ କର। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଜ୍ଞାନ ଉଶନାସ୍ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ତୁମେ ବଳିଦାନର ଉପଭୋଗରେ ଅଂଶୀ ହେବ। ଶୁକ୍ର ବୃଷପର୍ବାନଙ୍କ ସମୀପରେ ବସିଛନ୍ତି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। ସେ ଦାନବମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଅଦାନବମାନେକୁ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀ ସେଠି ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କ ମନ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ନୀତି, ଦାନ, ମାଧୁର୍ୟ, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ସ୍ଵଂୟମନ୍ୟନ୍ତ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବୟାନୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେଇ ଜ୍ଞାନ ତୁମେ ପାଇପାରିବ।" ଦେବମାନେ ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବାରୁ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚ କହିଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ," ଏବଂ ବଳିର ରାଜା ବୃଷପର୍ବାନଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଇ, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠି ଗଲାପରେ, ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, କଚ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ମହାନୁଭାବ, ମୁଁ ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ପୌତ୍ର, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚ। ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।" "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟାକରି ମୋତେ ଏହି ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।" ଶୁକ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "କଚ, ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ବାଗତଯୋଗ୍ୟ; ତୁମ ଆବେଦନ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଦର କରିବି, ଏବଂ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛି।" କଚ କହିଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ," ଏବଂ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ଏହି ନିୟମ ଓ ଅବଧି ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ଶୁକ୍ର ଓ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ସେବା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଯୁବତୀ ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ସେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ମନ ରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ କରି ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲେ। ଦେବୟାନୀ ମଧ୍ୟ, ସଂଯମୀ ଓ ନିୟମିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କଚଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଗୀତ ଗାଇ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଏପରିଭାବରେ, କଚ ପାଞ୍ଚଶତ ବର୍ଷ ଧରି ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ। ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଲେ। ଏକ ଦିନ, କଚ ଗଂଗାରେ ଗାଁଠାରେ ଗଂଧ କରୁଥିଲେ, ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ, ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ହତ୍ୟା କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ନିଆଁ, ଶିଆଳ ଓ ଶୃଗାଳମାନେକୁ ଖୁଆଇଦେଲେ। ପଶୁପାଳକମାନେ ଗାଁକୁ ଫେରିଗଲେ, କିନ୍ତୁ କଚ ନାହିଁ। ଜବେ ଗାଁରୁ ଗାଈମାନେ ଫେରିଲେ, କଚ ନ ଦେଖି, ଦେବୟାନୀ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କ ପିତା ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପିତା, ଆପଣଙ୍କ ହୋମ ଶେଷ ହୋଇଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ପଶୁପାଳକମାନେ ଫେରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କଚ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ।" "ନିଶ୍ଚିତ, କଚ ହତ୍ୟା ହୋଇଛି କିମ୍ବା ଧରି ନିଆଯାଇଛି। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ—ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।" ତାହା ପରେ ଶୁକ୍ର, ମୃତକୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେବା ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, "ଆସ, ଆସ" ବୋଲି କହି, କଚକୁ ଡାକିଲେ। ସମ୍ମିଳିତ, କଚ ଆସି ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, "ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲି, ଧିଷଣାନନ୍ଦନ।" ପୁଣି, ଦେବୟାନୀ ଫୁଲ ଆଣିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ, କଚ ବନକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ବେଦ ପଢ଼ୁଥିଲେ। ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁଣି ହତ୍ୟା କରି, ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପାନୀୟରେ ମିଶାଇଦେଲେ। ପୁଣି ଦେବୟାନୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଫୁଲ ଆଣିବାକୁ ପଠାଯାଇଥିବା କଚ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ।" "ନିଶ୍ଚିତ, ପିତା, କଚ ନିହତ କିମ୍ବା ମୃତ; ସେ ଏପରି ହୋଇଥିବା ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ—ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି।" ଶୁକ୍ର କହିଲେ, "ଜୀଅ, କଚ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ, ଯମଲୋକକୁ ଗଲେ; ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଉଠାଯିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଣି ହତ୍ୟା ହେଲେ—ମୁଁ କି କରିପାରିବି? ଦୁଃଖ କରିବା ନାହିଁ, ଦେବୟାନୀ, କାନ୍ଦିବା ନାହିଁ; ତୁମ୍ଭେ ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତା, ବସୁ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଅଛନ୍ତି, ତେଉଁଠି ଏପରି ଶିଳ୍ପୀ ଜନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ମୋ ତପୋବଳରେ ଅଛି; ଏହି ଦ୍ୱିଜ କୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରିହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଣି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଉଠିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, "ତାଙ୍କ ପ୍ରପୂର୍ବଜ ଅଙ୍ଗିରାସ୍, ତାଙ୍କ ପିତା ବୃହସ୍ପତି ତପସ୍ୟାର ଧନ; ଏପରି ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅ ଓ ପଉତ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବାରୁ ମୁଁ କିପରି ଦୁଃଖ କରିବି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କିପରି କାନ୍ଦିବି ନାହିଁ?" "ସେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ତପସ୍ଵୀ, ସଦା ପ୍ରବଳ, ଉତ୍ତମ କର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ; ମୁଁ ତାଙ୍କର ପଥ ଅନୁସରିବି, ଖାଇବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୋ ପ୍ରିୟ, ସୁନ୍ଦର ଓ ପ୍ରିୟ କଚ ଚାଲିଗଲେ।