ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିନରେ, ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ, ଦିଗଦେବତାମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜକୁ ନାରୀର ରୂପରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ତେଜ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ତିନି ଶତ ବର୍ଷ ଅଂଶୁମାନ ଭାବରେ ରହିଲା। ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଦିଗଦେବତାମାନେ ଏହି ଗର୍ଭକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏକତ୍ର କରିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଏକ ଯୁବା ଯୋଧାର ରୂପରେ ଗଠନ କରି, ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ହଜାର ଘୋଡା ଥିବା ରଥରେ ବସାଇଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଯେଉଁଠି ବେଦର ଶକ୍ତି ଅଛି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ। ଏଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ପ୍ରକାଶ କଲେ—“ଏହି ଜଣେ ଆମର ପ୍ରଭୁ ହେଉନ୍ତୁ।” ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଔଷଧିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ସୋମ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ମାନେ ମିଳି ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏପରି ସ୍ତୁତି ପାଇଁ, ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ତେଜ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ଏହି ତେଜରୁ ଦିବ୍ୟ ଔଷଧିମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏହି ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ତେଜ ରାତିରେ ସଦା ବଢିଯାଏ; ଏଭଳି ସୋମ ଔଷଧିମାନେର ନାଥ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେର ନାଥ ଭି ହେଲେ। ବେଦର ସାର ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳର ତେଜ ଦିନ ଓ ରାତିରେ, ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ, ବଢିଯାଏ ଓ କମିଯାଏ। ପ୍ରଚେତସର ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ, ତାଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସତେଇ ଝିଅ ଦେଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଥିଲା। ଏହାପରେ, ସୋମ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁର ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଇ, ଦଶ ହଜାର ହଜାର ପଦ୍ମର ତୁଳନାର ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଖୁସି ହୋଇ, ପୂଜ୍ୟ ନାରାୟଣ ହରି କହିଲେ—“ବର ଚୟନ କର।” ତାପରେ, ସୋମ ଏହି ବର ଚୟନ କଲେ: “ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରର ଲୋକ ଜୟ କରିପାରିବି; ମୋ ଗୃହରେ ଥିବା ଭୋଗକର୍ତ୍ତାମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିପାରିବି।” “ମୋ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ, ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂରୋହିତ ହେଉନ୍ତୁ; ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ଆମର ରକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ।” ବ୍ରହ୍ମା “ତଥାସ୍ତୁ” କହିବା ପରେ, ସୋମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଅତ୍ରି ହୋତା, ଭୃଗୁ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଉଦ୍ଗାତା ହେଲେ। ସୋମ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ ଅର୍ଜନ କଲେ; ହରି ସ୍ୱୟଂ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ, ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ମୃତି ହେଲେ। ଏଠାରେ, ଦଶ ଵିଶ୍ୱଦେବା ଚାମସ ଓ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ହେଲେ; ତିନି ଲୋକ ଯଜ୍ଞ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ପୂରୋହିତମାନେ ପାଇଲେ। ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ନବ ଦେବୀମାନେ, କାମବାଣରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ, ସୋମଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, ସିନିବାଳୀ କର୍ଦମଙ୍କୁ, ଦ୍ୟୁତି ଭିଭାବାସୁଙ୍କୁ, ତୁଷ୍ଟି ଧାତାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ। ପ୍ରଭା ପ୍ରଭାକରଙ୍କୁ, କୁହୁ ହବିଷ୍ମତଙ୍କୁ, କୀର୍ତି ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ, ଵସୁ ମାରିଚି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ। ଧୃତି ପିତା ଓ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଛାଡି ସୋମଙ୍କୁ ଅନୁଗତ ହେଲେ; ସୋମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ଏଭଳି ତାଙ୍କର ପତିମାନେ ଅପମାନିତ ହେଲେ, ତଥାପି କୌଣସି ଶାପ ବା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ସୋମ ଦଶ ଦିଗକୁ ଶାସନ କରି, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁନିମାନେ ପୂଜିତ ଦୁର୍ଲଭ ଶାସନ ଅର୍ଜନ କଲେ, ସାତ ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ନାଥ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ, ଗାର୍ଡେନରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ବେଳେ, ସୋମ ତାରାକୁ ଦେଖିଲେ—ସେ ଅନେକ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଅତି ନରମ, ଚଉଁ ଓ ଅସ୍ତନର ଭାରରେ ଶିଥିଲା, ଫୁଲ ଭାଙ୍ଗିବାରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଉଥିଲେ। ସେ, ଦେବତାମାନେର ଉପାଧ୍ୟାୟ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଚମତ୍କାର ଚକ୍ଷୁ, ରାମ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି, କାମବାଣରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ, ବେଶ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ କେଶ ଧରି ନେଇଗଲେ। ତାରା ମଧ୍ୟ ଭଲ ପାଇଲେ, ସୋମଙ୍କ ତେଜ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ମନ ହରାଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଅତିବାହିତ କଲେ; ପରେ ସୋମ ତାରାକୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ। ଘରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୋମ ତାରା ଓ ତାଙ୍କର ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ବୃହସ୍ପତି ବିରହ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳି, ତାରାର ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଲେ। ସେ ଶାପ ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର, ଅସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବିଷ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ, ମନ୍ତ୍ରତନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଵାକ୍ପତି ଏହି ଅପରାଧ କୁ ଦୂର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ବୃହସ୍ପତି ଦୁଃଖରେ ବିନୟ କରି, ସୋମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଫେରାଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସୋମ, ତାରା ସହିତ ଭୋଗରେ ବନ୍ଧି ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଲେ ନାହିଁ। ଏହାପରେ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ସାଧ୍ୟ, ମାରୁତ, ଲୋକପାଳମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଅନୁରୋଧ କଲେ; ତଥାପି ସୋମ ତାରାକୁ ଫେରାଇଲେ ନାହିଁ; ଏହାରେ ଶିବ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଅନ୍ଧା ହେଲେ। ଏହି ଭୂମିରେ ବାମଦେବ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅନେକ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଅର୍ବନବାସୀ, ଧନୁଧାରୀ ଶିବ, ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ସଂଯତ ହେଲେ। ଶିବ ନିଜ ଅଜଗବା ଧନୁ ନେଇ, ଭୂତ, ତୁଣୀ, ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇଲେ; ତୃତୀୟ ନୟନ ଦ୍ୱାରା ତେଜ ଦେଖାଉଥିଲେ, ମୁହଁ ଅଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା। ଗଣେଶ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଚବିଶ ଓ ଷଠି ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ, ଯକ୍ଷର ନାଥ ଅନେକ କୋଟି ରଥରେ ଯାଇଥିଲେ। ବେତାଳ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, କିନ୍ନର—ଏକ ପଦ୍ମ ଓ ଏକ ଅର୍ବୁଦ ସଂଖ୍ୟାରେ, ତିନି ଲକ୍ଷ ଏବଂ ବାର ହଜାର ରଥ ସହିତ, ସୋମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେଇଲେ। ନକ୍ଷତ୍ର-ଦେମନ, ଦୈତ୍ୟ, ଅସୁର ଏବଂ ଶନି, ମଙ୍ଗଳ ର ଶକ୍ତି ସହିତ, ସପ୍ତ ଲୋକ ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ପୃଥିବୀ, ଦ୍ୱୀପ, ସମୁଦ୍ର କମ୍ପି ଉଠିଲା। ତାପରେ, ପିନାକୀ (ଶିବ), ତେଜସ୍ୱୀ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ସୋମଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗେଇଲେ; ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଭୀମସେନ ପରି ଭୟଙ୍କର। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ବଢିଯାଉଥିଲା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାଶ ହେଉଥିଲା; ଦୁଇପକ୍ଷର ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ଅଗ୍ନିମୟ ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ପାତାଳକୁ ଜଳାଇଦେଲା; ରୁଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ ବ୍ରହ୍ମାଶିର ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ, ସୋମ ଅବିନାଶୀ ସୋମ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ।