स राजराजः शुशुभे युद्धार्थी नरवाहनः उक्षाणमास्थितः संख्ये साक्षादिव शिवः स्वयम्
तो राजांचा राजा, युद्धासाठी उत्सुक, नरवाहनावर आरूढ, बैलावर बसलेला, रणांगणात जणू स्वतः शिवच प्रकट झाला आहे, असं भासतं.
पूर्वपक्षः सहस्राक्षः पितृराजस्तु दक्षिणः वरुणः पश्चिमं पक्षम् उत्तरं नरवाहनः
पूर्वेकडे सहस्राक्ष इंद्र, दक्षिणेला पितरांचा राजा, पश्चिमेला वरुण आणि उत्तरेला नरवाहन उभा होता.
चतुर्षु युक्ताश्चत्वारो लोकपाला महाबलाः स्वासु दिक्षु स्वरक्षन्त तस्य देवबलस्य ते
चारही दिशांना, चार बलाढ्य लोकपाल आपापल्या दिशेचे रक्षण करत, त्या देवांच्या सैन्याच्या बाजूने उभे होते.
सूर्यः सप्ताश्वयुक्तेन रथेनामितगामिना श्रिया जाज्वल्यमानेन दीप्यमानैश्च रश्मिभिः
सूर्य सात घोड्यांनी जोडलेल्या, अमर्याद वेगाने धावणाऱ्या रथावर आरूढ, तेजाने झळाळणारा आणि आपल्या किरणांनी उजळणारा दिसत होता.
उदयास्तगचक्रेण मेरुपर्वतगामिना त्रिदिवद्वारचक्रेण तपता लोकमव्ययम्
उदय आणि अस्ताच्या चक्राने, मेरू पर्वतावरून आणि स्वर्गद्वारातून जात, तो अविनाशी जग जाळतो.
सहस्ररश्मियुक्तेन भ्राजमानेन तेजसा चचार मध्ये लोकानां द्वादशात्मा दिनेश्वरः
सहस्र किरणांनी युक्त, तेजस्वी, द्वादश रूपांनी सर्व लोकांमध्ये फिरणारा, तो दिनाचा स्वामी सूर्य चमकत होता.
सोमः श्वेतहये भाति स्यन्दने शीतरश्मिवान् हिमवत्तोयपूर्णाभिर् भाभिराह्लादयञ्जगत्
श्वेत घोड्यावर बसलेला सोम, थंड किरणांनी झळकतो, हिमालयातील पाण्याने भरलेल्या तेजाने तो जगाला आनंद देतो.
तमृक्षपूगानुगतं शिशिरांशुं द्विजेश्वरम् शशच्छायाङ्किततनुं नैशस्य तमसः क्षयम्
तो मृदू किरणांनी युक्त, तारकांच्या समूहामागे जाणारा, शशकाच्या छायांनी शरीरावर चिन्ह असलेला, रात्रीच्या अंधाराचा नाश करणारा द्विजांचा स्वामी आहे.
ज्योतिषामीश्वरं व्योम्नि रसानां रसदं प्रभुम् ओषधीनां सहस्राणां निधानममृतस्य च
तो आकाशातील सर्व तेजांचा स्वामी, रस देणारा, असंख्य वनस्पतींचा अधिपती आणि अमृताचा खजिना आहे.
जगतः प्रथमं भागं सौम्यं सत्यमयं रथम् ददृशुर्दानवाः सोमं हिमप्रहरणं स्थितम्
दैत्यांनी पाहिले की सोम, हिमाने शस्त्रबद्ध, जगाच्या पहिल्या, सौम्य आणि सत्याने भरलेल्या भागात आपल्या रथावर स्थिर आहे.
यः प्राणः सर्वभूतानां पञ्चधा भिद्यते नृषु सप्तधातुगतो लोकांस् त्रीन्दधार चचार च
सर्व जीवांचा प्राण, जो माणसांत पाच प्रकारे विभागला आहे, सात धातूंमध्ये प्रवेश करून तीनही लोकांत संचारतो.
यमाहुरग्निकर्तारं सर्वप्रभवमीश्वरम् सप्तस्वरगतो यश्च नित्यं गीर्भिरुदीर्यते
ज्याला अग्नीचा कर्ता, सर्वांचा उत्पत्तीस्थान आणि स्वामी म्हणतात, जो सात स्वरांत वास करतो आणि नेहमी स्तोत्रांनी गौरविला जातो.
यं वदन्त्युत्तमं भूतं यं वदन्त्यशरीरिणम् यमाहुराकाशगमं शीघ्रगं शब्दयोगिनम्
ज्याला श्रेष्ठ जीव, देहहीन, आकाशात संचारणारा, वेगवान आणि शब्दाशी एकरूप असा म्हणतात.
स वायुः सर्वभूतायुर् उद्भूतः स्वेन तेजसा ववौ प्रव्यथयन्दैत्यान् प्रतिलोमं सतोयदः
तोच सर्व प्राण्यांचा वायू, स्वतःच्या तेजाने उत्पन्न झालेला, मेघांच्या विरुद्ध वाहून दैत्यांना व्याकुळ करणारा.
मरुतो दिव्यगन्धर्वैर् विद्याधरगणैः सह चिक्रीडुरसिभिः शुभ्रैर् निर्मुक्तैरिव पन्नगैः
मरुतगण, दिव्य गंधर्व आणि विद्याधरांसह, उजळ तलवारी घेऊन, सर्पांनी कात टाकल्याप्रमाणे खेळू लागले.
सृजन्तः सर्पपतयस् तीव्रतोयमयं विषम् शरभूता दिवीन्द्राणां चेरुर्व्यात्तानना दिवि
सर्पांचे स्वामी, तीव्र जलयुक्त विष निर्माण करून, मोठ्या तोंडाने आकाशात देवांमध्ये संचारू लागले.
पर्वतैश्च शिलाशृङ्गैः शतशश्चैव पादपैः उपतस्थुः सुरगणाः प्रहर्तुं दानवं बलम्
पर्वत, शिळांचे कडे आणि शेकडो झाडे घेऊन देवांचे समूह दैत्यांच्या सैन्यावर आघात करण्यासाठी आले.
यः स देवो हृषीकेशः पद्मनाभस्त्रिविक्रमः युगान्तकृष्णवर्त्माभो विश्वस्य जगतः प्रभुः
तोच देव हृषीकेश, पद्मनाभ, त्रिविक्रम, युगाच्या अंताला काळोखाचा मार्ग असलेला, विश्वाचा स्वामी आहे.
सर्वयोनिः स मधुहा हव्यभुक्क्रतुसंस्थितः भूम्यापोव्योमभूतात्मा श्यामः शान्तिकरो ऽरिहा
तो सर्व सृष्टीचा मूळ, मधुचा संहारक, हव्यांचा भक्षक, यज्ञात स्थित, पृथ्वी, पाणी, आकाश आणि जीवांचा आत्मा, काळा, शांतता देणारा आणि शत्रूंचा नाश करणारा आहे.
अरिघ्नममरादीनां चक्रं गृह्य गदाधरः अर्कं नागादिवोद्यन्तम् उद्यम्योत्तमतेजसा
अमरांचा शत्रूनाशक, गदा आणि चक्र धारण करणारा, नागांमध्ये प्रकट होणारा, तेजस्वी सूर्य उचलणारा तो प्रभू आहे.
सव्येनालम्ब्य महतीं सर्वासुरविनाशिनीम् करेण कालीं वपुषा शत्रुकालप्रदां गदाम्
डाव्या हातात सर्व असुरांचा नाश करणारी, काळरूप असलेली, शत्रूंच्या विनाशाचा काळ देणारी मोठी गदा धरली.
अन्यैर्भुजैः प्रदीप्तानि भुजगारिध्वजः प्रभुः दधारायुधजातानि शार्ङ्गादीनि महाबलः
इतर हातांनी, सर्पध्वजधारी बलवान प्रभूने, शार्ङ्ग आणि इतर तेजस्वी शस्त्रे धारण केली.
स कश्यपस्यात्मभुवं द्विजं भुजगभोजनम् पवनाधिकसंपातं गगनक्षोभणं खगम्
कश्यपाचा आत्मज, द्विज, सर्पभक्षक, वाऱ्यापेक्षा वेगवान, आकाश हलवणारा पक्षी तो आहे.
भुजगेन्द्रेण वदने निविष्टेन विराजितम् अमृतारम्भनिर्मुक्तं मन्दराद्रिम् इवोच्छ्रितम्
मुखात नागराज ठेवून, अमृताच्या आरंभापासून मुक्त झालेला, उंच उठलेल्या मंदार पर्वतासारखा तो तेजाने झळकत होता.
देवासुरविमर्देषु बहुशो दृष्टविक्रमम् महेन्द्रेणामृतस्यार्थे वज्रेण कृतलक्षणम्
देव आणि असुर यांच्या अनेक लढायांत त्याचे शौर्य वारंवार पाहिले गेले होते. अमृत मिळवण्यासाठी बलाढ्य इंद्राने वज्राने त्याच्यावर खुणा उमटवल्या होत्या.
शिखिनं बलिनं चैव तप्तकुण्डलभूषणम् विचित्रपत्रवसनं धातुमन्तमिवाचलम्
त्याच्या डोक्यावर तुरा होता, तो अत्यंत बलवान होता, त्याने तापलेल्या कुंडलांनी स्वतःला सजवले होते आणि रंगीबेरंगी पंखांच्या वस्त्रांनी मढवला होता. तो जणू काही धातूंनी भरलेला डोंगरच वाटत होता.
स्फीतक्रोडावलम्बेन शीतांशुसमतेजसा भोगिभोगावसक्तेन मणिरत्नेन भास्वता
त्याचा छाती रुंद आणि भरदार होती, चंद्राच्या शीतल प्रकाशासारखी तेजस्वी होती, आणि नागाच्या गुंडाळ्यांनी वेढलेल्या तेजस्वी रत्नाने ती शोभून दिसत होती.
पक्षाभ्यां चारुपत्राभ्याम् आवृत्य दिवि लीलया युगान्ते सेन्द्रचापाभ्यां तोयदाभ्यामिवाम्बरम्
त्याने आपल्या सुंदर पंखांनी सहजतेने आकाश झाकून टाकले, जसे युगाच्या शेवटी इंद्रधनुष्याने सजलेले मेघ आकाश व्यापतात.
नीललोहितपीताभिः पताकाभिरलंकृतम् केतुवेषप्रतिच्छन्नं महाकायनिकेतनम्
तो निळ्या, लाल आणि पिवळ्या रंगाच्या पताकांनी सजलेला होता, जणू काही ध्वजाच्या रूपात लपलेला होता, आणि तो बलाढ्य देहाच्या निवासस्थानासारखा भासत होता.
अरुणावरजं श्रीमान् आरुह्य समरे विभुः सुवर्णवर्णवपुषा सुपर्णं खेचरोत्तमम्
अरुणाचा धाकटा भाऊ, तेजस्वी प्रभू, सुवर्णासारख्या कांतीच्या सुपर्णावर आरूढ होऊन रणभूमीत प्रकट झाला. तो आकाशात उडणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ होता.