ପୁରୁରୁବାସ, ନିଜ ତେଜରେ ଶତାଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଏହାର ଫଳରେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ହିମବତ ପର୍ବତର ଶୁଭ୍ର ଶିଖରରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ରାଜା ହେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ ହେଲେ। ପୁରୁରୁବାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କେଶି ଓ ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ନିହତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ରୂପରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ହେଲେ। ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଭୂମି, ତାହାର ପାହାଡ, ଜଙ୍ଗଲ, ଉଦ୍ୟାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପକାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୁରୁରୁବାସ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ସ୍ୱୟଂ ଯଶସ୍ଵି ଚୂରୀ ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କ ସାଥୀ ହେଲେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଆଧା ଆସନ ଦେଲେ। ସେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମରେ ସମତାରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ଏକଦିନ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ତିନି ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ତିନିଟି ଆସନ ଦେଇ, ପୁରୁରୁବାସ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ଧର୍ମକୁ କିଛି ଅଧିକ ଆଦର ଦେଲେ। ଏହି ଦେଖି କାମ ଓ ଅର୍ଥ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ଅର୍ଥ ଲୋଭରେ ଶାପ ଦେଲେ—“ତୁମେ ନଶ୍ଟ ହେବେ।” କାମ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲେ—“ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ତୁମେ ମୃଗୟା ଅଭିମାନରେ ଭ୍ରମିତ ହେବେ, କୁମାରବନରେ ଉର୍ବଶୀରୁ ବିୟୋଗ ଭୋଗିବେ।” ଧର୍ମ ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଧର୍ମିକ ରାଜା ଭାବରେ ଶାପ ଦେଲେ—“ତୁମର ବଂଶ ଚାନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିବ, ଶତଶତ ଭାଗରେ ବଢିବ ଓ ପୃଥିବୀରୁ କଦାପି ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଶାପ ଦେଇ ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ପୁରୁରୁବାସ ଦେଶ ଶାସନ କରିବାକୁ ଚାଲିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ, ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, କେବେ କେବେ ଦକ୍ଷିଣୀୟ ଆଚାରଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଯାଉଥିଲେ। ଏକଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ, ସେ ଚିତ୍ରଲେଖା ଓ ଉର୍ବଶୀକୁ ଦାନବ ରାଜା କେଶିନ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ଉଡ଼ାଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ କେଶିନ୍କୁ ବିଜୟ କରି, ପୁରୁରୁବାସ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, ପବନାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେଠାରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ; ତାପରେ ଦେବଗଣ ପୁରୁରୁବାସ ସହିତ ମିତ୍ରତା କଲେ ଏବଂ ଉର୍ବଶୀକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଶକ୍ତି, ତେଜ, ଯଶ ଓ ଏଶ୍ୱର୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଉର୍ବଶୀକୁ ଭାରତଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇବା ପାଇଁ ଦେଲେ, ଉର୍ବଶୀ ପୁରୁରୁବାସ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ମହା କୌଶଳ ଗାଇଲେ। ଭାରତ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ସ୍ୱୟଂବର ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କଲେ, ଏଠି ମେନକା, ଉର୍ବଶୀ ଓ ରମ୍ଭାକୁ ନୃତ୍ୟ କରିବା ନିର୍ଦେଶ ଦେଲେ। ଉର୍ବଶୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ରୂପରେ ସୁନ୍ଦର ନୃତ୍ୟ କଲେ; ପୁରୁରୁବାସକୁ ଦେଖି ଆସକ୍ତିରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ତାହାରେ ଭାରତ ଶିଖାଇଥିବା ସମସ୍ତ ମୁଦ୍ରା ଭୁଲିଗଲେ; ଭାରତ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଉର୍ବଶୀକୁ ପୃଥିବୀରେ ଶାପ ଦେଲେ—“ପଚାନ୍ନ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ତୁମେ ଏକ ଶ୍ୟାମଳ ଲତା ହେବେ; ପୁରୁରୁବାସ ଏଠି ଭୂତର ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରିବେ।” ଶାପ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କ ଭାର୍ତ୍ତା ସହିତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ; ଏବଂ ପୁରୁରୁବାସଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଦେଲେ। ଉର୍ବଶୀ ଆଠ ଝିଅ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଆୟୁ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଅଶ୍ୱାୟୁ, ଧନାୟୁ, ଧୃତିମାନ, ଵସୁ, ଶୁଚିବିଦ୍ୟା ଓ ଶତାୟୁ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ନହୁଷଙ୍କୁ ଆୟୁ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଵୃଦ୍ଧଶର୍ମା ଓ ରାଜି; ଦମ୍ଭା ଓ ବିପାପ୍ମା ମଧ୍ୟ ଏହି ପାଞ୍ଚ ଶୂର ବିର ଥିଲେ। ରାଜି ଏକ ଶତ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେମାନେ ରାଜପୁତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ରାଜି ନିର୍ମଳ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରି ପୂଜା କଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ତାହାପରେ ରାଜି ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉପରେ ବିଜୟୀ ହେଲେ; ତାପରେ ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଶତ ବର୍ଷ ଦୀଘଳ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ଶକ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, କିନ୍ତୁ କେହି ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ଯେଉଁଠି ରାଜି ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି କିଏ ଜିତିପାରିବ?” ବିଜୟ ଚାହିଁ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ରାଜିଙ୍କୁ ମିତ୍ରତା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ; ଦାନବମାନେ କହିଲେ—“ତୁମେ ଆମ ନାୟକ ହେଲେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦିଅ।” ତାହାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ କରିଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ରାଜିଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ରାଜି ରାଜ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇ, ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାହାପରେ ରାଜିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ତାପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏଶ୍ୱର୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ଓ ରାଜ୍ୟ ଦଳାଇ ନେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋର ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ଓ ରାଜ୍ୟ ନାହିଁ, ମୁଁ ପରାଜିତ; ବୃହସ୍ପତି, ମୋତେ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦିଅ।” ତାହାପରେ ବୃହସ୍ପତି ବିରୋଧୀ କ୍ଷମା ଓ ପୂଷ୍ଟି ଦାନ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁନଃ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଦେଲେ। ବୃହସ୍ପତି ରାଜିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଉପରେ ଜିନ ଦର୍ଶନ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ବେଦ ଚ୍ୟୁତ କରିଦେଲେ, ଯେଉଁଠି ବୃହସ୍ପତି ନିଜେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ବେଦରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ଏବଂ ବିବାଦୀ ଧାରଣାରେ ଲିପ୍ତ କରିଦେଲେ। ତାହାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ। ଏଉଁ ନହୁଷଙ୍କ ଏପରି ସତ୍ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ପାଇବା।