ଏହିପରି ଘଟଣାରେ, ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ହରି, ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, "ତୁମେ ଚାହୁଁଥିବା ଦାନ ଚାହିଁନିଅ।" ତେଣୁ ସୋମ ଏହି ଦାନ ଚାହିଲେ—"ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଜୟ କରିପାରିଁ; ମୋ ଗୃହରେ ଯେଉଁମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଉନ୍ତୁ। ମୋ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ପୂରୋହିତ ହେଉନ୍ତୁ; ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ଆମର ରକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ।" ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ "ତଥାସ୍ତୁ" କହିବା ପରେ, ସୋମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏଠାରେ ଅତ୍ରି ହୋତୃ, ଭୃଗୁ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଏବଂ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଉଦ୍ଗାତୃ ଭାବରେ ଥିଲେ। ସେଉଁଠାରେ ସୋମ ବ୍ରହ୍ମା ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ହରି ନିଜେ ନିର୍ଦେଶକ ଥିଲେ, ଏବଂ ସନକାଦି ମୁନିମାନେ ଯଜ୍ଞର ସଭ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଥିଲେ। ଏଠି ଦଶଜନ ଵିଶ୍ୱେଦେବ ଚମସ ଓ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ତିନି ଲୋକ ପୂରୋହିତମାନେ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ପାଇଥିଲେ। ଯଜ୍ଞ ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତିରେ, ନବଜନୀ ଦେବୀମାନେ, କାମବାଣରେ ପିଡିତ ହୋଇ, ସୋମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, ସିନୀବାଳୀ କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, ଦ୍ୟୁତି ଵିଭାବାସୁଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, ତୁଷ୍ଟି ଅବିନାଶୀ ଧାତାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ। ପ୍ରଭା ପ୍ରଭାକରଙ୍କୁ, କୁହୂ ହବିଷ୍ମତଙ୍କୁ, କୀର୍ତ୍ତି ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ, ଓ ଵସୁ ମରୀଚି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ। ଧୃତି ପିତା ଓ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସମୟରେ ସୋମଙ୍କୁ ନିଜ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସୋମ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଲେ। ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ପୁରୁଷମାନେ କିଛି ଶାପ ବା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ସୋମ ଦଶ ଦିଗରେ ଶାସନ କରି, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଲଭ ଏକକ ଶାସନ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ଓ ସପ୍ତ ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ। ଏକଦିନ ସୋମ ଉଦ୍ୟାନରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ତାରା ଉପରେ ପଡିଲା, ଯିଏ ଅନେକ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଭାର ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ବଳ, ଏବଂ ଏକ ଫୁଲ ଭଙ୍ଗିଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସେ ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମନୋହର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦୃଷ୍ଟିର ସ୍ବାମିନୀ। ସେ କାମବାଣରେ ପିଡିତ ହୋଇଁଥିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ମଧ୍ୟ କାମରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଚୁଲି ଧରି ନେଇଗଲେ। ତାରା ମଧ୍ୟ ସେଇ ପ୍ରେମରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହୋଇ, ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବ୍ୟତୀତ କଲେ ଏବଂ ପରେ ସୋମ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଗୃହକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବୃହସ୍ପତି ବିୟୋଗ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲେ, ତାଙ୍କ ମନ କେବଳ ତାରା ଉପରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହେଲା। ସେ କୌଣସି ଶାପ, ମନ୍ତ୍ର, ଅସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବିଷ କିମ୍ବା ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହାପରେ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଫେରାଇବାକୁ ସୋମଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସୋମ ତାରାଙ୍କ ସହ ଲାଗିଥିବା ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଲେ ନାହିଁ। ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ସାଧ୍ୟ, ମାରୁତ ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ମିଶି ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ସୋମ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଲେ ନାହିଁ; ଏହାଦେଖି ଶିବ ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଶିବ, ଯିଏ ବାମଦେବ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ଚରଣକମଳ ଅନେକ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ—ସେ, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରତି ସ୍ନେହବଶତଃ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ। ଶିବ ତାଙ୍କ ଅଜଗାବ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ଭୂତଗଣ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସହିତ, ସୋମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇ, ତୃତୀୟ ନୟନ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ମୁହଁ ଅଗ୍ନିପରି ଭୟଙ୍କର ହେଲେ। ତାଙ୍କ ସହିତ ଗଣେଶ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଚବ୍ବିଶି ଏବଂ ସାଠି ଦଳ ସହ, ଯାକ୍ଷପତି ଅନେକ କୋଟି ଯାକ୍ଷ ସହିତ ରଥରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲେ। ଅନେକ ଭେତାଳ, ଯାକ୍ଷ, ନାଗ ଓ କିନ୍ନର, ଏକ ପଦ୍ମ ଓ ଏକ ଅର୍ବୁଦ ସଂଖ୍ୟାରେ, ତିନି ଲକ୍ଷ ବାରି ଦ୍ୱାଦଶ ହଜାର ରଥ ସହିତ, ସୋମ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିଲେ। ନକ୍ଷତ୍ର ଦାନବ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଅସୁର ସେନା ସହିତ, ଶନି ଓ ମଙ୍ଗଳଙ୍କ ଶକ୍ତି ଯୋଗରେ, ସପ୍ତ ଲୋକ ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଏହାର ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ର ସହିତ କମ୍ପିତ ହେଲା। ଏବେ ପିନାକୀ ଶିବ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସୋମଙ୍କୁ ଉପରେ ଏଗିଯିବା ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦୁଇ ସେନା ଭୀମସେନ ପରି ଭୟଙ୍କର। ଏହା ଦୁର୍ଦାନ୍ତ ଓ ବଢ଼ୁଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଶକାରୀ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଧାରାଳ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରର ରୂପ ଧାରଣ କଲା, ଦୁଇ ପକ୍ଷର ସେନା ଉପଦ୍ରବ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଂହାର ହେଲା। ଅଗ୍ନିପରି ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ପାତାଳକୁ ଜଳାଇଲା; କ୍ରୋଧରେ ରୁଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମଶିରସ୍ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ସୋମ ଅଚ୍ୟୁତ ସୋମାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ର ଗିରିବା ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ର, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ ଭୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ଏହି ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ର ଲୋକବିନାଶ ପାଇଁ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ତା'ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଦୁଇଁକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ; "ହେ ସୋମ, କାହିଁକି ତୁମେ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କାମ କଲୁ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଲୋକଙ୍କର ବିନାଶ ଆଣିଲୁ?" "ତୁମେ ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହରଣ ପାଇଁ ଏହି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛ; ଏହି ଦୋଷରେ ତୁମେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଶୁଭ ଗ୍ରହ ହେବା; ଏବେ ବିବାଦ ଶେଷରେ ଏହି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ବାକ୍ପତିଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ—ଅନ୍ୟର ଜିନିଷ ଫେରାଇଦେବାରେ କୌଣସି ଅପମାନ ନାହିଁ।" "ତଥାସ୍ତୁ," ବୋଲି ଚନ୍ଦ୍ରଶିରୋମଣି ସୋମ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ବୃହସ୍ପତି ତାରାକୁ ପୁନଃ ପାଇ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦିବ୍ୟ ପିତାମ୍ବର ଓ ଦେବ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଏକ ପୁଅ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ହସ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଆଦିକର୍ତ୍ତା ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କ ନାମ "ଗଜୱୈଦ୍ୟ" ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସୋମ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଥିବାରୁ ସେ "ବୁଧ" ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।