तमन्वयुर्देवगणा मुनयश्च समाहिताः गीर्भिः परममन्त्राभिस् तुष्टुवुश्च जनार्दनम्
देवतांचे समूह आणि एकाग्र ऋषी त्याच्या मागे गेले, आणि त्यांनी उत्तम मंत्रांनी वाणीने जनार्दनाचे स्तवन केले.
तद्वैश्रवणसंश्लिष्टं वैवस्वतपुरःसरम् द्विजराजपरिक्षिप्तं देवराजविराजितम्
वैश्रवणाच्या आलिंगनाने, वैवस्वताच्या नेतृत्वाखाली, ब्राह्मणराजांनी वेढलेली आणि देवेंद्राच्या उपस्थितीने शोभलेली ती सभा तेजाने उजळून निघाली.
चन्द्रप्रभाभिर्विपुलं युद्धाय समवर्तत पवनाविद्धनिर्घोषं संप्रदीप्तहुताशनम्
चंद्राच्या प्रकाशाने उजळलेली ती विशाल सभा युद्धासाठी एकत्र आली, वाऱ्याच्या गडगडाटाने निनादत होती आणि प्रज्वलित अग्नीसारखी भासत होती.
विष्णोर्जिष्णोश्च भ्राजिष्णोस् तेजसा तमसावृतम् बलं बलवदुद्वृत्तं युद्धाय समवर्तत
विष्णू, जो विजयी आणि तेजस्वी आहे, त्याच्या सैन्याने आपल्या सामर्थ्याने अंधार पसरवला आणि ते प्रचंड आणि उन्मत्त होऊन युद्धासाठी सज्ज झाले.
स्वस्त्यस्तु देवेभ्य इति बृहस्पतिरभाषत स्वस्त्यस्तु दानवानीक उशना वाक्यमाददे
बृहस्पती म्हणाले, 'देवतांना कल्याण लाभो,' आणि उशनाने उत्तर दिले, 'दानवांच्या सैन्याला कल्याण लाभो.'
ताभ्यां बलाभ्यां संजज्ञे तुमुलो विग्रहस्तदा सुराणामसुराणां च परस्परजयैषिणाम्
त्या दोन बलाढ्य सैन्यांमधून, देव आणि असुर एकमेकांवर विजय मिळवण्यासाठी धडपडत असताना, प्रचंड गोंगाटाचा संघर्ष उभा राहिला.
दानवा दैवतैः सार्धं नानाप्रहरणोद्यताः समीयुर्युध्यमाना वै पर्वता इव पर्वतैः
दानव आणि देव विविध शस्त्रांनी सज्ज होऊन एकत्र आले आणि पर्वत पर्वतांशी भिडतात तसे ते युद्ध करू लागले.
तत्सुरासुरसंयुक्तं युद्धमत्यद्भुतं बभौ धर्माधर्मसमायुक्तं दर्पेण विनयेन च
देव आणि असुरांनी मिळून केलेले ते युद्ध अत्यंत अद्भुत वाटत होते. त्यात धर्म आणि अधर्म, गर्व आणि विनय यांचा संगम होता.
ततो रथैर्विप्रयुक्तैर् वारणैश्च प्रचोदितैः उत्पतद्भिश्च गगनम् असिहस्तैः समन्ततः
मग रथ एकमेकांपासून वेगळे झाले, हत्ती पुढे धावू लागले, आणि तलवारधारी सर्व बाजूंनी आकाशात उडू लागले.
क्षिप्यमाणैश्च मुसलैः संपतद्भिश्च सायकैः चापैर्विस्फार्यमाणैश्च पात्यमानैश्च मुद्गरैः
मुसळे फेकली जात होती, बाण वेगाने झेपावत होते, धनुष्ये ताणली जात होती आणि गदा खाली पडत होत्या.
तद्युद्धमभवद्घोरं देवदानवसंकुलम् जगतस्त्रासजननं युगसंवर्तकोपमम्
ते युद्ध अत्यंत भयंकर झाले, देव आणि दानवांनी भरलेले होते, जगाला भीती वाटू लागली, आणि ते युगाच्या अंताच्या विध्वंसासारखे दिसत होते.
हस्तमुक्तैश्च परिघैर् विप्रयुक्तैश्च पर्वतैः दानवाः समरे जघ्नुर् देवानिन्द्रपुरोगमान्
हाताने फेकलेल्या परिघांनी आणि दूरवर फेकलेल्या पर्वतांनी, दानवांनी इंद्रासह देवांना रणभूमीत जबरदस्त मार दिला.
ते वध्यमाना बलिभिर् दानवैर्जितकाशिभिः विषण्णवदना देवा जग्मुरार्तिं परां मृधे
ते बलवान् आणि दिशांचा विजय करणारे दैत्यांनी सतत हल्ला केल्यामुळे देवांचे चेहरे उतरले आणि युद्धात त्यांना मोठी वेदना झाली.
ते ऽस्त्रशूलप्रमथिताः परिघैर्भिन्नमस्तकाः भिन्नोरस्का दितिसुतैर् वेमू रक्तं व्रणैर्बहु
शस्त्रांनी आणि भाल्यांनी घायाळ झालेले, लोखंडी गदांनी डोकी फोडलेली, दितीच्या मुलांनी छाती फोडलेली देवता रक्ताने माखून जखमांनी खाली पडली.
वेष्टिताः शरजालैश्च निर्यत्नाश्चासुरैः कृताः प्रविष्टा दानवीं मायां न शेकुस्ते विचेष्टितुम्
बाणांच्या पावसाने वेढलेले आणि असुरांनी पूर्णपणे असहाय्य केलेले, दानवांच्या मायेत अडकलेले देवता हलूही शकले नाहीत.
अस्तं गतमिवाभाति निष्प्राणसदृशाकृति बलं सुराणामसुरैर् निष्प्रयत्नायुधं कृतम्
असुरांनी देवांची सेना शस्त्रहीन आणि शक्तिहीन केली होती, त्यामुळे ती जणू सूर्य मावळल्यासारखी आणि प्राण नसल्यासारखी दिसत होती.
दैत्यचापच्युतान् घोरांश् छित्त्वा वज्रेण ताञ्छरान् शक्रो दैत्यबलं घोरं विवेश बहुलोचनः
इंद्राने मोठ्या डोळ्यांनी दैत्यांच्या धनुष्यांतून सुटलेल्या भयानक बाणांना वज्राने छाटले आणि त्या भयंकर दैत्यांच्या सैन्यात घुसला.
स दैत्यप्रमुखान्हत्वा तद्दानवबलं महत् तामसेनास्त्रजालेन तमोभूतमथाकरोत्
त्याने दैत्यांच्या प्रमुखांना आणि मोठ्या दानव सैन्याचा नाश केला आणि तामसी अस्त्रांच्या जाळ्याने ते सर्व अंधारात झाकले.
ते ऽन्योन्यं नावबुध्यन्त देवानां वाहनानि च घोरेण तमसाविष्टाः पुरुहूतस्य तेजसा
पुरुहूताच्या तेजामुळे निर्माण झालेल्या त्या भयंकर अंधाराने सगळे व्यापले गेले, त्यामुळे एकमेकांना आणि देवांच्या वाहनांनाही ओळखता येईना.
मायापाशैर्विमुक्तास्तु यत्नवन्तः सुरोत्तमाः वपूंषि दैत्यसिंहानां तमोभूतान्यपातयन्
मायेच्या जाळ्यातून मुक्त झालेले श्रेष्ठ देवता प्रयत्नपूर्वक, अंधारात झाकलेल्या दैत्यसिंहांच्या देहांना खाली पाडू लागले.
अपध्वस्ता विसंज्ञाश्च तमसा नीलवर्चसा पेतुस्ते दानवगणाश् छिन्नपक्षा इवाद्रयः
दैत्यांची टोळी विखुरली गेली, शुद्ध हरपली, त्यांचा तेज हरवला आणि ते कापलेल्या पंखाच्या पर्वतांसारखे खाली कोसळले.
तद्घनीभूतदैत्येन्द्रम् अन्धकार इवार्णवे दानवं देवकदनं तमोभूतमिवाभवत्
तो दैत्यांचा राजा घनदाट अंधारात बुडाला होता, जणू रात्रीच्या समुद्रासारखा, आणि देवांचा संहार करणारा देखील त्या अंधाराने झाकला गेला.
तदासृजन्महामायां मयस्तां तामसीं दहन् युगान्तोद्योतजननीं सृष्टामौर्वेण वह्निना
मग मायाने एक मोठी तामसी माया निर्माण केली, जी औरव्याच्या अग्नीपासून उत्पन्न झालेली आणि युगाच्या अंताला प्रकटणाऱ्या ज्वाळेसारखी होती.
सा ददाह ततः सर्वान् माया मयविकल्पिता दैत्याश्चादित्यवपुषः सद्य उत्तस्थुराहवे
मायाने निर्माण केलेली ती माया सर्व देवांना जाळू लागली; आणि दैत्यांनी सूर्याचे रूप धारण करून लगेचच युद्धात उभे राहिले.
मायामौर्वीं समासाद्य दह्यमाना दिवौकसः भेजिरे चन्द्रविषयं शीतांशुसलिलप्रदम्
औरवी मायेने जळत असताना, देवता थंडावा आणि पाणी देणाऱ्या चंद्राच्या प्रदेशात गेले.
ते दह्यमाना ह्यौर्वेण वह्निना नष्टचेतसः शशंसुर्वज्रिणं देवाः संतप्ताः शरणैषिणः
औरव्याच्या अग्नीने जळत, शुद्ध हरपलेले, त्रस्त आणि आसरा शोधणारे देवता वज्रधारीकडे मदतीसाठी धावले.
संतते मायया सैन्ये हन्यमाने च दानवैः चोदितो देवराजेन वरुणो वाक्यमब्रवीत्
मायेने वेढलेल्या आणि दैत्यांनी नष्ट होत असलेल्या सैन्यात, देवराजाच्या आग्रहाने वरुणाने असे शब्द सांगितले.
पुरा ब्रह्मर्षिजः शक्र तपस्तेपे सुदारुणम् ऊर्वः सपूर्वतेजस्वी सदृशो ब्रह्मणो गुणैः
हे इंद्रा, पूर्वी ब्रह्मर्षींपासून जन्मलेला औरव ऋषी फार कठोर तप करीत होता, तो पूर्वीच्या तेजाने उजळलेला आणि ब्रह्माच्या गुणांना सम असलेला होता.
तं तपन्तमिवादित्यं तपसा जगदव्ययम् उपतस्थुर्मुनिगणा दिव्या देवर्षिभिः सह
तो सूर्यासारखा तप करत असताना, दिव्य ऋषींच्या समूहाने आणि देवर्षींसह त्याच्याकडे जाऊन भेट घेतली.
हिरण्यकशिपुश्चैव दानवो दानवेश्वरः ऋषिं विज्ञापयामासुः पुरा परमतेजसम्
हिरण्यकशिपू, जो दानवांचा राजा होता, त्याने एकदा त्या अत्यंत तेजस्वी ऋषीकडे जाऊन आपली विनंती मांडली.